Từ lâu, Omega-3 luôn được tôn vinh như một "thần dược" cho trí não, đặc biệt là đối với người cao tuổi đang đối mặt với nỗi lo suy giảm trí nhớ. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây từ các nhà khoa học Trung Quốc đã đưa ra kết luận đầy bất ngờ, đi ngược lại hoàn toàn với những quan niệm phổ biến bấy lâu nay.
Theo phân tích dữ liệu dài hạn từ dự án Sáng kiến Chụp hình Thần kinh Bệnh Alzheimer (ADNI), việc bổ sung dưỡng chất này từ các nguồn như dầu cá, dầu krill hay hạt lanh có thể thực sự làm tăng tốc độ suy giảm nhận thức ở người già thay vì mang lại lợi ích bảo vệ như mong đợi.
Bổ sung Omega-3 từ các nguồn như dầu cá, dầu krill hay hạt lanh có thể tăng tốc độ suy giảm nhận thức ở người già thay vì mang lại lợi ích bảo vệ như mong đợi. Ảnh minh họa: Pixabay
Đội ngũ nghiên cứu tại Đại học Y khoa Quân đội Trung Quốc đã thực hiện một cuộc đối chiếu chi tiết giữa 273 người thường xuyên sử dụng Omega-3 và 546 người không sử dụng, vốn được ghép cặp tương đồng về tuổi tác, giới tính và đặc điểm di truyền liên quan đến gen APOE ε4.
Sau 5 năm theo dõi sát sao, kết quả cho thấy nhóm người bổ sung Omega-3 có dấu hiệu suy giảm trí tuệ nhanh hơn rõ rệt thông qua các thang đo nhận thức chuẩn quốc tế như MMSE, ADAS-Cog13 và CDR-SB. Điều này đặt ra câu hỏi lớn cho hàng triệu người đang tin dùng loại thực phẩm chức năng này với hy vọng giữ gìn sự minh mẫn khi về già.
Điểm gây chú ý nhất trong nghiên cứu là sự suy giảm trên không bắt nguồn từ các tác nhân truyền thống của bệnh Alzheimer, như sự tích tụ mảng bám protein amyloid hay tau trong não bộ. Thay vào đó, thông qua kỹ thuật chụp hình thần kinh hiện đại, nhóm chuyên gia phát hiện chuyển hóa đường glucose tại các vùng não nhạy cảm bị sụt giảm nghiêm trọng.
Các nhà khoa học ước tính yếu tố này chiếm tới 30-40% nguyên nhân dẫn đến các kết quả bài kiểm tra nhận thức kém đi. Nhóm nghiên cứu giả định rằng Omega-3 có thể đã can thiệp tiêu cực đến chức năng của các synapse thần kinh, làm đứt gãy sự giao tiếp giữa các tế bào não ngay cả khi cấu trúc vật lý của cơ quan này vẫn còn nguyên vẹn.
Dù kết quả này gây xôn xao giới chuyên môn, các tác giả lưu ý rằng đây mới chỉ là một nghiên cứu quan sát, do đó chưa thể khẳng định chắc chắn mối quan hệ nhân quả trực tiếp. Nghiên cứu vẫn tồn tại những hạn chế nhất định như thiếu thông tin chi tiết về liều lượng sử dụng, chất lượng sản phẩm bổ sung hay tình trạng oxy hóa của dầu cá.
Hơn nữa, do đối tượng tham gia chủ yếu là người da trắng có trình độ học vấn cao, việc áp dụng kết luận này một cách rộng rãi cho các sắc tộc và cộng đồng khác cần được xem xét thận trọng.
Tuy nhiên, những phát hiện trên hoàn toàn tương đồng với một số thử nghiệm lâm sàng trước đó, vốn không tìm thấy lợi ích rõ rệt của Omega-3 đối với bệnh nhân Alzheimer. Thậm chí, một đánh giá hệ thống vào năm 2025 còn chỉ ra rằng việc sử dụng liều cao trên 1.500 mg mỗi ngày có thể gây ra tác dụng ngược ở một số cá nhân.
Trước những diễn biến mới này, giới chuyên gia khuyến cáo người cao tuổi không nên xem việc uống bổ sung Omega-3 là một giải pháp an toàn tuyệt đối và chắc chắn cho sức khỏe não bộ. Thay vì tự ý tăng liều lượng với tâm lý "càng nhiều càng tốt", người dùng cần tham khảo ý kiến từ các bác sĩ chuyên khoa để có những chỉ định phù hợp với tình trạng sức khỏe và giai đoạn bệnh cụ thể.
Anh Vũ