Ông Trump có thể chưa cần một thỏa thuận với Iran lúc này

3 giờ trướcBài gốc

Ảnh: AP

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn để cho Iran “bị chia rẽ” có thời gian “đưa ra một đề xuất thống nhất” rồi tiến tới đàm phán được thế giới nhìn nhận như một dấu hiệu cho thấy Mỹ muốn tránh việc quay trở lại chiến sự. Theo nhiều chuyên gia, mục tiêu hiện tại của Iran rõ ràng là kéo dài các cuộc đàm phán càng lâu càng tốt, tin rằng các hoạt động chiến đấu của Mỹ càng bị đình chỉ lâu thì khả năng tái diễn càng thấp. Họ đang đặt cược rằng Tổng thống Trump, dưới áp lực chính trị và kinh tế trong nước, không muốn khởi động lại chiến tranh.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, đang có nhiều ý kiến tại Washington cho rằng Tổng thống Donald Trump không nhất thiết phải đạt được một thỏa thuận ngoại giao mới có thể buộc Tehran nhượng bộ. Theo cách nhìn này, sức ép quân sự và kinh tế hiện tại đã đủ để tạo ra lợi thế đáng kể cho Mỹ trên bàn cờ khu vực.

Iran đối mặt sức ép ngày càng lớn

Sau nhiều tuần hứng chịu các đợt tấn công quân sự liên tiếp, Iran được cho là đang chịu tổn thất đáng kể về năng lực phòng thủ và hạ tầng chiến lược. Song song với đó, các biện pháp siết chặt hàng hải và thương mại của Mỹ tiếp tục tạo sức ép mạnh lên nền kinh tế vốn đã khó khăn của nước này.

Nhiều chuyên gia nhận định, nếu hoạt động xuất khẩu dầu bị gián đoạn kéo dài, Iran sẽ phải đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nguồn thu ngân sách nghiêm trọng. Dầu mỏ vẫn là trụ cột tài chính của nền kinh tế Iran, đồng thời là nguồn lực quan trọng để duy trì bộ máy nhà nước và chi tiêu quốc phòng.

Khoảng phần lớn hoạt động thương mại đường biển của Iran đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược có ý nghĩa sống còn không chỉ với Tehran mà còn với thị trường năng lượng toàn cầu. Nếu tuyến vận chuyển này tiếp tục bị gián đoạn, sức ép kinh tế đối với Iran sẽ gia tăng nhanh chóng.

Ngoài áp lực từ bên ngoài, Iran còn phải xử lý những khó khăn trong nước. Nền kinh tế kéo dài tình trạng lạm phát cao, thất nghiệp và suy giảm sức mua. Nếu nguồn cung nhiên liệu hoặc hàng hóa nhập khẩu bị ảnh hưởng, nguy cơ bất ổn xã hội có thể tăng lên.

Giới phân tích cho rằng đây là yếu tố khiến Tehran phải cân nhắc giữa việc tiếp tục đối đầu hay tìm kiếm một lối thoát ngoại giao. Tuy nhiên, nội bộ Iran được cho là tồn tại khác biệt quan điểm giữa phe cứng rắn và nhóm muốn giảm căng thẳng với phương Tây.

Washington nắm lợi thế?

Từ góc nhìn của một số nhà hoạch định chính sách Mỹ, lợi thế hiện nay đang nghiêng về Washington. Khi Iran cần giảm sức ép kinh tế hơn là Mỹ cần một thỏa thuận ngay lập tức, Nhà Trắng có thể tiếp tục chiến lược gây sức ép tối đa nhằm buộc Tehran chấp nhận các điều kiện khắt khe hơn.

Chiến lược này phản ánh cách tiếp cận quen thuộc của ông Donald Trump: sử dụng đòn bẩy mạnh trước, đàm phán sau. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông từng rút Mỹ khỏi Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện và tái áp đặt hàng loạt biện pháp trừng phạt đối với Tehran.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng, việc tiếp tục leo thang mà thiếu một kênh đối thoại rõ ràng có thể kéo theo những hệ quả khó lường. Iran vẫn sở hữu mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, đồng thời có khả năng gây gián đoạn an ninh hàng hải tại vùng Vịnh.

Bất kỳ biến động nào tại eo biển Hormuz cũng có thể đẩy giá dầu tăng mạnh, gây tác động lan tỏa đến kinh tế thế giới. Ngoài ra, xung đột kéo dài cũng tạo thêm áp lực chính trị cho chính quyền Mỹ trong nước.

Triển vọng bỏ ngỏ

Trong một bài đăng trên Truth Social ngày hôm qua, Tổng thống Donald Trump đã nói rằng: một thỏa thuận với Iran có thể không khả thi trừ khi Mỹ nối lại các cuộc ném bom - “bao gồm cả các nhà lãnh đạo của họ!”. Thời hạn “ba đến năm ngày” ông dành cho Iran đang dần thu hẹp.

Trong ngắn hạn, khả năng hai bên đạt được đột phá ngoại giao vẫn còn bỏ ngỏ. Washington dường như muốn duy trì sức ép để nâng vị thế đàm phán, trong khi Tehran nhiều khả năng tiếp tục kéo dài thời gian nhằm chờ thay đổi cục diện.

Điều đó đồng nghĩa Tổng thống Donald Trump có thể chưa cần một thỏa thuận ngay lúc này để đạt được mục tiêu chiến lược: làm suy yếu năng lực tài chính và quân sự của Iran, đồng thời buộc nước này phải cân nhắc nhượng bộ trong tương lai. Tuy nhiên, về lâu dài, một giải pháp bền vững vẫn khó có thể tách rời con đường đối thoại.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/ong-trump-co-the-chua-can-mot-thoa-thuan-voi-iran-luc-nay-10414823.html