Ông Trump tới Trung Quốc với ít 'quân bài' hơn trước

4 giờ trướcBài gốc

Khi ý tưởng về hội nghị thượng đỉnh Trump - Tập lần đầu được đưa ra, ông Trump vẫn đang ở giai đoạn tương đối thuận lợi về chính trị, còn ông Tập giữ thế ổn định trước một đối thủ Mỹ vốn nổi tiếng khó đoán và hành động bốc đồng.

Tuy nhiên, sau 6 tháng, ông Trump tới Bắc Kinh với hình ảnh chính trị bị tổn hại và bộ máy quân sự Mỹ bị kéo căng vì nhiều mặt trận. Theo các chuyên gia ngoại giao, nhà phân tích Trung Quốc và cựu quan chức Mỹ, những yếu tố này nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến không khí cũng như tương quan quyền lực tại cuộc gặp, theo SCMP.

Dù các hội nghị thượng đỉnh thường tập trung vào chính sách đối ngoại, nghi thức ngoại giao hay các thỏa thuận cụ thể, giới quan sát cho rằng cục diện chính trị trong nước mới là yếu tố thực sự chi phối bàn đàm phán.

Theo ông Brett Bruen, cựu Giám đốc phụ trách tương tác toàn cầu của Nhà Trắng, sự suy yếu về chính trị nội bộ sẽ khiến một tổng thống gặp bất lợi trên trường quốc tế, đặc biệt khi đối mặt với một nhà lãnh đạo như Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

“Ông Tập không chỉ nhận ra điểm yếu đó mà còn biết cách tận dụng nó. Trung Quốc đang tìm cách định vị mình như một siêu cường ổn định và lý trí hơn, và đây là thời điểm thuận lợi để Bắc Kinh gia tăng ảnh hưởng trước Washington”, ông Bruen nhận định.

Từ chiến tranh thương mại sang chiến tranh thực sự

Theo giới phân tích, dù ông Trump thường không tuân theo các quy chuẩn ngoại giao truyền thống và thích hành động theo “bản năng”, ông vẫn đặc biệt nhạy cảm với tương quan quyền lực.

Trong các cuộc thảo luận kín, điều này có thể phản ánh qua việc Trung Quốc giảm đề nghị mua nông sản như đậu nành hay máy bay Boeing, đồng thời cứng rắn hơn trong các yêu cầu liên quan đến thuế quan, Đài Loan, kiểm soát xuất khẩu công nghệ và cả cuộc chiến Iran.

“Họ sẽ đưa ra hàng loạt yêu cầu mà phía Trung Quốc biết ông Trump rất cần để đem về như một chiến thắng chính trị”, ông Bruen, hiện điều hành công ty tư vấn rủi ro Global Situation Room, nói thêm. “Ông Tập có thể dùng điều đó như một quân bài mặc cả, nhưng chắc chắn với điều kiện có lợi cho Trung Quốc hơn nhiều so với một năm trước”.

Theo các chuyên gia, thay đổi lớn nhất kể từ thượng đỉnh Trump - Tập hồi tháng 10 năm ngoái chính là cuộc chiến mà Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran.

TT Trump bắt tay Chủ tịch Tập Cận Bình sau 6 năm Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt tay và cùng chụp ảnh trong cuộc gặp tại Hàn Quốc vào ngày 30/10. Ông Trump bày tỏ kỳ vọng “cuộc gặp sẽ rất thành công”, đồng thời nhận xét Chủ tịch Tập là “một nhà đàm phán cứng rắn”. Đáp lại, ông Tập Cận Bình cho biết ông “rất vui mừng” khi được gặp lại Tổng thống Mỹ sau nhiều năm.

Nếu trước đây xu hướng “gây xáo trộn” của ông Trump chủ yếu tập trung ở mặt trận thương mại, thì nay nó đã chuyển thành xung đột quân sự thực tế - điều làm sâu sắc thêm sự xa cách giữa Mỹ và các đồng minh, khiến thị trường toàn cầu thêm bất ổn và biến cuộc chiến ngắn hạn mà ông Trump kỳ vọng thành một cuộc xung đột kéo dài.

“Vị thế đàm phán của Trung Quốc hiện mạnh hơn đáng kể so với mùa thu năm ngoái,” ông Allen Carlson, giáo sư tại Đại học Cornell, đánh giá. “Quan trọng nhất là Mỹ giờ đang sa lầy trong một cuộc chiến chưa nhìn thấy điểm kết thúc rõ ràng”.

Trong khi đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết chính sách thuế quan chủ chốt của ông Trump là vi hiến, đồng thời bác nỗ lực trì hoãn hoàn trả khoảng 166 tỷ USD tiền thuế. Điều này buộc Nhà Trắng phải tìm phương án thay thế phức tạp hơn với các quy trình điều tra và kháng nghị bắt buộc, làm suy giảm đáng kể khả năng điều hành chính sách bằng các tuyên bố trên mạng xã hội như trước.

Ngay cả mức thuế tạm thời 10% mà ông Trump áp lên toàn cầu cũng vừa bị một tòa án thương mại bác bỏ hôm 7/5.

“Mỹ vẫn có đòn bẩy đáng kể”, bà Felicia Pullam, cựu chuyên gia thương mại thuộc Bộ Thương mại Mỹ, nhận xét. “Nhưng nhận thức về sức mạnh đó đã suy giảm rõ rệt”.

Áp lực từ cuộc chiến Iran

Theo giới quan sát, các chiến dịch quân sự ở nước ngoài mà ông Trump phát động đang phản tác dụng đối với chương trình nghị sự “Nước Mỹ trên hết” trong nước.

Giá xăng tăng, cuộc chiến không được lòng cử tri và áp lực trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 khiến vị thế chính trị của ông Trump suy yếu đáng kể trước chuyến đi Bắc Kinh.

“Nếu thượng đỉnh Trump - Tập thực sự diễn ra, nhiều khả năng người xuất hiện với hình ảnh mạnh hơn sẽ là ông Tập, còn ông Trump chắc chắn yếu đi đáng kể”, ông Chen Jian, giáo sư lịch sử toàn cầu tại Đại học New York, nhận định.

“Ông Trump đang phải đối mặt với ‘thanh gươm Damocles’ mang tên bầu cử giữa kỳ. Là một chính trị gia thích đánh cược, ông ấy hiện có ít quân bài hơn bao giờ hết. Ông Trump cần ông Tập hơn là ngược lại”.

Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng ông Trump vẫn xem hội nghị thượng đỉnh là cơ hội để đảo ngược chuỗi tin xấu, tái khẳng định hình ảnh trên sân khấu quốc tế và mang về một số kết quả cụ thể nhằm trấn an cử tri đang mất dần niềm tin.

Và theo giới quan sát, Bắc Kinh hiểu rất rõ điều đó.

“Trung Quốc không phải bên chủ động đề xuất hội nghị này”, ông Rana Mitter, chuyên gia về quan hệ Mỹ - châu Á tại Harvard Kennedy School, nói. “Họ cảm thấy mình đang nắm lợi thế khi phía Mỹ là bên tìm đến”.

Hậu quả của cuộc chiến tranh Iran đang định hình lại bối cảnh địa chính trị và kinh tế trước thềm hội nghị thượng đỉnh với Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

Hình ảnh "ổn định hơn" của Trung Quốc

Một yếu tố khó đo đếm nhưng ngày càng rõ nét là “sự mệt mỏi” mà chính quyền Trump tạo ra trên toàn cầu, từ Brussels đến Bắc Kinh, bởi phong cách điều hành đầy biến động với các động thái đe dọa, trả đũa và thay đổi nhân sự liên tục.

Điều này đặc biệt khiến Trung Quốc khó chịu, khi giới lãnh đạo nước này vốn đề cao tính ổn định và hoạch định dài hạn. “Đó rõ ràng không phải phong cách của ông Trump”, ông Jake Werner nhận xét, đồng thời cho rằng Bắc Kinh sẽ tiếp tục tìm kiếm những lĩnh vực có thể hợp tác với Washington nhưng không kỳ vọng vào một bước đột phá lớn.

Sự khác biệt trong phong cách lãnh đạo đang khiến nhiều doanh nghiệp khó xây dựng chiến lược dài hạn, các đồng minh Mỹ phải tính toán lại lợi ích của mình, trong khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày càng được nhìn nhận như hình mẫu của một nhà lãnh đạo ổn định hơn trên trường quốc tế.

“Một trong những nguyên tắc cốt lõi của ông Tập là duy trì ‘kiên định chiến lược’ trong cả điều hành trong nước lẫn chính sách đối ngoại”, ông Guoguang Wu, chuyên gia thuộc Asia Society, nhận định. “Điều này hoàn toàn trái ngược với sự thay đổi liên tục trong chính sách của chính quyền Trump”.

Dù vậy, Trung Quốc cũng đang đối mặt nhiều thách thức như khủng hoảng bất động sản kéo dài, nợ công địa phương cao và thị trường việc làm suy yếu trong quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng công nghệ cao. Hồi tháng 3, Bắc Kinh đã hạ mục tiêu tăng trưởng GDP xuống mức thấp nhất kể từ đầu những năm 1990.

Tuy nhiên, so với những hệ lụy từ cuộc chiến Iran của ông Trump, phần lớn khó khăn của Trung Quốc vẫn mang tính cấu trúc dài hạn và phần nào được che lấp nhờ khả năng kiểm soát thị trường cùng truyền thông chặt chẽ của Bắc Kinh.

Trung Quốc bước vào thượng đỉnh với vị thế ổn định và nhiều đòn bẩy hơn so với Mỹ. Ảnh: Reuters.

"Chiến thắng truyền thông" hơn là "đột phá thực chất"

Theo giới quan sát, Bắc Kinh cũng muốn tận dụng hội nghị để duy trì quan hệ ổn định với ông Trump mà không phải đưa ra quá nhiều nhượng bộ lớn.

“Giới lãnh đạo Trung Quốc muốn duy trì mối quan hệ ổn định và hiệu quả với Mỹ để tiếp tục tập trung vào hiện đại hóa trong nước và giải quyết các thách thức kinh tế”, bà Jessica Chen Weiss, giáo sư tại Đại học Johns Hopkins và cựu cố vấn Bộ Ngoại giao Mỹ, cho biết.

Trong hội nghị lần này, chương trình nghị sự khả năng rất lớn sẽ đề cập đến Đài Loan, về lithium và các khoáng sản chiến lược khác.

Các nội dung khác dự kiến được đưa lên bàn thảo luận gồm đầu tư, thương mại, ma túy bất hợp pháp, trí tuệ nhân tạo, gián đoạn chuỗi cung ứng và tình hình eo biển Hormuz.

“Họ đang tự tin hơn nhiều so với một năm trước”, ông Mitter nói. “Và nếu cần, Bắc Kinh hoàn toàn có thể sử dụng các khoáng sản chiến lược như công cụ gây sức ép”.

Dù vậy, theo giới phân tích, ông Trump vẫn còn một số lợi thế. Trung Quốc dù đa dạng hóa thị trường vẫn phụ thuộc đáng kể vào thương mại với Mỹ, đồng thời Bắc Kinh cũng cần môi trường ổn định để duy trì tăng trưởng.

“Ông Trump xem đây là cơ hội để trực tiếp giải quyết vấn đề với ông Tập”, bà Irina Tsukerman, Chủ tịch công ty tư vấn chiến lược Scarab Rising, nhận định. “Ông ấy tin mình vẫn còn quân bài để gây áp lực”.

Tuy nhiên, phần lớn giới quan sát cho rằng hội nghị lần này sẽ thiên về hình ảnh, nghi thức và các thỏa thuận mang tính giao dịch ngắn hạn hơn là những thay đổi mang tính bước ngoặt trong quan hệ kinh tế hay an ninh Mỹ - Trung.

“Trung Quốc sẵn sàng cho ông Trump một ‘chiến thắng’ về mặt hình ảnh và truyền thông”, ông Carlson kết luận. “Nhưng khả năng tạo ra một đột phá thực sự là thấp”.

Phương Linh

Nguồn Znews : https://znews.vn/ong-trump-toi-trung-quoc-voi-it-quan-bai-hon-truoc-post1650326.html