Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) thường niên vốn được kỳ vọng là nơi các đại biểu thảo luận các vấn đề kinh tế và đạt được các thỏa thuận. Nhưng có một điều rất khác ở Davos năm nay.
Không giống như các năm trước khi cuộc xung đột Nga-Ukraine thường là chủ đề nổi bật, hội nghị năm nay đang bị khuấy động bởi "điểm nóng" mới.
Những tuyên bố và lời đe dọa từ Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến Greenland không chỉ làm lung lay mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương mà còn khiến các lãnh đạo châu Âu phải chuyển hướng, từ việc thảo luận về an ninh toàn cầu sang ứng phó với tình hình mới nổi.
Ông Trump, với phong cách quen thuộc, đã biến Greenland – lãnh thổ tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch – thành trung tâm của cuộc tranh cãi, đe dọa áp thuế lên các đồng minh NATO ở châu Âu nếu họ không ủng hộ kế hoạch Mỹ kiểm soát hòn đảo.
Greenland, hòn đảo với vị trí chiến lược ở Bắc Cực và tài nguyên phong phú, từ lâu đã là mục tiêu của ông Trump, nhưng lần này nhà lãnh đạo Mỹ đẩy mạnh hơn bằng cách liên kết với các vấn đề thương mại.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, đại diện cho phái đoàn lớn của Mỹ tại Davos, đã cảnh báo rằng việc EU trả đũa đòn thuế sẽ là "rất thiếu khôn ngoan".
Tại lễ khai mạc hội nghị vào chiều ngày 19/1, ông Bessent nhấn mạnh rằng "Nước Mỹ trên hết" không có nghĩa là Mỹ cô lập, kêu gọi "bạn bè, và những người bạn tiềm năng" theo đuổi "thương mại công bằng và cân bằng" dưới sự dẫn dắt của Tổng thống Trump.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và vấn đề Greenland dự kiến sẽ “chiếm sóng” Davos năm 2026. Ảnh: The Times
Mọi thứ trông có vẻ như thường lệ, nhưng các tuyên bố và động thái của ông Trump liên quan đến Greenland đã làm thay đổi nhịp điệu của sự kiện năm nay, theo ông Maciej Bukowski, một trong những người tổ chức Diễn đàn An ninh Warsaw, người cũng tham gia tổ chức gian hàng của Ba Lan tại Davos.
Vấn đề mới nổi đã hoàn toàn lấn át chương trình nghị sự của WEF. Ban đầu, diễn đàn dự kiến xoay quanh hỗ trợ Ukraine, với việc Tổng thống Volodymyr Zelensky mong đợi một cuộc gặp với ông Trump, nhưng cuộc hẹn này vẫn chưa được sắp xếp.
Thay vào đó, các lãnh đạo châu Âu bị cuốn vào vòng xoáy Greenland, còn các quan chức Ukraine đang phải vất vả để thu hút sự chú ý của các đại biểu.
Các đại diện từ Kiev "đang tập trung vào việc truyền tải thông điệp bất kể hoàn cảnh và điều kiện nào", bà Lenna Koszarny, giám đốc điều hành của công ty đầu tư tư nhân Horizon Capital và là một trong những người đồng tổ chức gian hàng của Ukraine tại Davos, cho biết.
Tổng thống Trump dự kiến sẽ có bài phát biểu vào ngày 21/1 và tham gia các sự kiện khác vào ngày 22/1. Bài phát biểu này được cho là sẽ giúp định hình giọng điệu phản ứng của châu Âu.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ phát biểu tại diễn đàn vào ngày 20/1, cùng với Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong (He Lifeng) và Thủ tướng Canada Mark Carney.
Trong khi ông Macron sẽ rời Davos mà không gặp ông Trump, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết ông sẽ tìm cách gặp Tổng thống Mỹ tại diễn đàn vào ngày 21/1. Ông Merz cho biết, Đức và các nước châu Âu khác đã nhất trí "rằng chúng ta muốn tránh bất kỳ sự leo thang nào trong cuộc tranh chấp này nếu có thể".
Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb gọi lời đe dọa áp thuế quan giữa các đồng minh là "không thể chấp nhận được", cảnh báo điều này có thể dẫn đến "vòng xoáy tiêu cực", đồng thời bác bỏ khả năng Mỹ dùng biện pháp quân sự với Greenland.
Hiện tại, EU đang ở chế độ "quan sát và chờ đợi", ưu tiên giải pháp ngoại giao thay vì trả đũa. Các nhà lãnh đạo của khối 27 quốc gia sẽ tổ chức một Hội nghị Thượng đỉnh khẩn cấp tại Brussels vào ngày 22/1 để đánh giá tình hình sau loạt diễn biến mới nhất tại Davos.
Các nhà ngoại giao nhấn mạnh trọng tâm là "bắt đầu đối thoại tại Davos", với hy vọng ông Trump sẽ lắng nghe.
Dù vậy, theo Politico, một số ý kiến cho rằng tâm trạng đang chuyển sang "mạnh mẽ và kiên quyết hơn". Công cụ Chống Cưỡng ép (ACI) được coi là biện pháp cuối cùng mà EU không muốn phải viện đến nhưng cũng không loại trừ.
Minh Đức (Theo France24, Politico)