Phân quyền mạnh mẽ, kiến tạo không gian phát triển mới cho Thủ đô

3 giờ trướcBài gốc

Tăng tính chủ động gắn với trách nhiệm trực tiếp cho chính quyền địa phương

Thảo luận tại hội trường về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), ĐBQH Trần Việt Anh đánh giá dự thảo Luật đã phân quyền rất mạnh mẽ trong công tác phê duyệt quy hoạch. Theo đó, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội được phép phê duyệt quy hoạch tổng thể Thủ đô, điều chỉnh quy hoạch... "Đây là điểm mới mang tính đột phá, phân quyền triệt để. Việc giao trực tiếp thẩm quyền này cho người đứng đầu UBND TP. Hà Nội sẽ rút ngắn đáng kể thủ tục hành chính, tăng tính chủ động, linh hoạt, gắn với trách nhiệm trực tiếp cho chính quyền địa phương", ĐBQH Trần Việt Anh nhấn mạnh.

ĐBQH Trần Việt Anh phát biểu thảo luận tại hội trường

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, việc phân quyền, phân cấp mạnh mẽ nhưng không có nghĩa là không có kiểm soát, giám sát hoặc thiếu đi những cơ chế tham vấn ý kiến chuyên gia, sự tham gia của các cơ quan Trung ương. Cụ thể, dù Chủ tịch UBND TP. Hà Nội có thẩm quyền phê duyệt nhưng việc điều chỉnh quy hoạch bắt buộc phải tham vấn ý kiến chuyên môn từ các cơ quan trung ương trọng yếu như Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cũng như các cơ quan ngang bộ liên quan. Đặc biệt, phải thông qua HĐND thành phố là cơ quan đại diện cho ý kiến và nguyện vọng của nhân dân Thủ đô.

Đáng lưu ý, tại điểm b, khoản 3, Điều 10, dự thảo luật cũng trao quyền cho HĐND TP. Hà Nội ban hành các quy định về hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn, hoạt động kiến trúc. Như vậy, Hà Nội có đầy đủ năng lực pháp lý để tự chủ toàn diện trong chu trình hoạt động quy hoạch đô thị và nông thôn từ khâu lập, thẩm định, phê duyệt, rà soát đến điều chỉnh và tổ chức quản lý.

Còn ĐBQH Trần Thị Nhị Hà cho rằng, điều 7 dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định HĐND TP. Hà Nội được giao quy định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố. Tuy nhiên, đại biểu đánh giá quy định như vậy chưa làm rõ thẩm quyền thành lập các đơn vị này, trong khi đó, Luật Tổ chức chính quyền địa phương quy định: HĐND xã có thẩm quyền thành lập thôn, HĐND phường có thẩm quyền thành lập tổ dân phố. Do đó quy định này tại dự thảo Luật chưa thực sự phù hợp với đặc thù của Thủ đô hiện nay.

“Thực tiễn tại Hà Nội cho thấy nhiều xã đã hình thành các khu đô thị mới, khu nhà ở cao tầng với tính chất đô thị rõ nét. Đồng thời cũng có những phường còn khu vực dân cư nông thôn, sản xuất nông nghiệp dẫn đến những bất cập trong quản lý dân cư và tổ chức đời sống cộng đồng. Dự thảo luật cũng đã định hướng xây dựng quy hoạch tổng thể thủ đô theo hướng tích hợp, ổn định. Vì vậy, nếu thiếu cơ chế linh hoạt ngay từ bây giờ sẽ tạo ra độ trễ về thể chế, làm giảm hiệu lực, hiệu quả của quản trị”, ĐBQH Trần Thị Nhị Hà phân tích.

ĐBQH Trần Thị Nhị Hà phát biểu thảo luận tại hội trường

Từ những phân tích nêu trên, ĐBQH Trần Thị Nhị Hà kiến nghị bổ sung Điều 7 theo hướng, HĐND thành phố quy định HĐND xã, phường được quyết định thành lập thôn, tổ dân phố khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiêu chí. Qua đó đảm bảo tính linh hoạt trong tổ chức, đơn vị dân cư ở cơ sở, không phụ thuộc hoàn toàn vào địa giới hành chính truyền thống.

Quan tâm đến chính sách bảo vệ môi trường, ĐBQH Tạ Đình Thi cho biết, Nghị quyết 02 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phải hoàn thành xử lý dứt điểm các điểm nghẽn về ô nhiễm môi trường và ùn tắc giao thông, xây dựng Thủ đô thật sự văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc. Như vậy, bảo vệ môi trường không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà là những nút thắt chiến lược để Hà Nội vươn tầm.

Tạo lập nền tảng pháp lý vững chắc để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển dài hạn

Tham gia thảo luận và lắng nghe các ĐBQH Đoàn TP. Hà Nội nêu ý kiến tại phiên họp về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt - đại biểu chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội nhận thấy các ĐBQH lần này rất ủng hộ quan điểm, tư duy làm luật rất mới của Ban soạn thảo, đã cụ thể hóa đầy đủ những tư tưởng chỉ đạo của Đảng, khát vọng phát triển của toàn dân tộc.

Trên cơ sở tổng hợp tiếp thu của Bộ Tư pháp, ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt đánh giá, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này được xác định là một bước tiến mang tính lịch sử, nhằm thiết lập mô hình thể chế phát triển mới, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo và quản trị phát triển. Quan điểm xuyên suốt của dự thảo là tăng cường trao quyền, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với xác định rõ trách nhiệm tài chính, gắn với phương châm “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt đánh giá quan điểm xuyên suốt của dự thảo là tăng cường trao quyền, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với xác định rõ trách nhiệm tài chính, gắn với phương châm “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”

"Mục tiêu của việc sửa đổi Luật là tạo lập nền tảng pháp lý vững chắc để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển dài hạn, phát huy vai trò Thủ đô là trung tâm chính trị, hành chính quốc gia; đồng thời xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính có sức cạnh tranh trong khu vực và quốc tế, giữ vai trò hạt nhân, lan tỏa phát triển trong vùng Thủ đô. Bên cạnh đó, dự thảo cũng hướng tới bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, lấy hạnh phúc của Nhân dân làm thước đo chủ yếu của sự phát triển", ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt cũng đánh giá dự thảo Luật đã thể hiện đột phá mạnh mẽ trong phân cấp, phân quyền cho chính quyền Thủ đô. Đây là bước ngoặt quan trọng về tư duy pháp lý khi chuyển từ cơ chế thực thi chính sách sang thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách với dự kiến hơn 190 thẩm quyền mới được giao cho thành phố, tạo không gian thể chế rộng mở để Hà Nội chủ động trong quản trị và phát triển.

Việc phân quyền được thiết kế theo hướng: đối với các nội dung liên quan đến tổ chức bộ máy, ban hành văn bản quy phạm pháp luật hoặc có yếu tố liên quan đến Hiến pháp, quyền con người, quyền công dân thì quy định cụ thể thẩm quyền của từng cơ quan; đối với các lĩnh vực phát triển, chỉ quy định các nguyên tắc cốt lõi, gắn với mục tiêu và lộ trình thực hiện. "Đây là cơ sở quan trọng, tạo điều kiện để Thủ đô phát huy tính tự chủ, sáng tạo, chủ động thiết kế và triển khai chính sách phù hợp thực tiễn, theo đúng tinh thần “Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm”, ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt nêu rõ.

Ngoài ra, dự thảo Luật lần này đã thiết kế cơ chế giao quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực một cách chặt chẽ, đồng bộ. Cơ chế giám sát được thực hiện đa tầng, từ Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, đến Chính phủ và các bộ, ngành. Đồng thời, áp dụng nguyên tắc quản trị hiện đại với “6 rõ”, đó là rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ hiệu quả, qua đó chuyển từ giao việc sang giao trách nhiệm gắn với kết quả đầu ra, khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc lạm quyền.

Tăng cường trách nhiệm giải trình và tính minh bạch thông qua cơ chế báo cáo

Đặc biệt, đại biểu cũng đánh giá dự thảo lần này cũng tăng cường trách nhiệm giải trình và tính minh bạch thông qua cơ chế báo cáo, công khai để Nhân dân giám sát; đồng thời quy định không cho phép phân cấp, ủy quyền tiếp đối với các thẩm quyền đặc biệt, nhằm bảo đảm trách nhiệm tài chính tập trung và rõ ràng. "Trong thời gian tới, cần tiếp tục làm rõ tiêu chí phân quyền giữa các cấp, các chủ thể; bổ sung hệ quả pháp lý đối với trách nhiệm tài chính và hiệu quả thực thi; hoàn thiện quy định về hình thức, thời điểm giải trình để tăng tính khả thi", ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt nêu quan điểm.

Quang cảnh phiên thảo luận tại hội trường về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi)

Về giới hạn trong việc ban hành các cơ chế, chính sách khác luật, ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt cho rằng, dự thảo Luật đã thiết lập khung pháp lý cho phép Thủ đô chủ động thực hiện thông qua các quy định về áp dụng pháp luật, thẩm quyền ban hành văn bản và cơ chế thí điểm, đồng thời đi kèm với các ràng buộc chặt chẽ như quy định lĩnh vực loại trừ, quy trình ban hành nghiêm ngặt, đánh giá tác động toàn diện và cơ chế hậu kiểm của các cơ quan trung ương. Tuy nhiên, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng rõ phạm vi áp dụng, bổ sung yêu cầu đánh giá sự khác biệt so với pháp luật hiện hành, quy định nguyên tắc không hạn chế quyền con người, quyền công dân, không trái Hiến pháp; đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình, quy định rõ thời hạn thí điểm, cơ chế báo cáo, xử lý trách nhiệm và bổ sung cơ chế phối hợp liên vùng để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, một số vấn đề cụ thể cũng được đại biểu quan tâm như biện pháp ngừng cung cấp điện, nước, tuy nhiên, đây không phải là quy định mới mà đã được xem xét qua nhiều giai đoạn. Theo đó, Luật Thủ đô năm 2012 chưa được Quốc hội thông qua nội dung này, đến Luật Thủ đô năm 2024, Quốc hội đã chấp thuận. "Dự thảo Luật lần này tiếp tục kế thừa và có điều chỉnh, bổ sung để bảo đảm chặt chẽ hơn về điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện, phù hợp với yêu cầu quản lý và thực tiễn", ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt nêu rõ.

Riêng về cơ chế tài chính - ngân sách đặc thù, tại điều 21 của dự thảo Luật lần này kế thừa quy định của Luật Thủ đô năm 2024, theo đó ngân sách thành phố được bổ sung có mục tiêu toàn bộ phần tăng thu ngân sách trung ương từ các khoản thu phân chia và phần tăng thu vượt 100% dự toán trên địa bàn, qua đó tạo thêm nguồn lực chủ động cho phát triển. Đại biểu phân tích, mặc dù Kết luận 18 của Hội nghị Trung ương 2 đặt ra yêu cầu không điều chỉnh phân cấp nguồn thu khác với Luật Ngân sách Nhà nước, nhưng Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025 đã quy định rõ Hà Nội được thực hiện cơ chế tài chính - ngân sách đặc thù theo Luật Thủ đô. Vì vậy, ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt cho rằng trong trường hợp có khác biệt thì áp dụng theo Luật Thủ đô, bảo đảm cơ sở pháp lý và không trái Luật Ngân sách Nhà nước.

Phi Long

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/phan-quyen-manh-me-kien-tao-khong-gian-phat-trien-moi-cho-thu-do-10413386.html