Phản ứng bất ngờ của cá hồi khi 'phê' cocaine

5 giờ trướcBài gốc

Một nghiên cứu mang tính đột phá được thực hiện bởi các nhà khoa học từ Đại học Griffith (Australia), Đại học Khoa học Nông nghiệp Thụy Điển (SLU) cùng nhiều tổ chức quốc tế đã lần đầu tiên hé lộ những tác động bất ngờ của cocaine đối với đời sống hoang dã.

Qua việc theo dõi 105 cát thể cá hồi Đại Tây Dương giai đoạn non trong suốt 8 tuần tại hồ Vättern - hồ nước ngọt lớn thứ hai Thụy Điển, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra một hiện tượng kỳ lạ: loài cá này dường như bơi xa hơn gấp đôi khi tiếp xúc với các chất gây nghiện từ nguồn nước thải ô nhiễm.

Để mô phỏng môi trường thực tế, cá được gắn các thiết bị cấy ghép giải phóng chậm cocaine hoặc benzoylecgonine - một chất chuyển hóa chính của cocaine thường được tìm thấy trong nước thải, và được giám sát chặt chẽ thông qua hệ thống định vị âm thanh hiện đại.

Cá hồi dường như bơi xa hơn gấp đôi khi tiếp xúc với các chất gây nghiện từ nguồn nước thải ô nhiễm. Ảnh minh họa: Westend61/Getty Images

Kết quả công bố trên tạp chí Current Biology cho thấy những con cá tiếp xúc với benzoylecgonine bơi xa hơn tới 1,9 lần mỗi tuần so với nhóm đối chứng, với phạm vi phân tán rộng thêm khoảng 12,3 km trên mặt hồ.

Điều đáng chú ý là benzoylecgonine, vốn thường xuất hiện với nồng độ cao hơn cocaine gốc trong môi trường tự nhiên do hệ thống xử lý nước thải không đủ khả năng loại bỏ hoàn toàn, lại gây ra những biến đổi hành vi mạnh mẽ hơn. Dù nhóm cá tiếp xúc trực tiếp với cocaine cũng có xu hướng bơi xa hơn, mức độ ảnh hưởng của chúng lại nhẹ hơn so với nhóm tiếp xúc chất chuyển hóa từ nó.

Đây là lần đầu tiên các nhà khoa học chứng minh được tác động của cocaine trong môi trường tự nhiên thay vì chỉ trong bể thí nghiệm. Điều đó cho thấy chất gây ô nhiễm đã thực sự thay đổi cách sinh vật sử dụng không gian trong một hệ sinh thái phức tạp.

Tiến sĩ Marcus Michelangeli từ Viện Sông ngòi Australia thuộc Đại học Griffith nhấn mạnh, lộ trình bơi của cá không đơn thuần là một hoạt động ngẫu nhiên, bởi nó quyết định trực tiếp đến nguồn thức ăn, nguy cơ bị săn mồi và cách thức hình thành quần thể.

Đối với cá hồi non vốn có "ngân sách năng lượng" rất chặt chẽ, việc tiêu hao quá nhiều sức lực cho những chuyến đi dài có thể khiến chúng rơi vào tình trạng kiệt sức, dễ lạc vào môi trường không phù hợp hoặc tăng khả năng trở thành mục tiêu của các loài săn mồi.

Trong bối cảnh cá hồi Đại Tây Dương đang phải đối mặt với áp lực lớn từ biến đổi khí hậu và mất môi trường sống, bất kỳ sự thay đổi hành vi nào do ô nhiễm tạo ra cũng có thể dẫn đến những hệ lụy dây chuyền khó lường đối với toàn bộ hệ sinh thái thủy sinh.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng đưa ra lời trấn an rằng phát hiện này không đồng nghĩa với rủi ro trực tiếp cho người tiêu dùng cá. Lý do là vì nồng độ chất kích thích sử dụng trong thí nghiệm chỉ phản ánh mức độ thực tế trong nước ô nhiễm, các hợp chất này sẽ phân hủy theo thời gian và đối tượng nghiên cứu đều là cá non, chưa đạt kích thước đánh bắt hợp pháp.

Dẫy vậy, Tiến sĩ sinh thái học Jack Brand từ SLU và các đồng nghiệp cảnh báo đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm khi hàng loạt dược phẩm và chất gây nghiện từ con người đang âm thầm len lỏi vào sông hồ mỗi ngày. Trong tương lai, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục tìm hiểu cơ chế cụ thể cũng như hậu quả lâu dài đối với sự sống còn và sinh sản của cá,

Giới chuyên gia đánh giá thí nghiệm trên giống như một lời nhắc nhở sâu sắc rằng, những gì con người thải ra môi trường đang âm thầm thay đổi thế giới dưới nước theo những cách ít ai ngờ tới.

Anh Vũ

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/phan-ung-bat-ngo-cua-ca-hoi-khi-phe-cocaine-169260421165718962.htm