Chỗ dựa khi mất việc
Chỉ hơn 2 tuần sau khi nộp hồ sơ, chị Nguyễn Thị Mai Thơm (hơn 50 tuổi, công nhân một công ty thủy lợi tại Nghệ An) đã nhận được quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Gắn bó với công việc hơn 30 năm, nhưng khi doanh nghiệp gặp khó khăn, thu nhập giảm, sức khỏe không còn đảm bảo, chị Thơm quyết định nghỉ việc để tìm hướng đi phù hợp hơn. Trong thời gian chưa có việc làm, khoản trợ cấp hơn 4 triệu đồng mỗi tháng trở thành nguồn hỗ trợ quan trọng. "Không nhiều, nhưng đủ để tôi yên tâm nghỉ ngơi, ổn định sức khỏe, đỡ gánh nặng cho con cái", chị Thơm chia sẻ.
Từ năm 2026, với nhiều quy định mới được điều chỉnh theo hướng linh hoạt và mở rộng quyền lợi, chính sách này được kỳ vọng sẽ bảo vệ tốt hơn cho người lao động.
Tại Trung tâm Dịch vụ việc làm Nghệ An, những ngày này, không khí khá nhộn nhịp. Dù không phải đầu tuần, mỗi buổi sáng vẫn có hàng chục lao động đến làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp. Phần lớn là lao động nữ trở về từ các tỉnh phía Nam sau thời gian làm việc xa quê.
Chị Nguyễn Thị Tú (30 tuổi, quê xã Hoa Quân) là một trong số đó. Sau gần 10 năm làm việc tại một công ty điện tử ở Bắc Ninh, chị quyết định nghỉ việc sau Tết để về quê chăm con nhỏ. "Ở xa thu nhập ổn định hơn nhưng chi phí cao, lại không có thời gian cho gia đình. Giờ tôi muốn tìm công việc phù hợp hơn để vừa làm vừa chăm con", chị Tú nói.
Không ít lao động chọn hưởng trợ cấp thất nghiệp như một giải pháp tạm thời. Khoản hỗ trợ này giúp họ trang trải chi phí sinh hoạt, đồng thời có thêm thời gian tìm kiếm việc làm hoặc tham gia các khóa học nghề.
Từ tháng 1/2026 đến nay, tại Trung tâm dịch vụ việc làm Nghệ An có 2.006 người đến nạp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, giảm 35% so với cùng kỳ năm 2025.
Theo ghi nhận, bên cạnh nhóm lao động không quay lại khu công nghiệp, nhiều doanh nghiệp sau Tết cũng tiến hành sắp xếp lại nhân sự, tinh gọn bộ máy, khiến nhu cầu hưởng trợ cấp thất nghiệp vẫn còn. Đáng chú ý, thay vì làm thủ tục trực tuyến, nhiều người lao động lựa chọn đến trực tiếp trung tâm để được tư vấn học nghề, tìm việc.
Ông Đậu Văn Ngọc, cán bộ Trung tâm Dịch vụ việc làm Nghệ An cho biết, người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp được hỗ trợ học nghề miễn phí 100%, thời gian linh hoạt vào buổi tối hoặc ngày cuối tuần. "Nếu trước đây chủ yếu là nam giới đăng ký học lái xe thì nay ngành nghề đa dạng hơn. Nhiều lao động, đặc biệt là nữ, lựa chọn các nghề như pha chế, vật lý trị liệu hoặc học tiếng Trung để dễ xin việc tại các khu công nghiệp", ông Ngọc nói.
Hơn 2.000 hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp, giảm khoảng 35% so với cùng kỳ 2025. Gần 1.900 người được tư vấn việc làm và trong đó có hơn 240 người đã được giới thiệu việc làm và 31 người tham gia đào tạo nghề.
Bức tranh thất nghiệp tại Nghệ An (đầu 2026)
Theo bà Nguyễn Thị Quỳnh Hoa, Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Nghệ An, việc nhiều lao động sớm tìm được việc làm là tín hiệu tích cực. "Điều này cho thấy thị trường lao động vẫn giữ được sự ổn định nhất định, doanh nghiệp đang nỗ lực giữ chân người lao động", bà Hoa nhận định.
Mở rộng quyền lợi, tăng tính linh hoạt
Từ năm 2026, khi Luật Việc làm (sửa đổi) có hiệu lực, chính sách bảo hiểm thất nghiệp có nhiều thay đổi đáng chú ý. Một trong những điểm mới là mở rộng đối tượng tham gia. Nếu trước đây người lao động ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên mới phải tham gia, thì nay chỉ cần hợp đồng từ 1 tháng đã thuộc diện bắt buộc. Quy định này giúp bảo vệ tốt hơn nhóm lao động ngắn hạn, làm việc linh hoạt.
Luật mới quy định người lao động có hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên thuộc đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm thất nghiệp, thay vì 3 tháng như trước đây. Như vậy sẽ giúp bảo vệ nhóm lao động ngắn hạn và linh hoạt.
Thời gian chờ hưởng trợ cấp cũng được rút ngắn, từ 16 ngày xuống còn 11 ngày kể từ khi nộp hồ sơ. Việc này giúp người lao động sớm nhận được hỗ trợ, giảm áp lực tài chính trong giai đoạn chuyển tiếp. Bên cạnh đó, ngoài hỗ trợ học phí, người tham gia đào tạo nghề còn được hỗ trợ thêm tiền ăn với mức 50.000 đồng/ngày thực học. Đây được xem là động lực để người lao động tích cực nâng cao kỹ năng, thay vì chỉ nhận trợ cấp.
Một thay đổi đáng chú ý khác là mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa được áp dụng thống nhất, không phân biệt khu vực nhà nước hay doanh nghiệp. Theo đó, mức hưởng không quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm đóng bảo hiểm.
Dù số lượng người hưởng trợ cấp có xu hướng giảm, dự báo thị trường lao động năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều biến động. Nguy cơ mất việc làm trong một số ngành nghề vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh đó, bảo hiểm thất nghiệp tiếp tục đóng vai trò là "điểm tựa" giúp người lao động vượt qua giai đoạn khó khăn, đồng thời tạo cơ hội để họ quay lại thị trường với vị thế tốt hơn.
Không chỉ dừng lại ở hỗ trợ tài chính, những điều chỉnh mới của chính sách còn hướng đến mục tiêu dài hạn, nâng cao kỹ năng, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy một thị trường lao động linh hoạt, bền vững hơn.
Những điểm mới của bảo hiểm thất nghiệp từ 2026:
- Mở rộng đối tượng tham gia: Người lao động có hợp đồng từ 1 tháng trở lên (trước đây 3 tháng).
- Rút ngắn thời gian chờ hưởng: Từ 16 ngày còn 11 ngày kể từ khi nộp hồ sơ.
- Hỗ trợ học nghề toàn diện hơn: Miễn 100% học phí; Hỗ trợ thêm 50.000 đồng/ngày học.
- Mức hưởng tối đa thống nhất: Không quá 5 lần lương tối thiểu vùng (áp dụng chung cho mọi khu vực).
Song Hoàng