Phát hiện hành tinh ngoài Hệ Mặt trời có sự khác biệt cực lớn giữa sáng - tối

4 giờ trướcBài gốc

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science, các chuyên gia cho biết khám phá mới giúp giới khoa học có thêm thông tin về khí quyển ở các hành tinh ngoài Hệ Mặt trời và mang lại bức tranh chính xác nhất từ trước đến nay về thành phần hóa học của một ngoại hành tinh.

Nghiên cứu mới của các chuyên gia tập trung vào hành tinh WASP-94A b cách Trái đất gần 700 năm ánh sáng. WASP-94A b là một "Hot Jupiter" - nhóm hành tinh khí khổng lồ có kích thước tương tự sao Mộc nhưng quay cực gần ngôi sao chủ, khiến nhiệt độ bề mặt tăng lên mức thiêu đốt.

Các hành tinh giống WASP-94A b từ lâu gây khó khăn cho giới khoa học vì bầu khí quyển luôn bị che phủ bởi những lớp mây dày đặc. Điều này làm cho việc xác định thành phần hóa học trở nên thiếu chính xác.

Chu kỳ mây theo ngày trên hành tinh WASP-94A b có sự khác biệt kinh hoàng giữa sáng và tối. Ảnh: Hannah Robbins/Johns Hopkins University.

Để giải quyết vấn đề này, nhóm nghiên cứu từ Đại học Johns Hopkins (Mỹ) đã sử dụng kính thiên văn không gian James Webb để theo dõi WASP-94A b khi hành tinh này đi ngang qua phía trước ngôi sao chủ. Nhờ ánh sáng sao xuyên qua khí quyển hành tinh, họ có thể phân tích những chất tồn tại bên trong.

Thay vì gộp dữ liệu toàn bộ hành tinh giống như nhiều nghiên cứu trước, nhóm chuyên gia tại Đại học Johns Hopkins tách riêng phần "buổi sáng" và "buổi tối" của WASP-94A b. Nhờ phương pháp quan sát mới, họ đã thu được kết quả cho thấy sự khác biệt rất rõ rệt ở ngoại hành tinh này. Đó là phía buổi sáng bị bao phủ bởi những đám mây chứa magie silicat - một loại khoáng chất đá phổ biến, trong khi phía buổi tối lại gần như quang đãng.

Nhóm nghiên cứu cho rằng, hiện tượng này có thể bắt nguồn từ những cơn gió cực mạnh trong khí quyển. Chúng cuốn mây từ vùng đêm mát hơn sang phía ngày nóng bỏng rồi kéo chìm xuống sâu bên trong hành tinh.

Một giả thuyết khác được các chuyên gia đưa ra là các đám mây bị bốc hơi dưới nền nhiệt vượt quá 1.000 độ C, tương tự hiện tượng sương mù tan biến vào buổi sáng trên Trái đất nhưng ở quy mô khắc nghiệt hơn nhiều.

Nhờ vùng khí quyển quang mây ở phía buổi tối mà kính thiên văn không gian James Webb có thể "nhìn xuyên" sâu hơn và đo đạc thành phần hóa học chính xác hơn trước. Ngoài ra, những dữ liệu cũ từ kính viễn vọng không gian Hubble từng cho thấy WASP-94A b chứa lượng oxy và carbon cao gấp hàng trăm lần sao Mộc.

Tuy nhiên, khi tách riêng ảnh hưởng của mây bằng dữ liệu mới, con số này giảm xuống chỉ còn khoảng gấp 5 lần, phù hợp hơn nhiều với các mô hình hình thành hành tinh hiện nay.

Không những vậy, nhóm nghiên cứu còn phát hiện chu kỳ mây tương tự ở 2 Hot Jupiter khác là hành tinh WASP-39 b và WASP-17 b. Khám phá này được đánh giá không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách vận hành của khí quyển ngoại hành tinh mà còn mở đường cho việc nghiên cứu những hành tinh xa xôi, chưa được con người biết đến.

Mời độc giả xem video: Hiện tượng "siêu trăng máu" xuất hiện khiến nhiều người trên thế giới háo hức.

Tâm Anh (TH)

Nguồn Tri Thức & Cuộc Sống : https://kienthuc.net.vn/phat-hien-hanh-tinh-ngoai-he-mat-troi-co-su-khac-biet-cuc-lon-giua-sang-toi-post1618215.html