Theo Ocean Census, đây chỉ là ba trong số 1.121 loài sinh vật biển “chưa từng được biết đến” được ghi nhận trên khắp các đại dương thế giới trong năm qua.
Loài giun nhiều tơ mới sống bên trong một loài bọt biển thủy tinh có bộ khung trong suốt dạng lưới, được ví như “lâu đài thủy tinh”. Ảnh: Ocean Census
Ocean Census là sáng kiến toàn cầu nhằm lập bản đồ đời sống sinh vật biển với sự tham gia của hơn 1.000 nhà nghiên cứu đến từ 85 quốc gia. Tổ chức này được thành lập cách đây ba năm bởi Quỹ Nippon của Nhật Bản và viện nghiên cứu đại dương Nekton của Anh.
Theo Ocean Census, số lượng loài mới được xác định trong năm qua tăng 54% so với mức trung bình hàng năm trước đó.
Đại dương, đặc biệt là vùng biển sâu, từ lâu được xem là một trong những hệ sinh thái ít được khám phá nhất hành tinh. Trước đây, giới khoa học từng cho rằng rất ít sinh vật có thể tồn tại trong môi trường khắc nghiệt dưới đáy biển sâu.
Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây liên tục phát hiện những hệ sinh thái phong phú với nhiều loài sinh vật khác thường và đôi khi hoàn toàn kỳ lạ.
Bà Michelle Taylor, trưởng bộ phận khoa học của Ocean Census, cho biết các sinh vật biển hiện đối mặt với nhiều nguy cơ từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm công nghiệp, nông nghiệp và cả nguy cơ khai thác khoáng sản dưới đáy biển.
“Với nhiều loài có nguy cơ biến mất trước cả khi được ghi nhận, chúng ta đang chạy đua với thời gian để hiểu và bảo vệ sự sống dưới đại dương”, bà nói.
Trong năm qua, các nhà khoa học thuộc dự án Ocean Census đã thực hiện 13 chuyến thám hiểm tới những vùng biển ít được khám phá nhất thế giới.
Một loài hải quỳ được phát hiện ở quần đảo Nam Sandwich, thuộc Nam Đại Tây Dương. Ảnh: Viện Hải dương học Schmidt
Ngoài khơi bờ biển Nhật Bản, ở độ sâu khoảng 800m, họ phát hiện một loài giun nhiều tơ mới sống bên trong một loài bọt biển thủy tinh có bộ khung trong suốt dạng lưới, được ví như “lâu đài thủy tinh”.
Loài bọt biển này được tạo thành từ silica, thành phần chính của thủy tinh. Giun và bọt biển tồn tại trong mối quan hệ cộng sinh: giun được bảo vệ bên trong cấu trúc giàu dinh dưỡng, còn đổi lại chúng giúp làm sạch các mảnh vụn trên bề mặt bọt biển.
Tại Australia, các nhà khoa học phát hiện một loài “cá mập ma” thuộc họ chimaera ở độ sâu khoảng 760m. Đây là họ hàng xa của cá mập và cá đuối, đã tách khỏi các loài này cách đây gần 400 triệu năm.
Loài giun dẹp được tìm thấy ở Timor-Leste. Ảnh: Dự án Điều tra Đại dương Nekton của Quỹ Nippon
Ở Timor-Leste, nhóm nghiên cứu tìm thấy một loài giun dẹp dài khoảng 2,5cm với các sọc màu cam sáng, dấu hiệu cho thấy khả năng phòng vệ hóa học mạnh mẽ. Các độc tố do loài này tạo ra hiện được nghiên cứu như hướng điều trị tiềm năng cho bệnh Alzheimer và tâm thần phân liệt.
Trong khi đó, tại rãnh phía bắc quần đảo Nam Sandwich ở Nam Đại Tây Dương, các nhà khoa học phát hiện một loài bọt biển ăn thịt hình “quả cầu tử thần” ở độ sâu gần 3.900m.
Loài này phủ đầy các móc nhỏ li ti giống khóa dán, giúp bắt giữ các loài giáp xác trôi nổi theo dòng hải lưu trước khi bao bọc và tiêu hóa chúng.
Theo Ocean Census, quá trình xác nhận một loài mới đối với khoa học thường mất rất nhiều thời gian. Trung bình cần khoảng 13,5 năm từ khi phát hiện cho tới khi loài đó được mô tả chính thức trong tài liệu khoa học.
Để đẩy nhanh tiến độ, Ocean Census hiện công nhận trạng thái “được phát hiện” cho các loài mới ngay khi được chuyên gia xác nhận và cập nhật chúng vào cơ sở dữ liệu mở dành cho cộng đồng khoa học.
Bọt biển "quả cầu tử thần" ăn thịt. Ảnh: Viện Hải dương học Schmidt
Tammy Horton, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Hải dương học Quốc gia Anh, cho biết đôi khi một loài tưởng là mới hóa ra đã từng được ghi nhận trước đó, nhưng điều này không xảy ra thường xuyên.
Theo bà Horton, việc mô tả chính thức đặc biệt quan trọng vì nếu chưa có tên khoa học được công nhận, loài sinh vật đó gần như “không tồn tại” đối với khoa học và cũng không thể được bảo vệ bằng chính sách bảo tồn.
Ocean Census hy vọng những phát hiện mới sẽ thúc đẩy các nỗ lực bảo vệ đa dạng sinh học biển và tăng đầu tư cho hoạt động khám phá đại dương.
“Chúng ta chi hàng tỉ USD để tìm kiếm sự sống trên sao Hỏa hay khám phá mặt tối của Mặt Trăng. Trong khi đó, việc khám phá phần lớn sự sống trên chính hành tinh của mình chỉ cần một phần nhỏ số tiền đó”, Oliver Steeds, Giám đốc chương trình Ocean Census, nói.
KHÁNH MY