Phát huy giá trị của di tích lịch sử trong phát triển du lịch

một giờ trướcBài gốc

Hoạt động tham quan du dịch “về nguồn” tại di tích lịch sử Đồi C4 - Hàm Rồng.

Thanh Hóa là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, nơi hội tụ dày đặc các di tích lịch sử, văn hóa gắn liền với những giai đoạn hào hùng của dân tộc. Từ các công trình kiến trúc cổ kính, đền đài linh thiêng đến những địa danh ghi dấu chiến công oanh liệt, tất cả tạo nên một kho tàng di sản quý giá. Toàn tỉnh hiện có 1.530 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh đã được kiểm kê, xếp hạng. Trong đó, có 1 di sản văn hóa thế giới, 5 di tích quốc gia đặc biệt, 139 di tích quốc gia và hơn 700 di tích cấp tỉnh.

Trong bối cảnh du lịch đang trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, việc phát huy giá trị của các di tích lịch sử không chỉ góp phần bảo tồn văn hóa, mà còn mở ra hướng đi bền vững cho phát triển kinh tế địa phương. Những năm gần đây, Thanh Hóa đã chú trọng đầu tư, tôn tạo và khai thác hiệu quả các di tích lịch sử phục vụ du lịch. Nhiều di tích lịch sử như Thành Nhà Hồ, Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, đền thờ Bà Triệu, đền thờ Lê Hoàn, Khu Di tích lịch sử - văn hóa Hàm Rồng đã trở thành những điểm đến thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh. Không chỉ dừng lại ở tham quan, các hoạt động trải nghiệm, tìm hiểu lịch sử, văn hóa cũng được tổ chức đa dạng, giúp du khách có cái nhìn sâu sắc hơn về truyền thống quê hương.

Tại phường Hàm Rồng, ngay sau khi sáp nhập và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, đảng bộ phường đã chú trọng phát huy tiềm năng các di tích lịch sử văn hóa cách mạng để phát triển du lịch theo hướng bền vững. Phường đã tổ chức khai thác và phát huy hiệu quả sản phẩm du lịch “về nguồn” gắn với hệ thống di tích lịch sử trên địa bàn. Nổi bật trong các điểm đến là cầu Hàm Rồng và quần thể Di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia - đồi C4, đồi Quyết Thắng, Khu tưởng niệm giáo viên và học sinh hy sinh trên công trường đê Nam sông Mã. Những địa danh này đã trở thành những điểm đến mang ý nghĩa giáo dục truyền thống cách mạng, nêu cao truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa” cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau. Đây chính là lợi thế lớn để Hàm Rồng phát triển loại hình du lịch văn hóa, du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng. Thông qua việc đầu tư cơ sở vật chất, chỉnh trang cảnh quan, nâng cao chất lượng công tác thuyết minh, hướng dẫn, các điểm di tích trên địa bàn phường ngày càng thu hút đông đảo Nhân dân và du khách đến tham quan, tìm hiểu, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần cách mạng. Từ TP Hà Nội, hơn 1.000 học sinh của Trường THPT Văn Lang đã về thăm đồi C4 Hàm Rồng. Cô giáo Nguyễn Thị Thúy Phương, giáo viên Trường THPT Văn Lang, cho biết: “Đây là một chương trình rất ý nghĩa với học sinh nhà trường bởi các em được bồi đắp tình yêu Tổ quốc, tham quan các danh thắng liên quan đến chiến thắng Hàm Rồng lịch sử”.

Tại một số di tích lịch sử trong tỉnh, Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa cùng các địa phương cũng đã quan tâm tới việc ứng dụng công nghệ số để quảng bá, tạo ra trải nghiệm thực tế ảo, giúp du khách dễ dàng tiếp cận và khám phá các giá trị văn hóa. Từ đầu năm 2026 đến nay, Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa đã tăng cường việc số hóa, chuẩn hóa dữ liệu và phát huy vai trò của thế hệ trẻ, coi đây là khâu then chốt để đưa di sản đến gần hơn với đời sống, đồng thời tạo ra không gian sáng tạo mới trong kỷ nguyên số tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh, Thành Nhà Hồ và đền thờ Bà Triệu.

Chị Trần Thị Hồng Duyên, hướng dẫn viên Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, cho biết: “Đối với việc thuyết minh, hướng dẫn, chúng tôi thực hiện vai trò của mình không chỉ trực tiếp đưa khách tham quan mà còn viết bài quảng bá trên trang web, ứng dụng chuyển đổi số để du khách có thể hiểu rõ hơn về ý nghĩa, giá trị của di tích”.

Những năm qua, tỉnh đã ưu tiên nguồn lực cho công tác bảo tồn. Hơn 200 dự án tu bổ, tôn tạo di tích đã được triển khai, gắn với không gian thực hành di sản. Cùng với đó, vai trò của cộng đồng và các nghệ nhân ngày càng được phát huy. Đây chính là lực lượng giữ gìn, trao truyền và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống. Nhiều lễ hội được tổ chức bài bản, đúng bản sắc. Không chỉ bảo tồn di sản, các lễ hội còn trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, góp phần kết nối giữa di sản vật thể và phi vật thể. Tiến sĩ Nguyễn Bá Linh, Giám đốc Ban Quản lý di sản Thành Nhà Hồ và các di tích trọng điểm tỉnh Thanh Hóa, cho biết: “Thời gian qua, ban quản lý đã hướng các hoạt động văn hóa đến cộng đồng, tăng cường kết nối các di sản, di tích và các lễ hội văn hóa truyền thống nhằm thu hút du khách”.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc khai thác giá trị di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh vẫn còn những hạn chế. Một số nơi chưa được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, dịch vụ du lịch còn nghèo nàn, thiếu tính kết nối. Công tác quảng bá chưa thật sự chuyên nghiệp, chưa tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ. Đặc biệt, tình trạng xuống cấp ở một số di tích nếu không được kịp thời tu bổ sẽ ảnh hưởng đến giá trị lâu dài.

Để phát huy hiệu quả tiềm năng này, cần có những giải pháp đồng bộ. Trước hết, tiếp tục đẩy mạnh công tác bảo tồn, tôn tạo di tích, tránh thương mại hóa quá mức. Song song với đó là đầu tư hạ tầng, phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù gắn với di tích, như du lịch trải nghiệm, du lịch giáo dục, du lịch tâm linh. Ngoài ra, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ di tích lịch sử là yếu tố then chốt. Khi người dân trở thành chủ thể tham gia bảo tồn và khai thác, giá trị di tích sẽ được lan tỏa một cách bền vững và tự nhiên hơn.

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã xác định văn hóa là “kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc”, là “nguồn lực nội sinh quan trọng”. Trong lĩnh vực du lịch, những giá trị văn hóa này chính là “tài nguyên mềm” tạo nên sức hấp dẫn riêng có của Việt Nam. Các di tích lịch sử và các giá trị văn hóa tốt đẹp của người xứ Thanh chính là những sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách trong và ngoài nước. Nếu được phát huy tốt hơn trong thời gian tới, các di tích lịch sử sẽ có sức sống lâu bền hơn trong cuộc sống đương đại hôm nay, góp phần làm giàu thêm bản sắc và đóng góp vào mục tiêu phát triển toàn diện của quê hương, đất nước.

Bài và ảnh: Minh Thúy

Nguồn Thanh Hóa : http://baothanhhoa.vn/phat-huy-gia-tri-cua-di-tich-lich-su-trong-phat-trien-du-lich-286970.htm