Phát triển công nghiệp văn hóa Hà Nội: Nối những mạch ngầm sáng tạo

2 giờ trướcBài gốc

Cần hạ tầng để sáng tạo cất cánh

Hà Nội đang bước vào giai đoạn định hình mới, từ một đô thị nghìn năm văn hiến trở thành một Thành phố sáng tạo. Nhưng sáng tạo không thể chỉ được đo bằng số lượng lễ hội, triển lãm hay sự kiện quy mô lớn. Điều quan trọng hơn là thành phố xây dựng được một hệ sinh thái để sáng tạo phát triển và lan tỏa. Hệ sinh thái ấy là tập hợp của các chủ thể sáng tạo, các tổ chức, thiết chế, cơ chế chính sách… tương tác, bổ trợ và cộng sinh.

Qua nhiều năm nghiên cứu, TS. Nguyễn Thị Thu Hà, Giám đốc Trung tâm phát triển công nghiệp văn hóa và nghệ thuật đương đại, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho rằng, hệ sinh thái văn hóa sáng tạo của Hà Nội đã hình thành, vận hành từ hàng chục năm nay và đang dần lớn mạnh. Thực tế, các không gian nghệ thuật độc lập; nghệ sĩ, nghệ nhân, nhà thiết kế; trường đào tạo, viện nghiên cứu; doanh nghiệp văn hóa… tồn tại như những mạch ngầm bền bỉ, dù chưa được kết nối thành dòng chảy lớn.

Hà Nội cần cơ sở hạ tầng cho hệ sinh thái sáng tạo phát triển. Ảnh: HFCD

KTS. Đoàn Kỳ Thanh, nhà khởi xướng, kiến tạo không gian sáng tạo đô thị nhận định, các ngành công nghiệp văn hóa nếu có cơ hội làm việc gần nhau về mặt vật lý sẽ tạo ra hiện tượng cộng hưởng, “trồi sinh” (tạo ra các tính chất, năng lực hoàn toàn mới so với các ngành đơn lẻ). Để có hệ sinh thái sáng tạo thực sự, các cá nhân, tổ chức làm về sáng tạo phải được tiếp cận với nhau về mặt vật lý. Tuy nhiên, hạ tầng sáng tạo của Hà Nội chưa thể đáp ứng cho hệ sinh thái này.

Thực tế từ Photo Hanoi '25 - Biennale Nhiếp ảnh quốc tế cũng gặp tình trạng thiếu không gian hiện hữu. Nghệ sĩ - giám tuyển Thế Sơn chia sẻ, nghệ sĩ luôn cần hệ thống không gian vật lý, nhiều năm qua, các giám tuyển phải “du canh du cư” trong thành phố. Bên cạnh đó, để phát triển công nghiệp văn hóa cần có các nền tảng vững chắc, nơi người làm sáng tạo có thể “cất cánh”.

Cùng ý kiến, ông Lê Quang Bình, Giám đốc ECUE và Điều phối viên Mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống chỉ ra rằng, hạ tầng chính sách của Hà Nội tương đối tốt, nhưng vẫn còn thiếu hạ tầng vật lý - các trung tâm công nghiệp văn hóa, không gian sản xuất, thử nghiệm, trình diễn. Mặt khác, hệ sinh thái sáng tạo không chỉ dành cho cộng đồng nghệ sĩ, mà phải mang tính mở cho doanh nhân, người dân, sinh viên, nhóm yếu thế (người khuyết tật, cộng đồng dân tộc thiểu số) - những nguồn lực sáng tạo vô cùng giàu có. Đồng thời, Hà Nội không chỉ là trung tâm cho chính mình, mà còn cần kết nối các vùng khác.

Từ sự kiện văn hóa - nghệ thuật sang hệ sinh thái sáng tạo

Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2026 được chuyển dịch theo hướng từ tổ chức sự kiện văn hóa - nghệ thuật thường niên sang xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị. Lễ hội lựa chọn chủ đề “Kinh tế sáng tạo” - là cách tiếp cận mới trong triển khai các nội dung của Thành phố sáng tạo, không dừng lại ở các lĩnh vực văn hóa, di sản mà như một nguồn lực phát triển, góp phần thúc đẩy các ngành dịch vụ, du lịch, giáo dục - đào tạo và các lĩnh vực kinh tế gắn với tri thức, đổi mới.

Tại Lễ công bố khung hoạt động Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2026, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, để thể chế hóa Luật Thủ đô 2024, Hà Nội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển hỗ trợ sáng tạo. HĐND Thành phố đã ban hành các nghị quyết về: Quỹ Đầu tư mạo hiểm Thành phố; đầu tư và hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; khu phát triển thương mại và văn hóa; tổ chức và hoạt động của trung tâm công nghiệp văn hóa... Các nghị quyết này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm của Hà Nội trong việc phát huy tiềm lực của đội ngũ chuyên gia, cộng đồng sáng tạo cống hiến để Thành phố phát triển nhanh và bền vững.

Chương trình Tụ hội Sáng tạo thu hút hơn 200 đơn vị tham gia. Ảnh: HFCD

Tháng 1 vừa qua, Hà Nội đã tổ chức chương trình Tụ hội sáng tạo, nhằm kết nối các nguồn lực sáng tạo, khơi gợi các ý tưởng, thu hút hơn 200 đơn vị của Hà Nội tham gia. Bên cạnh đó, chuỗi hoạt động sáng tạo diễn ra trong suốt năm 2026 sẽ được tổ chức, gồm các hoạt động kết nối, đối thoại, thử nghiệm và trải nghiệm sáng tạo tại nhiều không gian đô thị của Thủ đô.

TS. Lư Thị Thanh Lê, Giảng viên Khoa Công nghiệp văn hóa và di sản, Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội, kỳ vọng, Lễ hội vượt khỏi vai trò trình diễn, trở thành điểm gặp gỡ giữa nghệ sĩ và người dân, giữa nghệ nhân và thế hệ trẻ, nơi phản hồi được lắng nghe và nhu cầu mới được phát hiện. Chính ở đó, Lễ hội trở thành “phép thử”, “tấm gương soi sức khỏe” của hệ sinh thái sáng tạo, đồng thời mở ra cơ hội kiến tạo những giá trị văn hóa, kinh tế và xã hội bền vững.

Khẳng định Hà Nội là một thành phố nơi sáng tạo hiện hữu trong đời sống hàng ngày, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker cho rằng, việc chuyển từ tổ chức một sự kiện đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái sáng tạo năng động thể hiện cách tiếp cận dài hạn và hướng tới tương lai. Điều này khẳng định cam kết đối với việc tạo điều kiện để sáng tạo phát triển rộng khắp trong xã hội dành cho nghệ sĩ và nhà thiết kế, cho sinh viên và doanh nhân, cho cộng đồng và thế hệ trẻ, những người sẽ góp phần định hình tương lai của Thủ đô.

Ông Jonathan Wallace Baker tin tưởng, thông qua các chính sách hỗ trợ phù hợp, các chương trình hỗ trợ có trọng tâm, cùng sự tham gia tích cực của các cơ quan nhà nước, đối tác khu vực tư nhân và cá nhân sáng tạo, Hà Nội từng bước khẳng định vị thế là một trung tâm sáng tạo đang phát triển và là điểm gặp gỡ của sự sáng tạo tại châu Á.

Thảo Nguyên

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/phat-trien-cong-nghiep-van-hoa-ha-noi-noi-nhung-mach-ngam-sang-tao-10406564.html