Phát triển xăng E10: Bảo đảm nguồn cung ethanol, không xáo trộn an ninh lương thực

2 giờ trướcBài gốc

Từ nền tảng triển khai xăng E5, việc đưa E10 vào đời sống được kỳ vọng tạo thêm động lực cho tiêu dùng xanh, bảo vệ môi trường và phát triển ngành nhiên liệu sinh học trong nước. Cùng với kỳ vọng đó, dư luận quan tâm đến khả năng bảo đảm nguồn ethanol và giữ ổn định an ninh lương thực

Xoay quanh nội dung này, phóng viên Báo Công Thương đã có cuộc trao đổi với TS. Đặng Tất Thành - Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương.

TS. Đặng Tất Thành - Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh, và Khuyến công, Bộ Công Thương

Thúc đẩy chuyển đổi xanh trong lĩnh vực năng lượng

- Thưa ông, mục tiêu chiến lược của Chính phủ khi quyết tâm thay thế dần xăng khoáng bằng xăng sinh học là gì? Lộ trình triển khai trong những năm tới sẽ được thực hiện như thế nào?

TS. Đặng Tất Thành: Trước hết, phải khẳng định chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu sinh học không phải quyết định riêng của Việt Nam mà là xu hướng chung của thế giới trong bối cảnh các quốc gia đang thúc đẩy chuyển đổi năng lượng, phát triển kinh tế xanh và giảm phát thải khí nhà kính.

Đối với Việt Nam, chủ trương này được đặt ra từ rất sớm. Ngay từ năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg về lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống. Giai đoạn hiện nay, chủ trương đó tiếp tục được cụ thể hóa trong các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước như Nghị quyết số 55-NQ/TW của Bộ Chính trị về chiến lược phát triển năng lượng quốc gia, Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh và Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2045.

Mục tiêu chiến lược của Chính phủ khi thúc đẩy sử dụng xăng sinh học không chỉ đơn thuần là thay đổi một loại nhiên liệu mà hướng tới 4 mục tiêu lớn:

Thứ nhất, giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đa dạng hóa nguồn năng lượng, nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường năng lượng thế giới và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới thường xuyên biến động do xung đột địa chính trị, gia tăng tỷ trọng nhiên liệu có thể sản xuất trong nước cũng giúp nâng cao khả năng tự chủ, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Thứ hai, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và thực hiện cam kết đưa phát thải ròng về "0" vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết với cộng đồng quốc tế.

Thứ ba, thúc đẩy hình thành và phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học trong nước, từ vùng nguyên liệu sắn, ngô, mía, sinh khối đến các nhà máy sản xuất ethanol, qua đó tạo thêm việc làm, nâng cao giá trị nông sản và phát triển kinh tế nông thôn.

Thứ tư, từng bước xây dựng nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và nền sản xuất các-bon thấp theo đúng định hướng phát triển bền vững của đất nước.

Về lộ trình, từ ngày 1/6/2026, xăng không chì sử dụng trên toàn quốc được phối trộn thành xăng E10 theo quy định tại Thông tư số 50/2025/TT-BCT. Đồng thời, xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được duy trì đến hết năm 2030 để bảo đảm tất cả các phương tiện đều có loại nhiên liệu phù hợp và quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi.

Trong thời gian tới, cùng với việc đánh giá thực tiễn triển khai E10, Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt là các quốc gia đã sử dụng thành công E20, E27 hay thậm chí E85 như Brazil, Thái Lan và một số nước phát triển, để từng bước hoàn thiện chính sách nhiên liệu sinh học phù hợp với điều kiện Việt Nam. Có thể nói, ngày 1/6/2026 là bước khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới, hướng tới một hệ thống năng lượng xanh hơn, bền vững hơn và chủ động hơn cho nền kinh tế Việt Nam.

Việc thay thế xăng khoáng RON 95 nhằm thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học, giảm phát thải và góp phần thực hiện các mục tiêu tăng trưởng xanh - Ảnh: Nam Nguyễn

Dư địa phát triển ngành ethanol nhiên liệu trong nước

- Thưa ông, khi nhu cầu ethanol tăng theo lộ trình phát triển xăng sinh học, nguồn nguyên liệu sắn của Việt Nam có đủ ổn định để đáp ứng sản xuất mà vẫn bảo đảm không làm xáo trộn cân đối lương thực và chăn nuôi?

TS. Đặng Tất Thành: Đây là vấn đề Bộ Công Thương đã đánh giá rất kỹ trong quá trình xây dựng Thông tư số 50/2025/TT-BCT. Quan điểm xuyên suốt của Chính phủ là phát triển nhiên liệu sinh học phải bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và không ảnh hưởng đến an ninh lương thực quốc gia.

Trong quá trình xây dựng lộ trình, chúng tôi đã khảo sát, đánh giá năng lực sản xuất ethanol trong nước, khả năng nhập khẩu, nhu cầu phối trộn nhiên liệu cũng như tham vấn các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và chuyên gia trong và ngoài nước.

Trên cơ sở đó, bộ xác định nguồn cung ethanol hoàn toàn có khả năng đáp ứng nhu cầu triển khai xăng E10 trên phạm vi toàn quốc. Theo tính toán của chúng tôi, với nhu cầu tiêu thụ xăng của cả nước khoảng 1 triệu m³/tháng, lượng ethanol nhiên liệu (E100) cần cho phối trộn E10 khoảng 100.000 m³/tháng. Hiện nay, nguồn cung được bảo đảm từ cả sản xuất trong nước và nhập khẩu, trong đó sản xuất trong nước khoảng 25.000 m³/tháng và phần còn lại do doanh nghiệp chủ động nhập khẩu để phục vụ phối trộn.

Vì vậy, việc triển khai xăng E10 từ ngày 1/6/2026 không gặp khó khăn về nguồn nguyên liệu. Về lâu dài, định hướng của Việt Nam không chỉ dựa vào một loại nguyên liệu mà sẽ tiếp tục phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học theo hướng đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao năng lực sản xuất ethanol trong nước và tận dụng hiệu quả các nguồn sinh khối, phụ phẩm nông nghiệp phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học đã được tính toán trên cơ sở cân đối đầy đủ giữa nhu cầu năng lượng, năng lực cung ứng ethanol và yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực, an ninh năng lượng quốc gia. Đây cũng là kinh nghiệm mà nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng thành công trong quá trình phát triển nhiên liệu sinh học.

Ngô, sắn một trong những sản phẩm nông nghiệp quan trọng để sản xuất nhiên liệu sinh học trên thế giới - Ảnh minh họa

Thông tin đầy đủ, minh bạch

- Trong giai đoạn đầu triển khai xăng E10, tâm lý thận trọng của người tiêu dùng là điều dễ hiểu, theo ông, doanh nghiệp cung ứng xăng dầu cần triển khai những giải pháp nào để người tiêu dùng hiểu đúng, dùng đúng và yên tâm hơn với xăng sinh học?

TS. Đặng Tất Thành: Người dân còn có những băn khoăn, thậm chí hoài nghi đối với một loại nhiên liệu mới là điều hoàn toàn bình thường. Thực tế, khi triển khai xăng E5 trước đây cũng từng xuất hiện những tâm lý tương tự. Tuy nhiên, kinh nghiệm trong nước và quốc tế cho thấy khi người dân được tiếp cận đầy đủ thông tin, được trải nghiệm thực tế và nhìn thấy hiệu quả của chính sách thì mức độ đồng thuận xã hội sẽ ngày càng được nâng lên.

Cũng cần khẳng định, việc triển khai xăng E10 không phải quyết định đột ngột. Chủ trương phát triển nhiên liệu sinh học đã được Thủ tướng Chính phủ đặt ra từ năm 2012 tại Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg về việc ban hành lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống. Theo lộ trình ban đầu, xăng E10 dự kiến được áp dụng trên phạm vi toàn quốc từ năm 2017. Như vậy, việc triển khai từ ngày 0/6/2026 thực tế đã chậm gần 10 năm so với kế hoạch ban đầu. Trong thời gian đó, Việt Nam đã có hơn 10 năm kinh nghiệm sử dụng xăng E5 và tiến hành nhiều nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá tác động trước khi ban hành Thông tư số 50/2025/TT-BCT.

Để thị trường và người tiêu dùng yên tâm hơn trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tập trung vào 4 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, bảo đảm chất lượng nhiên liệu trên toàn hệ thống. Xăng E10 lưu thông trên thị trường phải đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật hiện hành. Các cơ quan quản lý nhà nước sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát từ khâu sản xuất ethanol, phối trộn, tồn chứa, vận chuyển đến phân phối nhằm bảo đảm chất lượng đồng nhất trên phạm vi cả nước.

Thứ hai, bảo đảm nguồn cung ổn định và thuận tiện cho người dân. Bộ Công Thương đã yêu cầu các doanh nghiệp đầu mối và hệ thống phân phối chuẩn bị đầy đủ nguồn hàng, không để xảy ra tình trạng thiếu hụt cục bộ hoặc gây xáo trộn thị trường trong giai đoạn đầu triển khai.

Thứ ba, tiếp tục đẩy mạnh truyền thông công khai, minh bạch và dựa trên cơ sở khoa học. Bộ Công Thương đang phối hợp với các cơ quan báo chí, hiệp hội ngành nghề, chuyên gia, doanh nghiệp sản xuất và các hãng xe để cung cấp thông tin chính xác, giải đáp kịp thời những băn khoăn của người dân về khả năng tương thích của phương tiện, chất lượng nhiên liệu, trách nhiệm bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và các vấn đề kỹ thuật liên quan.

Thứ tư, thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân, doanh nghiệp trong quá trình triển khai. Mọi ý kiến, kiến nghị hoặc phản ánh liên quan đến chất lượng nhiên liệu, vận hành phương tiện hay hoạt động kinh doanh xăng dầu sẽ được các cơ quan chức năng và doanh nghiệp tiếp nhận, kiểm tra và xử lý kịp thời theo quy định.

Niềm tin của người tiêu dùng không thể được tạo ra chỉ bằng tuyên truyền mà phải được xây dựng bằng chất lượng thực tế của sản phẩm, bằng sự minh bạch của cơ quan quản lý và bằng trách nhiệm của doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng trong thời gian qua, chúng tôi tin tưởng rằng người dân sẽ từng bước yên tâm, đồng hành và ủng hộ lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học của Chính phủ.

Xin cảm ơn ông!

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Công Thương, sau quá trình sử dụng thực tế, cùng các phân tích công tâm từ giới chuyên gia ô tô, xe máy, tâm lý thận trọng ban đầu của người dân đang dần được hóa giải. Nhiều câu hỏi về khả năng tương thích động cơ, mức tiêu hao nhiên liệu và hiệu quả vận hành đã có thêm cơ sở kiểm chứng từ thực tế, giúp người dân yên tâm hơn khi tiếp cận loại nhiên liệu mới này.Để phục vụ nhu cầu tìm hiểu của người dân về xăng E10, Bộ Công Thương đã đưa vào vận hành chatbot hỏi đáp, tích hợp trên Báo điện tử Công Thương tại địa chỉ congthuong.vn và trên Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương tại địa chỉ moit.gov.vn, có thể dùng trên máy tính và điện thoại cá nhân.

Nguyên Thảo (thực hiện)

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/phat-trien-xang-e10-bao-dam-nguon-cung-ethanol-khong-xao-tron-an-ninh-luong-thuc-459446.html