Phiên 1: Tư vấn thuế trong bối cảnh tự động hóa quản trị doanh nghiệp

một giờ trướcBài gốc

Các diễn giả, khách mời chia sẻ tại hội thảo.

Dẫn đề thảo luận phiên 1, bà Đinh Thị Quỳnh Vân, Phó chủ tịch VTCA, Chủ tịch PwC cho biết, tại hội nghị năm ngoái ở Đà Nẵng, các đại biểu đã cùng trao đổi về tác động của công nghệ số đối với ngành tư vấn thuế, cũng như những cơ hội và thách thức đặt ra. Theo bà Vân, các diễn giả đều nhìn nhận hiệu quả rõ rệt của việc ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực tư vấn thuế, song đi kèm với đó là không ít băn khoăn và lo ngại.

“Chúng ta đã thống nhất rằng AI không thể thay thế con người, đặc biệt là tư duy đánh giá và quản trị rủi ro của chuyên gia thuế. Tuy nhiên, AI có thể hỗ trợ để công việc được thực hiện nhanh hơn, hiệu quả hơn rất nhiều”, bà Vân nói.

Theo bà, sau một năm, câu chuyện về AI đã chuyển từ giai đoạn thảo luận sang ứng dụng thực tế. Bà tin rằng trong suốt thời gian qua, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu đưa AI vào công việc hằng ngày và trực tiếp trải nghiệm những thay đổi mà công nghệ này mang lại.

AI yêu cầu chuyên gia nâng tầm vai trò

Ông Nguyễn Ngọc Thành - Giám đốc Cty TNHH tư vấn A&C chia sẻ về ứng dụng AI tại A&C.

Đề cập đến vấn đề ứng dụng AI tại A&C, ông Nguyễn Ngọc Thành, Giám đốc Cty TNHH tư vấn A&C cho biết, chúng ta đang bước vào kỷ nguyên làm việc song hành cùng AI. Trong bối cảnh đó, công thức tạo nên thành công không còn là nỗ lực đơn lẻ của con người, mà là sự kết hợp hài hòa giữa ba yếu tố: ý định của con người, năng lực thực thi của AI và sự kiểm chứng chuyên môn. Chính sự phối hợp này tạo ra những kết quả đột phá, nhanh hơn, chính xác hơn và hiệu quả hơn.

Ông Thành khẳng định, AI không thay thế chuyên gia. Ngược lại, AI đặt ra yêu cầu mới đối với chuyên gia, phải nâng tầm vai trò của mình để trở thành người định hướng, người đưa ra mục tiêu rõ ràng và chịu trách nhiệm kiểm chứng chất lượng đầu ra cuối cùng.

Một trong những ứng dụng thực tiễn cho thấy rõ hiệu quả của AI là trong hoạt động đối chiếu văn bản pháp luật. Trước đây, với phương pháp thủ công, chuyên gia phải đọc và so sánh đồng thời nhiều văn bản, vừa tốn nhiều thời gian, công sức, vừa tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót hoặc sai lệch thông tin. Ngày nay, với sự hỗ trợ của AI, quy trình này đã được nâng cấp đáng kể. Cụ thể, chỉ cần tải lên hai tệp văn bản, AI có thể tự động phân tích, so sánh và tạo bảng đối chiếu hoàn chỉnh chỉ trong vài phút. Kết quả vừa nhanh hơn, vừa được trình bày logic, có hệ thống và đáng tin cậy hơn. Nhờ đó, chuyên gia có thể giảm tải các thao tác thủ công để tập trung nhiều hơn vào việc phân tích, đánh giá và đưa ra kết luận chuyên môn.

Theo ông Thành, không dừng lại ở việc hỗ trợ xử lý tài liệu, AI còn mở ra khả năng chuyển hóa kiến thức nghiệp vụ thành các ứng dụng thực tế một cách nhanh chóng. Quy trình hiện nay trở nên đơn giản hơn bao giờ hết: người dùng chỉ cần mô tả yêu cầu bằng tiếng Việt thông qua prompt, AI sẽ tiếp nhận và xử lý, sau đó tạo ra ngay một ứng dụng hoàn chỉnh có thể chạy trực tiếp trên trình duyệt.

Điểm đặc biệt nằm ở chỗ, người dùng không cần biết lập trình mà vẫn có thể tạo ra công cụ phục vụ công việc nếu hiểu rõ nghiệp vụ chuyên môn của mình. Đây là lợi thế rất lớn trong các lĩnh vực đòi hỏi tính chính xác cao, bởi chỉ một sai sót nhỏ trong biểu mẫu truyền thống cũng có thể khiến hồ sơ bị trả lại. AI giúp giảm thiểu đáng kể những rủi ro đó, đồng thời nâng cao hiệu suất và độ chuẩn xác trong vận hành.

Tuy nhiên, để triển khai AI hiệu quả và bền vững trong doanh nghiệp, cần xây dựng đồng bộ ba trụ cột quan trọng. Thứ nhất là kiểm soát chất lượng. Mọi kết quả do AI tạo ra đều cần được chuyên gia rà soát và đánh giá kỹ lưỡng trước khi đưa vào sử dụng thực tế. Thứ hai là bảo mật dữ liệu, theo đó cần xác định AI có tính năng bảo mật cao. Thứ ba là thay đổi thói quen làm việc, khuyến khích nhân sự chủ động tiếp cận, thích nghi và làm chủ công nghệ AI.

“ AI chỉ hữu ích khi bạn biết mình muốn gì và biết kiểm tra lại những gì AI đưa ra” - Giám đốc Cty TNHH tư vấn A&C nhấn mạnh.

AI không thể thay thế chuyên gia tư vấn thuế

Bà Đỗ Ngọc Lan Thanh - Phó Tổng giám đốc - Dịch vụ Tư Vấn Thuế - Công ty TNHH Thuế và Tư vấn PwC (Việt Nam) chia sẻ các thách thức trong việc ứng dụng AI/ tự động hóa trong lĩnh vực tư vấn thuế.

Theo bà Đỗ Ngọc Lan Thanh, Phó Tổng giám đốc Dịch vụ Tư Vấn Thuế - Công ty TNHH Thuế và Tư vấn PwC (Việt Nam), AI đang làm thay đổi mạnh mẽ cách vận hành và đào tạo nhân sự trong ngành tư vấn thuế, nhưng chưa thể thay thế vai trò cốt lõi của chuyên gia. Theo bà Thanh, AI hiện nay có thể tham gia vào hầu hết các công đoạn trong quy trình tư vấn thuế, từ tìm hiểu dữ liệu, nghiên cứu quy định pháp luật, phân tích và sắp xếp luận điểm đến hỗ trợ soạn thảo ý kiến tư vấn. Theo bà, AI đang đóng góp phần lớn thời lượng công việc ở các bước xử lý kỹ thuật và phân tích văn bản.

Bà Thanh dẫn ví dụ thực tế khi sử dụng Copilot của Microsoft để so sánh các điểm khác biệt giữa Nghị định 320 và các quy định trước đó liên quan đến điều kiện chi phí được trừ trong thuế thu nhập doanh nghiệp. Chỉ trong khoảng 45 giây, AI đã đưa ra kết quả tổng hợp và phân tích. Trong khi đó, nếu giao cho một nhân sự tư vấn thuế thực hiện thủ công, công việc này có thể mất nhiều giờ, thậm chí một đến hai ngày. Không chỉ dừng ở phân tích tổng quan, AI còn có thể tiếp tục đi sâu vào các nội dung chuyên biệt như quy định về ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt, đối chiếu giữa các luật thuế, quy định về hóa đơn, chứng từ, thuế giá trị gia tăng hay quy định của tổ chức tín dụng.

Bà Thanh nhấn mạnh, nếu đặt đúng đề bài và yêu cầu đủ chi tiết, AI có thể đưa ra các phân tích khá chuyên sâu và dẫn chiếu nhiều quy định pháp luật liên quan. Tuy nhiên, bà Thanh nhấn mạnh AI vẫn chưa thể thay thế vai trò của chuyên gia tư vấn thuế. Theo bà, khâu quan trọng nhất vẫn là hiểu đúng nhu cầu của khách hàng, xác định chính xác vấn đề doanh nghiệp đang gặp phải và đưa ra giải pháp phù hợp với thực tế hoạt động kinh doanh. “AI có thể hỗ trợ soạn thảo ý kiến tư vấn, nhưng để có một sản phẩm cuối cùng đủ chất lượng gửi cho khách hàng thì vẫn cần chuyên gia rà soát, đánh giá và chịu trách nhiệm về nội dung tư vấn”, bà Thanh nói. Theo bà, nếu các đơn vị tư vấn hoàn toàn phụ thuộc vào AI thì rất dễ rơi vào “bẫy thao túng” của AI. Nhiều nội dung do AI tạo ra có hình thức thuyết phục, dẫn chiếu quy định đầy đủ và đưa ra kết luận nghe hợp lý, nhưng nếu không có chuyên môn để kiểm chứng thì rất dễ dẫn đến sai sót hoặc tư vấn thiếu bối cảnh thực tế.

Các đại biểu, khách mời tham dự hội thảo.

Bà Thanh cho rằng AI đang định hình lại cách đào tạo nhân sự trong ngành tư vấn thuế. Trước đây, nhân sự mới thường được đào tạo kỹ năng đọc hiểu văn bản, đối chiếu và phân tích quy định pháp luật theo phương pháp thủ công. Nhưng hiện nay, AI đã hỗ trợ rất tốt các công việc này. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp nào không ứng dụng AI sẽ gặp bất lợi lớn về tốc độ xử lý công việc. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa hoàn toàn vào AI thì chất lượng tư vấn cũng khó được bảo đảm.

Bà Thanh nhận định, trọng tâm đào tạo nhân sự tư vấn thuế trong thời gian tới sẽ tập trung vào hai năng lực chính: khả năng sử dụng hiệu quả các công cụ AI và khả năng tư duy, đánh giá, kiểm soát lại kết quả do AI tạo ra.

“Giá trị cốt lõi của nghề tư vấn thuế vẫn là khả năng hiểu doanh nghiệp, phân tích vấn đề và đưa ra giải pháp phù hợp. AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn chuyên gia”, bà Thanh chia sẻ.

AI đang định hình lại cách đào tạo nhân sự trẻ

Ông Hoàng Khôi - Tổng giám đốc Công ty TNHH Grant Thornton Việt Nam chia sẻ về những thay đổi trong đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên mới.

Về vấn đề AI đang dần thay thế các công việc nhập liệu, rà soát và xử lý dữ liệu cơ bản, trước đây thường do nhân sự cấp cấp thấp (junior) đảm nhiệm, doanh nghiệp đã thay đổi phương thức đào tạo và nâng cao năng lực cho nhân viên mới như thế nào, ông Hoàng Khôi, Tổng giám đốc Công ty TNHH Grant Thornton Việt Nam cho rằng, điều này đang tạo ra sự thay đổi lớn trong cách doanh nghiệp đào tạo nhân sự mới.

Theo ông Hoàng Khôi, doanh nghiệp hiện nay không nên loại bỏ hoàn toàn phương pháp đào tạo truyền thống, mà cần thay đổi cách tiếp cận để phù hợp với môi trường làm việc có AI. Nhân sự mới vẫn cần được trang bị nền tảng nghiệp vụ, tư duy phân tích và khả năng xử lý công việc theo phương pháp truyền thống trước khi sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ. Khi kết hợp đúng cách, AI sẽ giúp nâng cao tốc độ xử lý công việc, đồng thời cải thiện chất lượng và hiệu quả đầu ra.

Ông Hoàng Khôi cũng cho rằng trong môi trường làm việc mới, năng lực nhân sự sẽ ngày càng được đánh giá thông qua khả năng tương tác với AI. Cùng sử dụng một công cụ, nhưng người biết đặt câu hỏi đúng, biết kiểm tra và khai thác AI hiệu quả sẽ tạo ra kết quả vượt trội hơn. Vì vậy, kỹ năng làm việc cùng AI đang trở thành một tiêu chí quan trọng trong quá trình đào tạo và đánh giá nhân sự tại doanh nghiệp.

Tuy nhiên, AI vẫn chỉ là công cụ hỗ trợ và không thể thay thế hoàn toàn con người. Vai trò cốt lõi của con người vẫn nằm ở khả năng tư duy, đánh giá, ra quyết định và chịu trách nhiệm với kết quả cuối cùng.

AI thay đổi cách chuyên gia làm việc

Bà Cát Thị Hà - Phó TGĐ Cty TNHH hãng kiểm toán AASC chia sẻ về vấn đề thuyết phục các chuyên gia thuế lâu năm (senior) sử dụng AI.

Chia sẻ về vấn đề thuyết phục các chuyên gia thuế lâu năm (senior) sử dụng AI, bà Cát Thị Hà, Phó TGĐ Cty TNHH hãng kiểm toán AASC cho rằng, rào cản lớn nhất khi thuyết phục những chuyên gia thuế lâu năm sử dụng AI không nằm ở công nghệ, mà nằm ở niềm tin và thói quen nghề nghiệp đã được hình thành qua nhiều năm làm việc.

Với nền tảng chuyên môn và kinh nghiệm vững chắc, các chuyên gia senior thường có sự tự tin cao vào phương pháp làm việc truyền thống. Vì vậy, khi tiếp cận AI, họ thường đặt ra nhiều băn khoăn như: AI có thực sự đáng tin cậy hay không, khả năng bảo mật dữ liệu có được đảm bảo hay liệu AI có làm giảm vai trò của chuyên gia trong tương lai.

Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy AI phát huy hiệu quả rất rõ trong các công việc mang tính lặp lại như tổng hợp văn bản, đối chiếu số liệu hay lập báo cáo tư vấn. Thay vì thay thế con người, AI đang đóng vai trò như một “trợ lý” hỗ trợ chuyên gia tăng năng suất làm việc, tiết kiệm thời gian và giảm tải các thao tác thủ công. Nhờ đó, các chuyên gia lâu năm có thêm thời gian tập trung vào những công việc tạo ra giá trị cao hơn như tư vấn chiến lược, quản trị rủi ro và thiết kế hệ thống giúp khách hàng giảm thiểu sai sót.

Theo bà Hà, bài toán quan trọng hiện nay không phải là con người hay AI thay thế nhau, mà là làm thế nào để kết hợp hài hòa giữa chuyên môn của con người và năng lực xử lý của AI nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và mang lại nhiều giá trị hơn cho khách hàng.

AI không thay thế kế toán, nhưng sẽ thay thế người không thay đổi

Bà Đinh Thị Thúy, Phó chủ tịch HĐQT Tập đoàn MISA chia sẻ về phát triển hệ thống kế toán quản trị hỗ trợ tự động rà soát hóa đơn.

Bà Đinh Thị Thúy, Phó chủ tịch HĐQT Tập đoàn MISA cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra bước ngoặt lớn đối với ngành kế toán dịch vụ và đại lý thuế. Theo bà, AI không khiến thị trường biến mất mà ngược lại sẽ thúc đẩy thị trường phát triển mạnh hơn, song theo hướng hoàn toàn mới. Đặt vấn đề “AI có thay thế kế toán không?”, bà Thúy khẳng định: “Không, nhưng sẽ thay thế những kế toán không thay đổi”. Với câu hỏi “Thị trường kế toán dịch vụ, thuế dịch vụ sẽ lớn lên hay biến mất?”, bà cho rằng thị trường sẽ “bùng nổ, nhưng sẽ tái định nghĩa”.

Theo bà Thúy, AI đang giúp tự động hóa khoảng 80% các công việc kế toán mang tính lặp lại như nhập liệu hóa đơn, đối soát ngân hàng hay lập báo cáo. Nhờ đó, năng suất lao động tăng mạnh, một kế toán có thể phục vụ số lượng khách hàng gấp 5–10 lần trước đây. Không chỉ tăng hiệu quả vận hành, AI còn giúp doanh nghiệp kế toán dịch vụ nâng cấp chất lượng cung cấp dịch vụ. Các đơn vị có thể triển khai báo cáo realtime, phân tích dòng tiền, dự báo tài chính hay cảnh báo rủi ro thuế cho khách hàng. Đồng thời, AI cũng góp phần giảm lỗi thủ công, tăng tính nhất quán dữ liệu và nâng cao khả năng tuân thủ pháp lý.

Bà Thúy cho rằng trong mô hình mới, AI Agent sẽ đảm nhiệm các công việc như nhập liệu, phân loại chứng từ tự động, đối chiếu số liệu để phát hiện sai lệch, lập báo cáo định kỳ hay tra cứu chính sách thuế tức thì. Trong khi đó, vai trò của con người sẽ chuyển mạnh sang các công việc có giá trị gia tăng cao hơn như tư vấn chiến lược tài chính, phân tích chuyên sâu để hỗ trợ ra quyết định, xây dựng quan hệ khách hàng cũng như kiểm soát tuân thủ và rủi ro. Theo bà Đinh Thị Thúy, dư địa phát triển của ngành kế toán dịch vụ, đại lý thuế tại Việt Nam còn rất lớn nhờ sự phát triển mạnh của khu vực kinh tế tư nhân. Hiện cả nước có khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động tính đến hết ngày 31/12/2025 và mục tiêu đến năm 2030 sẽ đạt 2 triệu doanh nghiệp.

Đáng chú ý, khoảng 98% doanh nghiệp tại Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) – nhóm có nhu cầu cao về thuê ngoài dịch vụ kế toán, tài chính và thuế để tối ưu chi phí vận hành. Bên cạnh đó, Việt Nam hiện cũng có khoảng 2,3 triệu hộ kinh doanh đang hoạt động ổn định, tạo ra thị trường tiềm năng rất lớn cho các doanh nghiệp kế toán dịch vụ và đại lý thuế trong thời gian tới.

Bà Đinh Thị Thúy nhấn mạnh, trong bối cảnh kinh tế tư nhân đang được thúc đẩy mạnh mẽ, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) hiện chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp còn hạn chế về kiến thức tài chính và không đủ khả năng thuê kế toán toàn thời gian nhằm tiết giảm chi phí vận hành. Đây vừa là thách thức, vừa là dư địa rất lớn cho ngành kế toán dịch vụ và đại lý thuế phát triển.

Đánh giá về sự phát triển nhanh của AI trong lĩnh vực kế toán bà Thúy cho rằng, công nghệ này đang tạo ra áp lực cạnh tranh mạnh về giá cả, năng suất và chất lượng dịch vụ. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp dịch vụ kế toán, đại lý thuế buộc phải thay đổi mô hình hoạt động, chuyển từ cung cấp “dịch vụ” đơn thuần sang cung cấp “nền tảng” tích hợp giữa phần mềm, dịch vụ và tư vấn. Theo đó, các doanh nghiệp cần tái định vị vai trò theo hướng trở thành đối tác tư vấn chiến lược tài chính cho khách hàng, tương tự mô hình CFO thuê ngoài. Mô hình lý tưởng trong kỷ nguyên AI sẽ là sự kết hợp giữa công nghệ AI, chuyên môn nghiệp vụ và khả năng thấu hiểu hoạt động doanh nghiệp.

An Nhiên

Nguồn TCDN : https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/phien-1-tu-van-thue-trong-boi-canh-tu-dong-hoa-quan-tri-doanh-nghiep-d66938.html