Phim ngắn độc hại tràn lan, nguy cơ 'bình thường hóa' những hành vi lệch chuẩn

3 giờ trướcBài gốc

Dòng phim ngắn và phim siêu ngắn đang tạo nên cơn sốt trên các nền tảng mạng xã hội. Với thời lượng ngắn nhưng kéo dài hàng trăm tập, loại hình này đánh trúng vào thói quen "lướt" điện thoại của thế hệ trẻ.

Đặc trưng của các bộ phim này là sự lặp lại máy móc các mô-típ kịch bản cực đoan, phi lý và thiếu tính nhân văn. Để đảm bảo lợi nhuận trong một thị trường đào thải nhanh, các nhà sản xuất thường lựa chọn những đề tài tổng tài, ngoại tình, trả thù, bạo lực, khát vọng quyền lực mù quáng...

Các tình tiết trong phim luôn được đẩy lên cao trào liên tục, tạo cảm xúc mạnh tức thì mà không đòi hỏi khán giả phải kiên nhẫn theo dõi diễn biến tâm lý phức tạp như phim truyền thống. Bên cạnh nội dung kịch tính, các phim này còn được thiết kế tối ưu theo hành vi sử dụng điện thoại.

Loạt phim ''tổng tài'', đánh ghen,... tràn ngập không gian mạng tạo nên nhiều hệ lụy, ảnh hưởng đến giới trẻ.

Với tốc độ lan truyền của các nền tảng số, những bộ phim này nhanh chóng được lan tỏa. Phim vừa dễ xem, dễ chia sẻ, vừa tạo ra sự đồng cảm tập thể trên mạng xã hội, nơi giới trẻ thích bàn luận, chế ảnh, cắt ghép những phân đoạn ấn tượng để lan truyền. Đây là dạng "giải trí thị giác nhanh" đáp ứng đúng thói quen xem nhanh - lướt nhanh của khán giả trẻ.

Tuy nhiên đằng sau sự tiện lợi và cảm giác "thỏa mãn nhanh" là những hệ lụy sâu sắc về tâm lý, và sự lệch lạc trong định hướng giá trị văn hóa của thế hệ trẻ.

Chia sẻ với PV Báo Điện tử VTC News, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, Phó chủ nhiệm bộ môn Truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam, cho rằng việc người dùng “nghiện” các nội dung phim drama độc hại, dù biết phi thực tế, có thể lý giải bằng lý thuyết Uses and Gratifications (U&G).

Theo đó, con người không thụ động tiếp nhận truyền thông mà chủ động lựa chọn nội dung để thỏa mãn nhu cầu tâm lý. Những video nhiều kịch tính giúp người xem giải tỏa cảm xúc, thỏa mãn sự tò mò, nhu cầu phán xét các vấn đề đạo đức mà không phải chịu hậu quả ngoài đời thực. Trong bối cảnh cuộc sống nhiều áp lực, đây cũng là cách để họ “thoát ly” tạm thời và giảm căng thẳng.

Đáng chú ý, các nội dung drama thường tạo cảm xúc mạnh, mang lại sự “thỏa mãn tức thì”, khiến não bộ dễ hình thành thói quen lặp lại. Cùng với đó, thuật toán của nền tảng liên tục đề xuất nội dung tương tự, càng khiến người xem bị cuốn vào vòng lặp khó dứt.

Chuyên gia cũng cảnh báo, hệ lụy lớn nhất là nguy cơ “bình thường hóa” những hành vi lệch chuẩn. Khi các hình ảnh như ngoại tình, thao túng, bạo lực hay làm giàu bất chấp xuất hiện dày đặc, người xem có thể dần mất đi sự nhạy cảm và coi đó là điều bình thường.

Bộ phim "Mẹ lao công học yêu" từng gây tranh cãi và bị chỉ trích về nội dung phản cảm.

Thay vì đề cao sự nỗ lực hay đối thoại, người xem có thể dần tin vào tiền bạc, quyền lực hoặc mưu mẹo như con đường để thành công. Đồng thời, niềm tin vào tình cảm chân thành cũng bị thay thế bằng sự hoài nghi, thực dụng. Việc tiếp xúc liên tục với nội dung tiêu cực còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần, làm gia tăng cảm giác bi quan và mất niềm tin vào cuộc sống.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long, nếu xu hướng này kéo dài, hệ giá trị của một bộ phận người trẻ có thể bị bóp méo. Họ dễ tin rằng những hành vi trong phim có thể áp dụng ngoài đời như “kỹ năng sinh tồn”, từ đó lệch lạc trong cách ứng xử và giải quyết vấn đề.

Cùng quan điểm, chuyên gia tâm lý Vũ Thu Hà cho rằng khi những nội dung tiêu cực, lệch lạc trở nên phổ biến, xã hội sẽ đối diện với vấn đề "bình thường hóa cái bất thường", biến những điều lệch chuẩn thành xu hướng.

"Khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ dễ vô thức định hình rằng hành vi hung hăng, bất cần. Sự tiếp xúc lặp đi lặp lại với ca từ bạo lực làm giảm độ nhạy cảm (desensitization), khiến người xem chai sạn hơn trước bạo lực và nỗi đau. Tất cả điều đó dẫn đến nguy cơ bắt chước hành vi tăng cao, nhất là với các hành vi rủi ro như hung hăng, coi thường luật pháp", chuyên gia Vũ Thu Hà chia sẻ.

Chuyên gia nhận định điều đáng sợ hơn, khi phản cảm trở thành “trend”, công chúng không còn nhận ra đâu là sai, đâu là không đúng thuần phong mỹ tục. "Giới trẻ dễ nhầm lẫn giữa sự 'nổi loạn nghệ thuật' với việc tìm kiếm bản sắc cá nhân, tin rằng phải thể hiện sự tiêu cực mới là khác biệt và có giá trị", bà Thu Hà nhấn mạnh.

Theo chuyên gia Vũ Thu Hà, khi thiếu sự gắn kết và thấu hiểu từ gia đình, nhiều người trẻ có xu hướng tìm kiếm sự đồng cảm ở bên ngoài. Điều này khiến họ dễ bị thu hút và chấp nhận những hình tượng mạnh mẽ, nổi loạn như mẫu hình lý tưởng.

Bà cho rằng có thể xem đây là biểu hiện của “văn hóa lệch chuẩn” đang dần bị bình thường hóa. Vấn đề không nằm ở việc các nội dung tiêu cực tồn tại, mà ở chỗ chúng đang được xã hội và ngành công nghiệp giải trí chấp nhận, thậm chí khai thác như một phần của thị hiếu.

Ranh giới giữa việc “phản ánh thực tế” và “cổ vũ hành vi độc hại” ngày càng trở nên mờ nhạt, khiến các giá trị đạo đức có nguy cơ bị lu mờ trước sức hút của lượt xem và lợi nhuận trên môi trường số.

Lê Chi

Nguồn VTC : https://vtcnews.vn/phim-ngan-doc-hai-tran-lan-nguy-co-binh-thuong-hoa-nhung-hanh-vi-lech-chuan-ar1008912.html