Phòng chống tác hại của thuốc lá là nhiệm vụ pháp lý và trách nhiệm đạo đức của cơ sở y tế

9 giờ trướcBài gốc

Hơn 100 điểm cầu trực tuyến thuộc 34 tỉnh, thành phố cùng các chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế đã tham gia hội thảo "Chia sẻ kinh nghiệm trong công tác tư vấn và điều trị nghiện thuốc lá" do Bệnh viện Bạch Mai phối hợp với Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tổ chức nhân hưởng ứng Ngày Thế giới Không Thuốc lá 31/5 và Tuần lễ Quốc gia Không Thuốc lá năm 2026.

Tác hại của thuốc lá còn ảnh hưởng tới cả thế hệ tương lai ngay từ trong bào thai

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Vũ Văn Giáp – Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh, thuốc lá không chỉ là vấn đề của riêng người hút mà đang trở thành gánh nặng sức khỏe quốc gia.

Ông cho biết, các bệnh lý do hút thuốc và hít phải khói thuốc gây ra vô cùng nặng nề như đột quỵ não, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, bệnh tim thiếu máu cục bộ, nhiều loại ung thư… Thậm chí, tác hại của thuốc lá còn ảnh hưởng tới cả thế hệ tương lai ngay từ trong bào thai thông qua chất lượng tinh trùng, trứng và môi trường phát triển của thai nhi.

PGS.TS Vũ Văn Giáp – Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai phát biểu

PGS.TS Vũ Văn Giáp thông tin, Bệnh viện Bạch Mai đang phối hợp với Bộ Y tế, Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá cùng WHO xây dựng đề xuất: công dân sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi sẽ không bao giờ được phép mua hoặc sử dụng thuốc lá.

"Đây là bước đi mang tính lịch sử nhằm bảo vệ thế hệ trẻ khỏi sự lệ thuộc nicotine và các hệ lụy sức khỏe lâu dài," ông nhấn mạnh.

Tại hội thảo, TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho rằng chủ đề Ngày Thế giới Không Thuốc lá năm nay "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo" đã phản ánh đúng bản chất của ngành công nghiệp thuốc lá hiện đại.

"Thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine đang được thiết kế để hấp dẫn người trẻ, khiến họ thử sử dụng, rồi nghiện và lệ thuộc lâu dài" bà nói.

Theo đại diện WHO, nhiều quốc gia đang chuyển từ tư duy "kiểm soát thuốc lá" sang mục tiêu "chấm dứt đại dịch thuốc lá" (tobacco endgame). WHO đánh giá cao những bước đi mạnh mẽ của Việt Nam trong việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 và cải cách chính sách thuế thuốc lá.

TS Angela Pratt dẫn số liệu dự báo, nếu lộ trình tăng thuế thuốc lá được thực hiện hiệu quả, đến năm 2031 Việt Nam có thể giảm khoảng 2,1 triệu người hút thuốc và cứu sống hơn 700.000 người trong những thập kỷ tới. Bà cũng đặc biệt ủng hộ định hướng xây dựng "thế hệ không thuốc lá" tại Việt Nam.

TS Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam phát biểu.

Sự gia tăng đáng báo động của thuốc lá điện tử trong giới trẻ

Thông tin tại hội thảo cho biết đã có sự gia tăng đáng báo động của thuốc lá điện tử trong giới trẻ. Theo các số liệu điều tra, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở học sinh 13–17 tuổi đã tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. PGS.TS. Phan Thu Phương, Viện trưởng Viện Hô hấp Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai cho rằng đây là tín hiệu rất đáng lo ngại.

Trước quan điểm cho rằng thuốc lá điện tử "ít hại hơn" hay có thể hỗ trợ cai thuốc, PGS.TS. Phan Thu Phương khẳng định đây là nhận thức sai lầm.

Theo các chuyên gia, dù xuất hiện chưa lâu, thuốc lá điện tử đã được ghi nhận gây nhiều tác động nguy hiểm lên tim mạch, hô hấp, thần kinh, miễn dịch và sức khỏe tâm thần. Nhiều dạng tổn thương mới thậm chí chưa từng xuất hiện ở thuốc lá truyền thống.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết Việt Nam đang đi rất đúng hướng khi Luật phòng chống tác hại thuốc lá sửa đổi năm nay bao gồm hai giải pháp: Không tạo ra người hút thuốc lá mới (cấm người sinh từ năm 2010 trở đi hút thuốc lá và cấm bán cho đối tượng này); Quyết liệt các biện pháp để giúp người đang hút thuốc lá bỏ hoặc giảm càng nhiều càng tốt.

Đặc biệt ông chia sẻ, trong khi cả đất nước, cả dân tộc luôn nêu cao tinh thần và phấn đấu bằng mọi cách để "Trẻ em hôm nay – thế giới ngày mai" các tập đoàn thuốc lá trên thế giới lại đã và đang làm điều ngược lại, chống lại công cuộc bảo vệ thế hệ tương lai của đất nước chúng ta.

Các đại biểu và y bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai hưởng ứng Ngày Thế giới Không Thuốc lá 31/5.

Các tập đoàn thuốc lá toàn cầu họ tuyên bố phương châm chỉ đạo và hành động như "Trẻ em hôm nay là những khách hàng hút thuốc tiềm năng của ngày mai. Hầu hết những người hút thuốc lá hiện tại đã bắt đầu hút thuốc lá ngay từ rất trẻ".

Hoặc "Chúng ta (tập đoàn thuốc lá) muốn những người nam giới, nữ giới ở trường học hút thuốc lá. Họ tạo ra phong cách và bắt trước nhau rất nhanh. Chúng ta bán thuốc lá cho họ thì họ sẽ trở thành khách hàng suốt đời của chúng ta".

Như vậy, Việt Nam cấm các thế hệ trẻ, thế hệ tương lai hút thuốc lá và cấm bán thuốc lá cho các đối tượng thuộc các thế hệ trẻ và tương lai lại càng đúng đắn.

Các báo cáo chuyên môn tại hội thảo cũng cho thấy, nghiện thuốc lá không đơn thuần là một thói quen mà là một bệnh lý rối loạn hành vi – tâm lý có mã bệnh chính thức, mang tính mạn tính, cần được điều trị và theo dõi lâu dài.

PGS.TS Phan Thu Phương cho biết, theo khuyến cáo của WHO, mọi nhân viên y tế tuyến cơ sở cần hỏi về tình trạng hút thuốc trong mỗi lần khám và đưa ra tư vấn ngắn cho người bệnh. "Chỉ một lời khuyên ngắn từ nhân viên y tế cũng có thể giúp tăng đáng kể tỷ lệ cai thuốc thành công"- PGS Phương nói.

Mô hình AAC (Ask – Advise – Connect), tức Hỏi – Khuyên – Kết nối được WHO khuyến cáo triển khai tại tuyến y tế cơ sở nhằm hỗ trợ người hút thuốc tiếp cận nhanh với các dịch vụ cai nghiện.

Theo ThS. Bùi Thị Thu Hà – đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá chi hay hiện tỷ lệ hút thuốc thụ động tại cơ sở y tế vẫn còn khoảng 21,3% (2025).

Nhấn mạnh, cơ sở y tế đóng vai trò then chốt trong phòng chống tác hại thuốc lá, từ xây dựng môi trường không khói thuốc, sàng lọc người hút thuốc, tư vấn cai nghiện đến truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng. ThS Hà cho rằng phòng chống tác hại của thuốc lá không chỉ là nhiệm vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm đạo đức của cơ sở y tế.

"Cơ sở y tế không khói thuốc gửi thông điệp mạnh mẽ: nghiện thuốc lá là bệnh, không phải thói quen thông thường. Trên thực tế nhân viên y tế được tin tưởng nhất, khi lời khuyên từ bac sĩ tăng tỷ lệ cai thuốc 1,7 lần so với không can thiệp"- ThS Hà dẫn chứng.

Bệnh viện Bạch Mai đã thực hiện ký cam kết "Cơ sở y tế Không khói thuốc lá" dưới sự chứng kiến của lãnh đạo WHO và đại diện Quỹ Phòng chống tác hại của thuốc lá

Cũng tại chương trình, Bệnh viện Bạch Mai đã thực hiện ký cam kết "Cơ sở y tế Không khói thuốc lá", thể hiện quyết tâm cao trong việc xây dựng môi trường khám chữa bệnh xanh sạch, an toàn, bảo vệ sức khỏe cộng động

Thái Bình/ Ảnh: BVCC

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/phong-chong-tac-hai-cua-thuoc-la-la-nhiem-vu-phap-ly-va-trach-nhiem-dao-duc-cua-co-so-y-te-169260529131944563.htm