Phòng dịch Ebola: Chủ động dựng 'lá chắn' từ sớm, từ xa

11 giờ trướcBài gốc

Mặc dù nguy cơ dịch xâm nhập vào Việt Nam được đánh giá ở mức thấp, ngành Y tế vẫn chủ động triển khai các biện pháp ứng phó từ sớm, từ xa, sẵn sàng thiết lập lá chắn phòng dịch từ cửa khẩu đến các cơ sở điều trị nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Hà Nội siết chặt các hoạt động giám sát người nhập cảnh tại cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài. Ảnh: Sở Y tế Hà Nội

Chưa có vắc xin đặc hiệu cho chủng mới

Phó Cục trưởng Võ Hải Sơn cho biết, thời gian qua, dịch bệnh do vi rút Ebola chủng Bundibugyo diễn biến hết sức phức tạp. Tổ chức Y tế thế giới đã tuyên bố dịch sốt xuất huyết do vi rút Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC). Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại Congo kể từ năm 1976, song được đánh giá có nhiều yếu tố bất thường và nguy hiểm hơn các đợt dịch trước.

Tính đến cuối tháng 5-2026, dịch bệnh tiếp tục lan rộng với tốc độ nhanh. Riêng tại Congo, số ca nghi nhiễm đã vượt mốc 1.077 trường hợp (trong đó 238 ca tử vong); dịch bệnh cũng đã vượt biên giới sang Uganda với các ca mắc có nguồn gốc lây nhiễm rõ ràng từ Congo. Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ dịch bệnh tại Congo ở mức rất cao và nguy cơ khu vực ở mức cao.

Các chuyên gia y tế quốc tế đặc biệt lo ngại khi tác nhân gây bệnh lần này là chủng Bundibugyo, một trong 6 chủng của vi rút Ebola. Hiện, thế giới mới có vắc xin và thuốc điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola Zaire, trong khi chưa có vắc xin hoặc phác đồ điều trị đặc hiệu cho chủng Bundibugyo.

Bên cạnh đó, việc nhiều nhân viên y tế tử vong tại vùng dịch cho thấy những hạn chế trong công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, làm gia tăng nguy cơ dịch bùng phát trên diện rộng.

Ngay sau cảnh báo của WHO, Bộ Y tế đã tổ chức nhiều cuộc họp khẩn với các chuyên gia trong nước, WHO và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ để đánh giá nguy cơ dịch bệnh xâm nhập vào Việt Nam. Các chuyên gia nhận định nguy cơ vi rút Ebola xâm nhập nước ta hiện ở mức thấp. Tuy nhiên, trong bối cảnh giao thương và du lịch quốc tế phát triển mạnh, nguy cơ này vẫn hiện hữu. Vi rút có thể theo chân những hành khách xuất phát từ vùng dịch, quá cảnh qua nhiều quốc gia trước khi nhập cảnh vào Việt Nam.

Cục trưởng Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế Hoàng Minh Đức nhấn mạnh: “Ebola là bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm, có tỉ lệ tử vong trung bình khoảng 50%, thậm chí có thể lên tới 90%. Vì vậy, Bộ Y tế xác định phương châm xuyên suốt là nâng cao cảnh giác, chủ động phát hiện và ứng phó sớm, tuyệt đối không lơ là, chủ quan”.

Sẵn sàng kịch bản ứng phó

Để chủ động phòng dịch từ sớm, từ xa, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đã chỉ đạo toàn hệ thống y tế kích hoạt các phương án ứng phó. Thứ nhất, tăng cường giám sát tại cửa khẩu. Bộ Y tế phối hợp với các lực lượng chức năng kiểm soát chặt hành khách trở về từ vùng dịch. Những trường hợp từng đi qua khu vực có nguy cơ trong vòng 21 ngày - thời gian ủ bệnh tối đa của Ebola - sẽ được lập danh sách và chuyển thông tin về địa phương để theo dõi sức khỏe.

Thứ hai, các cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện nghiêm quy trình phân luồng, sàng lọc và cách ly các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh. Công tác kiểm soát nhiễm khuẩn được đặt ở mức cao nhất nhằm ngăn ngừa lây nhiễm chéo trong cơ sở y tế, đặc biệt đối với nhân viên y tế.

Thứ ba, tăng cường năng lực xét nghiệm và chẩn đoán. Hiện, Viện Vệ sinh Dịch tễ trung ương và Viện Pasteur thành phố Hồ Chí Minh đã có đầy đủ trang thiết bị, nhân lực và phòng an toàn sinh học cấp III để xét nghiệm giải trình tự gen và Realtime PCR chẩn đoán xác định vi rút Ebola...

Nhằm chủ động ứng phó, không để dịch bệnh xâm nhập và lây lan tại Việt Nam, Bộ Y tế đã tổ chức tập huấn toàn quốc về giám sát, phòng, chống bệnh do vi rút Ebola, đồng thời ban hành Quyết định số 1505/QĐ-BYT về "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do vi rút Ebola".

So với hướng dẫn năm 2014, phiên bản năm 2026 được cập nhật toàn diện cả 6 chủng vi rút Ebola, đồng thời bổ sung kỹ thuật xét nghiệm nhanh sàng lọc bên cạnh phương pháp RT-PCR.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương yêu cầu các đơn vị khẩn trương rà soát năng lực và xây dựng phương án ứng phó phù hợp. Trong đó, Cục Phòng bệnh phối hợp với WHO tại Việt Nam xây dựng các kịch bản phòng dịch, xác định nhóm nguy cơ và cập nhật hướng dẫn phòng chống dịch; Cục Quản lý Khám, chữa bệnh chỉ đạo các cơ sở y tế sẵn sàng thu dung, điều trị bệnh nhân. Tại các cửa khẩu, lực lượng chức năng tăng cường giám sát hành khách đến từ vùng dịch và kịp thời thông báo cho địa phương theo dõi các trường hợp nghi nhiễm trong thời gian ủ bệnh.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân không nên hoang mang nhưng cần nâng cao cảnh giác, chủ động cập nhật thông tin và thực hiện nghiêm các biện pháp phòng dịch. Ebola là bệnh nguy hiểm song không lây lan dễ dàng như COVID-19 do cơ chế lây truyền hoàn toàn khác nhau. Nếu thực hiện tốt các biện pháp phòng, chống dịch, nguy cơ lây lan hoàn toàn có thể được kiểm soát.

Vì thế, khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt, mệt mỏi, nôn, tiêu chảy... sau khi trở về từ vùng dịch hoặc tiếp xúc với người nghi mắc bệnh, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn, thăm khám và xử trí kịp thời.

Trần Thảo - Văn Thành

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/phong-dich-ebola-chu-dong-dung-la-chan-tu-som-tu-xa-1159307.html