Phong tục đón Tết Đắp nọi

3 giờ trướcBài gốc

Theo tiếng Tày, “đắp” chỉ ngày cuối cùng của tháng, đánh dấu sự kết thúc một chu kỳ thời gian, còn “nọi” nghĩa là ít, nhỏ. Vì vậy, Tết Đắp nọi có thể hiểu là cái Tết nhỏ để kết thúc tháng Giêng. Không ai biết chính xác phong tục này có từ bao giờ, chỉ biết rằng nó đã tồn tại từ lâu đời trong đời sống của đồng bào Tày, Nùng như một dấu mốc quan trọng, chuyển giao từ mùa xuân vui chơi sang mùa lao động sản xuất.

Được coi như cái Tết thứ hai trong năm nên nhiều gia đình gói bánh chưng trong ngày Tết Đắp nọi.

Quan niệm xưa cho rằng “tháng Giêng là tháng ăn chơi”, sau Tết Nguyên đán, những chàng trai, cô gái Tày, Nùng lại rộn ràng theo chân bạn bè, mang theo những làn điệu sli, lượn đi khắp bản làng. Họ vượt qua những ngọn núi, con khe để được gặp gỡ, giao lưu, hát đối đáp. Không khí xuân vì thế kéo dài suốt cả tháng, tràn đầy sức sống và niềm vui.

Tuy nhiên, để nhắc nhở con cháu vui chơi nhưng không quên nhiệm vụ lao động, các bậc cao niên đã duy trì Tết Đắp nọi như một điểm dừng cần thiết. Đây là dịp để mọi người trở về nhà, sum họp gia đình, khép lại tháng “ăn chơi”, sẵn sàng bước vào vụ mùa mới với tinh thần trách nhiệm và quyết tâm. Đồng thời, Tết Đắp nọi cũng mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc khác là dịp đoàn tụ dành cho những người đi làm ăn xa, vì nhiều lý do không thể về quê đúng dịp Tết Nguyên đán nên về ăn Tết Đắp nọi cho cuộc hội ngộ trở nên ấm áp, trọn vẹn hơn.

Không khí Tết Đắp nọi tuy giản dị nhưng vẫn mang nét rộn ràng quen thuộc như ngày Tết Nguyên đán. Ngay từ sáng sớm, nhiều gia đình đã ra chợ mua hoa tươi về trang trí bàn thờ, chọn những gói xôi ngũ sắc, con gà ngon hay miếng thịt lợn tươi để chuẩn bị mâm cúng. Các khu chợ vì thế cũng trở nên nhộn nhịp hơn, người mua kẻ bán tấp nập, tiếng nói cười rộn ràng. Dù không cầu kỳ, chuẩn bị nhiều như Tết lớn, nhưng sự chuẩn bị ấy vẫn thể hiện sự thành kính và chu đáo, giữ trọn nếp sinh hoạt truyền thống.

Xôi ngũ sắc - hương vị không thể thiếu trong ngày Tết Đắp nọi ở Cao Bằng.

Khác với Tết Nguyên đán kéo dài nhiều ngày, Tết Đắp nọi chỉ diễn ra trong một ngày nhưng vẫn được chuẩn bị chu đáo. Trước đó, các gia đình đã sẵn sàng lá dong, ngâm gạo nếp, gói bánh chưng, bánh gù. Đến ngày chính, mọi nhà làm thịt gà, chuẩn bị thêm thịt lợn, cá và các món ăn truyền thống để bày mâm cỗ cúng tổ tiên. Mâm cỗ không chỉ thể hiện sự đủ đầy mà còn là tấm lòng thành kính, gia chủ khấn báo kết thúc tháng Giêng, bước vào vụ mới, cầu mong tổ tiên phù hộ cho con cháu mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, cuộc sống bình an, “thuận buồm xuôi gió”.

Nhớ lại những phong tục xưa, bà Triệu Thị Lành, phường Nùng Trí Cao chia sẻ: Ngày xưa, Tết Đắp nọi là một dấu mốc rất quan trọng. Thanh niên vui chơi cả tháng Giêng, nhưng đến ngày này thì ai cũng phải về nhà. Nhà nào cũng làm mâm cơm cúng tổ tiên, rồi con cháu quây quần đông đủ. Người già chúng tôi thường nhắc nhở con cháu phải chăm chỉ làm ăn, không được mải chơi nữa. Tết này tuy nhỏ nhưng rất ấm cúng, thiêng liêng.

Không chỉ mang ý nghĩa truyền thống, Tết Đắp nọi ngày nay vẫn được các thế hệ trẻ gìn giữ như một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần. Dù nhịp sống hiện đại khiến nhiều phong tục có sự thay đổi, nhưng giá trị đoàn tụ gia đình vẫn luôn được trân trọng.

Anh Nông Văn Hưng, phường Thục Phán, chia sẻ: Dù có bận rộn với công việc, Tết Đắp nọi tôi cùng vợ con cố gắng sắp xếp để về nhà ăn Tết với gia đình. Cảm giác được ăn bữa cơm cùng gia đình, thắp hương cho tổ tiên sau cả tháng xa nhà rất đặc biệt. Với tôi, đây giống như một cái Tết thứ hai, nhỏ thôi nhưng rất ý nghĩa.

Người dân chọn mua gà chuẩn bị mâm cỗ cúng tổ tiên.

Tết Đắp nọi vì thế không chỉ là một phong tục mà còn là thông điệp văn hóa sâu sắc. Đó là thời khắc tiễn tháng Giêng đi qua, đón vụ mùa mới đầy hứng khởi, nhắc nhở mỗi người hăng say học tập, lao động sản xuất, cùng chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Trong nhịp sống hiện đại, việc gìn giữ Tết Đắp nọi càng trở nên ý nghĩa, bởi đó không chỉ là một ngày Tết mà còn là sợi dây kết nối giữa các thế hệ, giữa quá khứ và hiện tại, góp phần làm nên bản sắc bền vững của người Tày, Nùng.

P.V

Nguồn Cao Bằng : https://baocaobang.vn/phong-tuc-don-tet-dap-noi-3186362.html