Theo báo cáo của Sở Xây dựng Phú Thọ, sau sáp nhập toàn tỉnh hiện có 148 đơn vị hành chính cấp xã, phường, trong đó hệ thống đô thị được xác lập lại gồm 60 đô thị, với 5 đô thị loại II và 55 đô thị loại III.
Phú Thọ hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị Phú Thọ theo mô hình xanh, thông minh, bền vững, gắn với bảo tồn giá trị văn hóa Đất Tổ.
Tỷ lệ đô thị hóa tính trên dân số các đô thị hiện hữu đạt khoảng 29%. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội hiện nay được kế thừa của các trung tâm thành phố, thị xã, thị trấn trước đây.
Thời gian qua, công tác quản lý hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan đô thị đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống giao thông nội thị với tổng chiều dài khoảng 1.440km từng bước được cải tạo, nâng cấp.
Cây xanh đô thị tại các trung tâm đô thị như Việt Trì, Vĩnh Yên, Phúc Yên từng bước được quy hoạch, hình thành các trục cảnh quan chính. Tỷ lệ người dân đô thị được sử dụng nước sạch đạt 86%, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp cấp nước quy mô lớn.
Bên cạnh đó, một số dự án xử lý nước thải đã được triển khai, như trạm xử lý nước thải phía Đông Vĩnh Yên và các dự án tại Việt Trì, Phúc Yên, Hòa Bình. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tồn tại nhiều bất cập cần được khắc phục.
Đáng chú ý, hạ tầng đô thị tại nhiều khu vực còn thiếu đồng bộ, tình trạng ngập úng cục bộ vẫn xảy ra do hệ thống thoát nước chưa đáp ứng yêu cầu. Các dự án xử lý nước thải chưa vận hành hiệu quả do mất cân đối giữa công suất và lưu lượng thực tế.
Tỷ lệ cây xanh đô thị còn thấp, việc quản lý hạ tầng kỹ thuật ngầm còn hạn chế, tình trạng đào đường, tái lập mặt bằng nhiều lần gây ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Ngoài ra, toàn tỉnh hiện còn khoảng 88 nhà tập thể, chung cư cũ xây dựng từ những năm 1970 - 1980 đã xuống cấp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, đặc biệt về phòng cháy, chữa cháy và vệ sinh môi trường.
Công tác quản lý hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan đô thị trên địa bàn tỉnh Phú Thọ có nhiều chuyển biến tích cực; hệ thống giao thông nội thị được cải tạo, nâng cấp; cây xanh đô thị được chú trọng nhằm hình thành các trục cảnh quan chính; tỷ lệ người dân đô thị được sử dụng nước sạch đạt 86%.
Trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng, ông Đào Hoàng Chinh, Phó giám đốc Sở Xây dựng Phú Thọ cho biết: Sau sáp nhập, hệ thống đô thị của tỉnh được mở rộng cả về quy mô và không gian, đòi hỏi phải khẩn trương rà soát, tổ chức chỉnh trang một cách đồng bộ.
Đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là định hướng mang tính chiến lược nhằm nâng cao chất lượng phát triển đô thị theo hướng xanh, thông minh và bền vững.
Thời gian tới, Sở Xây dựng sẽ tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, tăng cường phân cấp quản lý và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, vận hành hạ tầng đô thị.
Trên cơ sở đánh giá thực trạng, Sở Xây dựng xác định mục tiêu xây dựng đô thị Phú Thọ theo mô hình xanh, thông minh, bền vững, gắn với bảo tồn giá trị văn hóa Đất Tổ. Trong đó, tập trung hình thành các trung tâm đô thị có vai trò động lực về dịch vụ, thương mại và văn hóa.
Để đạt được mục tiêu này, tỉnh Phú Thọ sẽ triển khai đồng bộ nhiều nhóm nhiệm vụ. Trọng tâm là rà soát tổng thể hiện trạng hạ tầng, xây dựng kế hoạch đầu tư theo từng giai đoạn; nâng cấp hệ thống giao thông, vỉa hè, chiếu sáng; đẩy mạnh hạ ngầm cáp điện, viễn thông; phát triển các không gian công cộng, bãi đỗ xe và cảnh quan đô thị.
Một số giải pháp mới cũng được đề xuất như "công viên hóa" không gian tâm linh tại các nghĩa trang giáp trục giao thông lớn nhằm đảm bảo mỹ quan; phát triển hệ thống chiếu sáng thông minh, camera giám sát và wifi miễn phí tại các khu vực trung tâm; từng bước cải tạo, tái thiết các khu chung cư cũ.
Đáng chú ý, tỉnh Phú Thọ định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD (mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), ưu tiên tại các đầu mối giao thông quan trọng, đồng thời đẩy mạnh quy hoạch không gian ngầm và xây dựng các tuyến hào kỹ thuật dùng chung.
Cùng với đó là phát triển các dải đô thị sinh thái ven sông Lô, sông Hồng, sông Đà gắn với bảo tồn hệ sinh thái và bản sắc văn hóa địa phương.
Công tác chỉnh trang đô thị ở các trung tâm đô thị như Việt Trì, Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc, Phúc Yên được chú trọng, đảm bảo mỹ quan đô thị, hướng tới đô thị xanh, thông minh và bền vững.
Ở cấp cơ sở, các địa phương cũng chủ động vào cuộc. Ông Dương Bá Nguyên, Phó chủ tịch UBND phường Thanh Miếu chia sẻ: Luôn xác định chỉnh trang đô thị phải bắt đầu từ những việc cụ thể như quản lý trật tự vỉa hè, chỉnh trang hệ thống cây xanh, chiếu sáng và vệ sinh môi trường.
Do vậy, ngay từ đầu năm, phường Thanh Miếu đã tăng cường tuyên truyền, vận động người dân giữ gìn mỹ quan đô thị. Đồng thời phối hợp với các đơn vị chức năng xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm lòng đường, vỉa hè. Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất các dự án chỉnh trang phù hợp với thực tế địa bàn.
Để đảm bảo nguồn lực thực hiện, tỉnh Phú Thọ xác định đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư hạ tầng xanh, công viên, cây xanh đô thị và các công trình tiết kiệm năng lượng.
Sở Xây dựng kiến nghị UBND tỉnh Phú Thọ giao đơn vị làm đầu mối triển khai, đồng thời xây dựng các chương trình, đề án trọng điểm như: Chương trình phát triển đô thị tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026 - 2030; Đề án phát triển đô thị thông minh tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; Đề án phát triển công viên, cây xanh và mặt nước đô thị trên địa bàn tỉnh Phú Thọ; Đề án Phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật tỉnh Phú Thọ, giai đoạn 2026 - 2030; Đề án Phát triển cấp nước tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến 2050...
Sở Tài chính được đề xuất cân đối, bố trí nguồn kinh phí riêng cho công tác chỉnh trang đô thị; các Sở, ban, ngành và các cơ quan, đơn vị có liên quan phối hợp triển khai thực hiện.
UBND các xã, phường siết chặt, nâng cao trách nhiệm quản lý, kiên quyết xử lý vi phạm trật tự xây dựng, lấn chiếm vỉa hè; chủ động đề xuất các dự án chỉnh trang cụ thể phù hợp với điều kiện thực tế.
Với định hướng đồng bộ, bài bản và tầm nhìn dài hạn, phương án chỉnh trang đô thị được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển rõ nét về diện mạo đô thị Phú Thọ trong giai đoạn tới.
Bích Huệ