Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động, hoạt động sản xuất, xuất khẩu chịu nhiều sức ép từ thị trường quốc tế, tình hình thu hút đầu tư trên địa bàn Phú Thọ trong những tháng đầu năm 2026 sụt giảm mạnh ở cả khu vực đầu tư trong nước (DDI) và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Thực tế này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với tỉnh trong việc đổi mới phương thức xúc tiến đầu tư, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh nhằm duy trì mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới.
*Giảm mạnh cả DDI và FDI
Theo thống kê đến ngày 20/4/2026, khu vực DDI trên địa bàn tỉnh thu hút được 25 dự án cấp mới với tổng vốn đăng ký đạt 5.815 tỷ đồng, giảm tới 61,5% về số dự án và giảm 82,3% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức giảm khá sâu, phản ánh những khó khăn chung của nền kinh tế cũng như tâm lý thận trọng của nhà đầu tư trước những biến động của thị trường.
Dây chuyền sản xuất xe máy tay ga của Honda Việt Nam - doanh nghiệp đến từ Nhật Bản đóng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN
Ở khu vực FDI, toàn tỉnh cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho 9 dự án mới với tổng vốn đăng ký đạt 66 triệu USD, giảm 52,6% về số dự án và giảm 4,5% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước. Dù số lượng dự án giảm mạnh, song Phú Thọ vẫn duy trì được sức hút nhất định đối với các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo.
Các thị trường đầu tư truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) tiếp tục duy trì hiện diện tại địa phương. Trong đó, Trung Quốc là quốc gia có vốn đầu tư lớn nhất với 16 triệu USD cho 4 dự án mới. Đáng chú ý, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục chiếm ưu thế với tổng vốn đăng ký đạt 65,4 triệu USD, tương đương 98,8% tổng vốn FDI cấp mới, cho thấy định hướng thu hút đầu tư vào lĩnh vực sản xuất công nghiệp của tỉnh vẫn đang phát huy hiệu quả.
Tuy nhiên, đằng sau những con số này là hàng loạt khó khăn, thách thức mà địa phương đang phải đối mặt trong quá trình cạnh tranh thu hút dòng vốn đầu tư. Theo đánh giá của các doanh nghiệp và nhà đầu tư, một trong những “nút thắt” lớn nhất hiện nay là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư, cũng như vướng mắc trong thỏa thuận giá đất với người dân. Đây là nguyên nhân trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ triển khai nhiều dự án quy mô lớn.
Về thủ tục hành chính, dù tỉnh đã có nhiều nỗ lực cải cách, song trên thực tế vẫn còn hiện tượng thủ tục chồng chéo, thời gian giải quyết một số hồ sơ còn kéo dài. Điều này khiến doanh nghiệp mất nhiều thời gian hoàn thiện thủ tục đầu tư, xây dựng, đất đai và môi trường trước khi dự án có thể triển khai thực tế. Không chỉ vậy, hệ thống hạ tầng kỹ thuật tại một số khu vực chưa đồng bộ cũng đang ảnh hưởng đến sức hấp dẫn đầu tư của tỉnh.
Bên cạnh đó, quỹ đất sạch phục vụ các dự án quy mô lớn còn hạn chế, trong khi chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là lao động kỹ thuật cao, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của các ngành công nghiệp hiện đại như điện tử, bán dẫn hay công nghệ cao.
Ngoài những khó khăn nội tại, các doanh nghiệp cũng đang chịu tác động mạnh từ biến động thị trường quốc tế. Chính sách thuế của Mỹ và xu hướng suy giảm đơn hàng toàn cầu khiến nhiều doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn nghiêm trọng, nhất là trong các lĩnh vực dệt may, gỗ, vật liệu xây dựng. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư có tâm lý dè dặt trong việc mở rộng quy mô sản xuất hoặc triển khai dự án mới.
Theo các chuyên gia kinh tế, trong bối cảnh dòng vốn đầu tư toàn cầu đang có sự dịch chuyển mạnh mẽ, việc tiếp cận các tập đoàn lớn, nhà đầu tư chiến lược và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu đòi hỏi địa phương phải có cách tiếp cận mới, chuyên sâu và chuyên nghiệp hơn. Nếu không cải thiện nhanh môi trường đầu tư, địa phương sẽ khó cạnh tranh với những trung tâm công nghiệp lớn trong khu vực.
Một vấn đề khác được đánh giá là rất cấp thiết hiện nay chính là yêu cầu chuyển đổi số trong công tác xúc tiến đầu tư. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, cập nhật thường xuyên và có khả năng chia sẻ giữa các cơ quan quản lý sẽ góp phần nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin cho doanh nghiệp, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, tăng tính minh bạch, yếu tố ngày càng được nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm.
*Hướng tới dòng vốn chất lượng cao
Trước thực trạng trên, tỉnh Phú Thọ đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng thu hút vốn trong thời gian tới.
Theo ông Trần Duy Đông, trước mắt, tỉnh xác định nhiệm vụ quan trọng là hỗ trợ các doanh nghiệp đang hoạt động ổn định sản xuất, tháo gỡ khó khăn và phục hồi tăng trưởng.
Các sở, ngành sẽ tăng cường tiếp xúc, đối thoại với doanh nghiệp để kịp thời xử lý các vướng mắc liên quan đến đất đai, hạ tầng, môi trường và thủ tục đầu tư. Đồng thời, tỉnh tiếp tục tập trung tháo gỡ “điểm nghẽn” trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng nhằm tạo lập quỹ đất sạch phục vụ thu hút đầu tư.
Một giải pháp đáng chú ý khác là tăng cường hậu kiểm, giám sát đánh giá đầu tư và kiên quyết thu hồi giấy chứng nhận đăng ký đầu tư đối với các dự án chậm tiến độ, nhà đầu tư không đủ năng lực triển khai. Đây được xem là bước đi cần thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tránh tình trạng dự án “treo” kéo dài gây lãng phí nguồn lực.
Bên cạnh đó, tỉnh sẽ khẩn trương cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp tại các đề án, chương trình, kế hoạch về xúc tiến và thu hút đầu tư như Đề án thu hút các nhà đầu tư, tập đoàn kinh tế chiến lược đến đầu tư tại tỉnh; Đề án định hướng thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới.
Tỉnh cũng sẽ đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến đầu tư theo hướng chuyên sâu, hiệu quả, tập trung tham gia các diễn đàn FDI lớn để kết nối với các tập đoàn đa quốc gia; tăng cường các hoạt động “đối thoại đầu tư” giữa chính quyền và doanh nghiệp FDI nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn cho nhà đầu tư.
Phú Thọ cũng sẽ phối hợp chặt chẽ với các tổ chức xúc tiến thương mại, đầu tư quốc tế như JETRO, KOTRA, JICA, KOICA, EuroCham, AmCham để quảng bá tiềm năng, cơ hội đầu tư tại các thị trường trọng điểm như Hàn Quốc, Nhật Bản và châu Âu.
Định hướng của tỉnh trong thời gian tới là tập trung thu hút các dự án chất lượng cao, thân thiện môi trường, có giá trị gia tăng lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, năng lượng sạch, công nghiệp hỗ trợ và công nghệ cao.
Với những giải đưa ra, cùng với tận dụng hiệu quả xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư toàn cầu, Phú Thọ sẽ tạo bước đột phá mới trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm công nghiệp và logistics quan trọng của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.
Lâm Đào An/vnanet.vn