Post-holiday blues: Hội chứng tâm lý thường gặp sau kỳ nghỉ Tết

4 giờ trướcBài gốc

Vì sao sau Tết nhiều người rơi vào trạng thái “Post-holiday blues”?

Hội chứng tâm lý hậu nghỉ lễ (Post - holiday blues) là thuật ngữ chỉ một trạng thái tâm lý chán nản, không muốn quay trở lại cuộc sống bình thường sau những kỳ nghỉ lễ hoặc thời gian nghỉ ngơi dài ngày. Đây là một trạng thái cảm xúc bình thường của con người, thường được biểu hiện rõ ràng ở việc dễ cảm thấy hụt hẫng, buồn man mác, thiếu động lực để làm việc và học tập; cảm thấy uể oải, khó tập trung vào công việc và vẫn tiếc nuối kỳ nghỉ đã qua.

Bạn Nguyễn Phương Dung, sinh viên năm 3, Khoa Quan hệ quốc tế, Học viện Báo chí và Tuyên truyền chia sẻ: "Những ngày đầu quay lại trường sau Tết, em thấy trống rỗng nhiều hơn là mệt. Ở quê thì lúc nào cũng có tiếng cười nói, còn khi trở lại phòng trọ, mọi thứ im lặng hẳn. Sáng đi học mà cảm giác như mình vẫn chưa quen lắm. Việc học và làm thêm dồn lại khiến em áp lực, nhưng điều khó chịu nhất là cảm giác hụt hẫng. Phải mất gần một tuần em mới dần ổn định lại”.

Bạn Nguyễn Phương Dung, sinh viên năm thứ 3, Khoa Quan hệ quốc tế, Học viện Báo chí và Tuyên truyền gặp khó khăn khi cân bằng lại cuộc sống sau kỳ nghỉ Tết.

Theo Thạc sĩ, nghiên cứu sinh Tâm lý học Nguyễn Diệp Hà, Viện Xã hội học và Tâm lý học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, hội chứng này thường xuất phát từ những nguyên nhân sau đây:

Thứ nhất, do hiệu ứng tương phản cảm xúc do kỳ nghỉ kéo dài đem lại. Bởi nghỉ Tết là thời điểm người dân được nghỉ ngơi, được tự do đi chơi, gặp bạn bè mà không cần phải bận tâm đến công việc. Nên khi quay trở lại với guồng công việc, mức niềm vui từ sự tự do bị giảm xuống một cách đột ngột, nhiều người sẽ chưa thể thích nghi ngay lập tức được.

Thứ hai, một nguyên nhân đáng chú ý của trạng thái uể oải sau Tết Nguyên Đán là sự thay đổi mức dopamine - chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác hưng phấn và động lực.

Với nhiều người Việt Nam, Tết được xem như phần thưởng sau một năm làm việc vất vả. Những hoạt động như sum vầy cùng gia đình, mua sắm, vui chơi, làm đẹp... đã kích hoạt một lượng lớn dopamine, tạo cảm giác phấn khích và thỏa mãn. Khi kỳ nghỉ kết thúc, mức dopamine giảm trở lại trạng thái bình thường, dễ khiến cơ thể và tinh thần rơi vào cảm giác thiếu hứng thú, trống rỗng và mệt mỏi.

Thứ ba là sự thay đổi nhịp sinh học và mất cấu trúc sinh hoạt. Trong kỳ nghỉ, nhiều người có xu hướng thức khuya, sử dụng điện thoại nhiều hơn, gặp gỡ bạn bè hoặc ngủ nướng vào sáng hôm sau do không phải đi làm. Lịch sinh hoạt vì thế trở nên linh hoạt, thậm chí thiếu kỷ luật so với ngày thường. Và khi đồng hồ sinh học bị xáo trộn, cơ thể cần thời gian để thích nghi trở lại.

Có thể nói nhóm dễ rơi vào tình trạng này nhất là nhân viên văn phòng và người lao động xa quê, đặc biệt là những người làm việc với cường độ cao, thường xuyên chịu áp lực lớn. Với họ, kỳ nghỉ Tết là khoảng lặng hiếm hoi để thực sự được nghỉ ngơi, tạm rời khỏi guồng quay công việc. Vì vậy, khi phải trở lại nhịp làm việc dày đặc như trước, sự chênh lệch đột ngột về nhịp sống và tâm lý sẽ khiến họ dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng, uể oải và khó bắt nhịp trở lại.

Giải pháp cho hội chứng Post - holiday blues

Thạc sĩ, nghiên cứu sinh Tâm lý học Nguyễn Diệp Hà nhấn mạnh: “Tuy đây là trạng thái không hiếm gặp, nhưng nếu cảm giác buồn bã, hụt hẫng và mất động lực kéo dài, nó có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm từ nhẹ đến nặng. Khi mức dopamine duy trì ở mức thấp, các suy nghĩ tiêu cực dễ lặp đi lặp lại, khiến người ta chán nản, mất hứng thú với công việc và cuộc sống, từ đó ảnh hưởng đến sinh hoạt và hiệu suất làm việc. Bên cạnh đó, lo âu và stress nếu kéo dài sẽ trở thành gánh nặng tâm lý. Thay vì tạo động lực, stress mãn tính khiến người ta cảm thấy quá tải, mất kiểm soát và dần suy giảm động lực sống”.

Thạc sĩ, nghiên cứu sinh Tâm lý học Nguyễn Diệp Hà chia sẻ về hội chứng tâm lý Post-holiday blues.

Và để ứng phó với hội chứng hậu Tết Nguyên Đán, điều quan trọng là cần điều chỉnh một cách chủ động và từng bước.

Trước hết, người lao động nên quay lại công việc một cách từ từ thay vì tự tạo áp lực phải đạt hiệu suất cao ngay lập tức. Việc sắp xếp các nhiệm vụ nhẹ nhàng trong những ngày đầu sẽ giúp cơ thể và tinh thần có thời gian thích nghi, tránh cảm giác quá tải.

Bên cạnh đó, duy trì kết nối xã hội cũng là yếu tố quan trọng. Chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ với đồng nghiệp, bạn bè hoặc người thân có thể giúp giải tỏa tâm lý và tạo cảm giác được đồng hành. Những cuộc gặp gỡ đơn giản như cùng nhau uống cà phê hay ăn trưa cũng góp phần cải thiện tinh thần.

Một giải pháp không kém phần quan trọng là ổn định lại nhịp sinh học. Dù kỳ nghỉ là thời gian để thư giãn, mỗi người vẫn nên duy trì giờ giấc sinh hoạt tương đối điều độ. Việc ngủ đúng giờ, hạn chế thức khuya và sắp xếp lại lịch sinh hoạt sẽ giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại trạng thái cân bằng khi trở lại guồng quay thường nhật.

Theo chuyên gia, sự điều chỉnh nhẹ nhàng nhưng nhất quán sẽ giúp quá trình chuyển tiếp sau kỳ nghỉ trở nên dễ dàng hơn, hạn chế nguy cơ kéo dài cảm giác hụt hẫng đầu năm.

Sau khoảng thời gian được xả hơi và những phút giây thư giãn bên gia đình và bạn bè, thì việc rơi vào trạng thái hụt hẫng khi trở lại guồng quay công việc là điều không quá khó hiểu. Nhưng điều quan trọng là phải học được cách điều chỉnh và chủ động tái tạo năng lượng cho bản thân để không rơi vào trạng thái tiêu cực kéo dài.

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/xa-hoi/cac-van-de/post-holiday-blues-hoi-chung-tam-ly-thuong-gap-sau-ky-nghi-tet-1027966