Trải qua các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, trên địa bàn Quân khu 2 có hơn 29.000 liệt sĩ, đến nay vẫn còn hơn 4.800 liệt sĩ chưa được tìm kiếm, quy tập hài cốt. Trong gần 400 nghĩa trang liệt sĩ (NTLS) trên địa bàn, có hơn 46.000 mộ đơn và 36 mộ tập thể, trong đó có hơn 18.000 mộ chưa xác định được thông tin hoặc chỉ có một phần thông tin.
Trung tướng Phạm Đức Duyên, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Quân khu 2 kiểm tra, chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại điểm cao 211 (xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang). Ảnh: HOÀNG TRUNG
Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS” (gọi tắt là Chiến dịch 500 ngày đêm) từ ngày 15-3-2026 đến 27-7-2027, Quân khu 2 và các địa phương trên địa bàn phấn đấu hoàn thành cơ bản công tác tìm kiếm, quy tập trong địa bàn trọng điểm, “vùng lõi” tỉnh Tuyên Quang (khu vực Vị Xuyên) và tỉnh Lào Cai; phấn đấu tìm kiếm, quy tập hơn 800 HCLS. Cùng với đó, phấn đấu hoàn thành việc lấy mẫu HCLS đối với hơn 11.000 mộ chưa xác định được thông tin trong các NTLS để phục vụ giám định ADN xác định danh tính HCLS.
Đây là lần đầu tiên nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS được “chiến dịch hóa” ở quy mô quốc gia, với mục tiêu, lộ trình cụ thể và huy động sức mạnh tổng hợp của nhiều lực lượng. Tuy nhiên, việc triển khai thực hiện chiến dịch gặp không ít khó khăn, thách thức, nhất là các lực lượng thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS đang rất thiếu thông tin về nơi chôn cất ban đầu của liệt sĩ, thông tin về mộ liệt sĩ cũng ngày càng ít, độ chính xác không cao. Bên cạnh đó, địa hình thay đổi nhanh do quá trình phát triển kinh tế, xã hội và biến động của tự nhiên; diện tích tồn sót bom mìn, vật nổ sau chiến tranh còn lớn; nhiều đơn vị sau giải thể, sáp nhập, chia tách đã nhiều lần phải bàn giao hồ sơ, danh sách liệt sĩ, sơ đồ mộ chí lưu trữ giữa các đơn vị, địa phương...
Đặc biệt, trên địa bàn Quân khu 2 có nhiều khu vực địa hình rất hiểm trở; những nơi trước đây là trọng điểm chiến tranh, bị đạn pháo địch cày xới nên nhiều HCLS không còn nguyên vẹn, cực kỳ khó khăn cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính. HCLS trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp tại các NTLS trên địa bàn do thời gian an táng đã quá lâu nên đã bị phân hủy mạnh, tỷ lệ lấy mẫu thành công có thể thấp. Công tác tìm kiếm, quy tập HCLS của Quân khu 2 trên địa bàn 6 tỉnh Bắc Lào trong điều kiện địa hình rừng núi rộng, thông tin về mộ chí gần như không còn.
Với tinh thần chủ động khắc phục những khó khăn, Quân khu 2 xác định “Chiến dịch 500 ngày đêm” là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, là mệnh lệnh từ trái tim, cần phải triển khai đồng bộ với quyết tâm cao nhất để đạt được các mục tiêu đã đề ra. Trên cơ sở quán triệt sâu sắc, thực hiện nghiêm túc quan điểm, chủ trương, chính sách, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng đối với công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS, Đảng ủy Quân khu 2 đã ra Nghị quyết chuyên đề lãnh đạo công tác rà phá bom mìn, vật nổ gắn với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin. Ban chỉ đạo Quân khu 2 về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS xây dựng, ban hành, triển khai các chương trình, kế hoạch về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS trong năm 2026 và giai đoạn 2026-2030 sát thực tiễn, có tính khả thi. Toàn Quân khu quán triệt và thực hiện nghiêm nguyên tắc “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ thẩm quyền); gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả triển khai, tổ chức thực hiện nhiệm vụ cao cả, thiêng liêng này.
Ðội Tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang quy tập được 4 hài cốt liệt sĩ trong ngày 7-5-2026. Ảnh: CẨM LÊ
Để đẩy nhanh tiến độ, Quân khu 2 tăng cường lực lượng, trang bị, phương tiện cho Ðội tìm kiếm và quy tập HCLS tỉnh Tuyên Quang; thành lập Ðội tìm kiếm và quy tập HCLS lâm thời tỉnh Lào Cai với quân số gấp 6 lần; tổ chức tập huấn cho lực lượng này tại thực địa trong "vùng lõi" trước khi bước vào thực hiện nhiệm vụ. Lãnh đạo Quân khu 2 trực tiếp kiểm tra, chỉ đạo tập huấn và công tác tìm kiếm, quy tập HCLS trên địa bàn trọng điểm, "vùng lõi". Khởi đầu chiến dịch, trong 10 ngày tập huấn, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1 mộ tập thể tại điểm cao 211 và 1 HCLS tại điểm cao 233 (xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang). Ngày 7-5 vừa qua, Ðội tìm kiếm và quy tập HCLS tỉnh Tuyên Quang tiếp tục tìm kiếm, quy tập được 4 HCLS, trong đó có 3 HCLS tại khu vực điểm cao A5, xã Thanh Thủy và 1 HCLS tại thôn Hoàng Lỳ Pả, xã Minh Tân (tỉnh Tuyên Quang).
Thời gian tới, Quân khu 2 tiếp tục cử lực lượng tham gia tập huấn theo kế hoạch của trên; chỉ đạo tổ chức lấy mẫu điểm tại NTLS xã Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai để rút kinh nghiệm, triển khai đồng bộ trong toàn Quân khu; chỉ đạo đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lấy mẫu, quản lý, bàn giao, bảo quản mẫu HCLS; thường xuyên cập nhật, số hóa, liên thông, đồng bộ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về người có công, qua đó tạo thuận lợi cho công tác so sánh, đối khớp và kết luận danh tính HCLS theo phân cấp.
Đặc biệt, Quân khu tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp tuyên truyền; phát huy hiệu quả các thiết chế, phương tiện báo chí, truyền thông, mạng xã hội để đẩy mạnh vận động các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, các tầng lớp nhân dân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Chỉ đạo bộ CHQS các tỉnh tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương tiến hành khảo sát 100% hộ dân trên địa bàn nhằm thu thập thông tin, bổ sung, hoàn chỉnh danh sách liệt sĩ, mộ liệt sĩ. Căn cứ vào thông tin hiện có, phân công các tổ công tác xuống những thôn, bản để họp với nhân dân, già làng, trưởng bản, cựu chiến binh, người cao tuổi, từng bước nắm, xác minh và kết luận thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập HCLS. Trong năm 2026, Quân khu xác định hoàn thành kết luận địa bàn đến cấp xã; năm 2027 hoàn thành ở cấp tỉnh. Chỉ đạo 170 đội rà phá bom mìn, vật nổ hoàn thành rà phá hơn 7.000ha đất ô nhiễm bom mìn ở "vùng lõi" tỉnh Tuyên Quang và Lào Cai trong năm 2026; tập trung rà phá trước tại các địa bàn trọng điểm, khu vực có nhiều thông tin về mộ liệt sĩ để phục vụ tìm kiếm, quy tập.
Quân khu tiếp tục nghiên cứu, đề xuất việc áp dụng hình thức mộ tập thể đối với từng khu vực cụ thể trong quá trình tìm kiếm, quy tập HCLS, bảo đảm tính khoa học, đúng quy định; củng cố và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế với nước bạn Lào về tìm kiếm, quy tập HCLS. Cùng với đó, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm; kịp thời biểu dương, khen thưởng các tổ chức, cá nhân có thành tích trong thực hiện "Chiến dịch 500 ngày đêm".
Thiếu tướng NGUYỄN NGỌC NGÂN, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 2