Quốc gia đang ở năm 2082

13 giờ trướcBài gốc

Người dân Nepal trong dịp Tết cổ truyền. Ảnh: IN-Depth Story.

Theo Enepalese, Nepal là một trong số rất ít quốc gia trên thế giới sử dụng hệ lịch riêng cho đời sống văn hóa, hành chính quốc gia.

Thay vì đón năm mới vào ngày 1/1 theo Dương lịch (lịch Gregory) giống những quốc gia khác trên thế giới, Tết của người Nepal lại được tổ chức vào ngày 1 tháng Baisakh theo lịch Bikram Sambat (BS). Do lịch này đi trước lịch Gregory khoảng 56-57 năm, nhiều người vẫn thường nói rằng "Nepal đi trước thế giới nửa thế kỷ".

Tết của người Nepal thường rơi vào khoảng giữa tháng 4 và việc đón năm mới vào tháng Baisakh gắn với thời điểm Mặt Trời đi vào chòm sao Bạch Dương. Điều này mang ý nghĩa thiên văn và nông nghiệp, đánh dấu khởi đầu mùa xuân và chu kỳ canh tác mới.

Các tư liệu cổ cho thấy Nepal từng tồn tại nhiều kỷ nguyên lịch khác nhau như Kaligat Sambat, Shanka Sambat, Mandev Sambat hay Nepal Sambat. Tuy nhiên, chỉ Bikram Sambat được công nhận và sử dụng thống nhất trên cả nhiều phương diện như văn hóa, hành chính...

Về mặt cấu trúc, Bikram Sambat là lịch Mặt Trời - Sao, có 12 tháng, một số năm có thêm tháng nhuận và số năm thường đi trước lịch Gregory khoảng 57 năm, riêng giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 4 sẽ đi trước 56 năm.

Nguồn gốc của lịch Bikram Sambat đến nay vẫn chưa có kết luận thống nhất. Người Nepal vẫn thường cho rằng lịch này được gắn với nhân vật huyền thoại Vikramaditya của Ujjain, người được cho là đã thiết lập kỷ nguyên lịch sau khi đánh bại người Saka.

Tuy nhiên, nhiều học giả nghiên cứu cho rằng giả thuyết này thiếu cơ sở, thậm chí có ý kiến nhận định lịch Bikram Sambat có thể do một vị vua Nepal ban hành trong bối cảnh lịch sử cụ thể.

Dù chưa được kết luận về nguồn gốc của lịch BS, người dân Nepal vẫn duy trì truyền thống đón năm mới vào giữa tháng 4. Người dân ở đất nước Nam Á gọi ngày đầu năm mới là “Nava Varsha”. Đây được xem là dịp lễ lớn, phản ánh sự tiếp nối lịch sử và bản sắc riêng của quốc gia này.

Không chỉ đánh dấu thời khắc chuyển giao năm mới, Tết Nepal còn gắn liền với hàng loạt lễ hội và sinh hoạt văn hóa đặc sắc trên khắp cả nước. Nổi bật trong số này là lễ hội Biska Jatra của cộng đồng Newar, chủ yếu diễn ra tại thành phố Bhaktapur.

Vào dịp này, các tuyến phố chật kín người dân tham gia ăn mừng, kéo xe rước và sinh hoạt cộng đồng. Chính phủ Nepal cũng cho người dân nghỉ lễ để tham gia trọn vẹn các hoạt động truyền thống.

Bên cạnh Biska Jatra, nhiều nghi lễ dân gian độc đáo cũng được tổ chức như kéo co truyền thống tại Bhaktapur. Hoạt động này được coi là biểu tượng của sức mạnh và tinh thần đoàn kết cộng đồng tại quốc gia Nam Á.

Một hoạt động khác cũng gây ấn tượng mạnh là Sindoor Jatra tại Thimi, còn gọi là “Lễ hội bột đỏ”. Trong các đoàn rước rực rỡ sắc màu, người dân mặc trang phục truyền thống, khiêng kiệu thần Bhairab và tung bột đỏ lên không trung. Hoạt động này tượng trưng cho chiến thắng của cái thiện, cũng như ước vọng về may mắn, thịnh vượng trong năm mới.

Ngoài ra, nghi lễ kéo cột Lingdo (hay yosin) và nghi thức xuyên lưỡi Bunge Dyo cũng được tổ chức tại một số địa phương như Bhaktapur và Lalitpur. Những nghi thức này mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, thể hiện niềm tin tôn giáo, khát vọng tái sinh tinh thần, góp phần làm nên diện mạo đặc biệt của Tết Nepal trong đời sống văn hóa truyền thống.

Tú Anh

Nguồn Znews : https://znews.vn/quoc-gia-dang-o-nam-2082-post1618274.html