Tầm nhìn Top 30 thế giới và những đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng
Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua được xem là một bản thiết kế vĩ mô mang khát vọng lớn, ấn định mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030.
Để định lượng cho khát vọng này, Quốc hội quyết nghị tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 phải đạt từ 10%/năm trở lên, kéo theo GDP bình quân đầu người chạm mốc 8.500 USD. Nền kinh tế sẽ lột xác với động lực lõi là khoa học công nghệ, trong đó kinh tế số chiếm 30% GDP, kinh tế xanh chiếm 10% GDP. Về hạ tầng không gian, cả nước sẽ hoàn thành 5.000 km đường bộ cao tốc và 200 km đường sắt đô thị.
Để hiện thực hóa các chỉ tiêu tham vọng trên, Quốc hội đã chốt một hệ thống giải pháp mang tính "phá băng" trên nhiều lĩnh vực:
Về đại phẫu thể chế và môi trường kinh doanh: Quốc hội yêu cầu chuyển mạnh phương thức quản lý từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Định hướng đến năm 2028, môi trường đầu tư kinh doanh của Việt Nam phải lọt vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN và top 30 thế giới. Đặc biệt, năm 2026 được xác lập là năm "nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở", đi kèm cơ chế bảo vệ người dám nghĩ, dám làm và kiên quyết thay thế cán bộ đùn đẩy trách nhiệm.
Về kiến tạo không gian kinh tế mới: Tăng trưởng sẽ thoát khỏi sự phụ thuộc vào thâm dụng lao động, chuyển sang lấy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm đầu tàu. Quốc hội nhất trí nghiên cứu đổi mới chính sách hạn mức đất lúa, linh hoạt chuyển đổi diện tích kém hiệu quả gắn với an ninh lương thực. Các mô hình kinh tế mới như kinh tế dữ liệu, kinh tế chia sẻ, kinh tế không gian tầm thấp, không gian ngầm và kinh tế bạc sẽ được mở đường pháp lý để phát triển mạnh mẽ.
Về nâng cấp thị trường vốn và hội nhập: Nghị quyết đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc phát triển thị trường vốn trong nước làm kênh huy động dài hạn, giảm bớt sức ép cho hệ thống ngân hàng. Các cơ chế đặc thù, vượt trội sẽ được ban hành để phát huy vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do nhằm thu hút quỹ đầu tư ngoại. Đồng thời, Quốc hội quyết nghị mở rộng tỷ lệ sở hữu nước ngoài (room ngoại) tại các ngành nghề không ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, và tăng vốn điều lệ cho các ngân hàng thương mại nhà nước theo chuẩn mực quốc tế.
Gỡ "điểm nghẽn" vĩ mô và kiến trúc nguồn lực 38,5 triệu tỷ đồng
Trước khi Quốc hội bấm nút biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền Thủ tướng đã trình bày báo cáo giải trình cặn kẽ mọi băn khoăn của nghị trường, đưa ra lộ trình hành động quyết liệt nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và bảo đảm nguồn lực thực thi.
Về kiểm soát vĩ mô và giải cứu dự án tồn đọng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đã trả lời lo ngại về áp lực lạm phát và khó khăn của doanh nghiệp đồng thời dẫn chứng hiệu quả từ các công cụ điều hành khẩn cấp. Cụ thể, việc miễn, giảm thuế xăng dầu và rót 8.000 tỷ đồng cho Quỹ Bình ổn giá đã giúp kiềm chế lạm phát Quý I/2026 ở mức an toàn 3,51%. Nhằm trợ lực cho doanh nghiệp, Chính phủ cam kết hoàn thành mục tiêu cắt giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính ngay trong Quý II/2026. Đặc biệt, một "khối băng" nguồn lực khổng lồ đang dần được phá vỡ: Ban chỉ đạo 751 đã rà soát 4.489 dự án, khu đất tồn đọng với tổng mức đầu tư trên 3,35 triệu tỷ đồng. Đến nay, hơn 1.000 dự án trị giá hơn 800 nghìn tỷ đồng đã được giải quyết, khơi thông dòng vốn nằm chết suốt nhiều năm.
Về giải mã bài toán nguồn lực 38,5 triệu tỷ đồng, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, để nền kinh tế tăng tốc 2 con số, Chính phủ ước tính tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 lên tới 38,5 triệu tỷ đồng (tương đương 40% GDP). Kiến trúc của khối tài sản này được phân bổ rõ ràng: Vốn nhà nước đóng vai trò vốn mồi khoảng 8,5 triệu tỷ đồng; khu vực FDI dự kiến thực hiện 4,8 triệu tỷ đồng; phần lớn nhất trị giá 25,5 triệu tỷ đồng sẽ được huy động từ kinh tế tư nhân và các thị trường vốn.
Chính phủ đã thiết kế các kênh dẫn vốn chiến lược vô cùng chi tiết. Đối với kênh tín dụng, sẽ nghiên cứu cho phép các ngân hàng thương mại Nhà nước tăng vốn điều lệ thông qua phát hành cổ phiếu, cơ chế giá thỏa thuận và giữ lại lợi nhuận. Đối với thị trường chứng khoán, tận dụng cú hích lịch sử khi Việt Nam vừa được tổ chức FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (ước tính thu hút 25 tỷ USD vốn ngoại đến 2030), Chính phủ sẽ đẩy mạnh cơ chế IPO gắn với niêm yết, đa dạng hóa các quỹ đầu tư (ETF, REIT) và hình thành thị trường tài sản mã hóa (crypto), chứng chỉ các-bon.
Về định hướng điều hành, Bộ trưởng cho biết, mặc dù Chính phủ giữ nguyên 59 chỉ tiêu và 92 nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 do đây là sự cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV và Kết luận 18-KL/TW, Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu ý kiến đại biểu để bổ sung nhiều định hướng then chốt vào dự thảo. Cụ thể, khẩn trương nghiên cứu lộ trình áp dụng các loại thuế mới liên quan đến tài sản (theo Nghị quyết 79-NQ/TW); thắt chặt quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm bằng Luật sửa đổi; và thiết kế cơ chế hỗ trợ tài chính đặc thù để bù đắp cho các địa phương giữ vị trí trọng yếu về an ninh quốc phòng.
Trần Hương