Quy định về việc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người sử dụng dao có tính sát thương cao xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác

3 giờ trướcBài gốc

Kiểm sát viên Viện Kiểm sát quân sự khu vực 2 Bộ đội Biên phòng thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa vụ án cố ý gây thương tích. Ảnh: Nguyễn Văn Tài

Thực tiễn xét xử thời gian qua cho thấy, việc xác định tội danh, căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các hành vi sử dụng dao gây án còn tồn tại những cách hiểu và áp dụng chưa thật sự đồng bộ, nhất là trong việc phân biệt giữa hành vi “dùng vũ khí” để định khung tăng nặng với việc xử lý độc lập hành vi liên quan đến vũ khí theo quy định của pháp luật.

Trước yêu cầu đó, cùng với việc ban hành và có hiệu lực của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành, nhận thức pháp lý về dao có tính sát thương cao đã có sự thay đổi căn bản khi trong những điều kiện nhất định, loại công cụ này được xác định là vũ khí quân dụng. Đặc biệt, Công văn số 01/TANDTC-PC ngày 5/1/2026 của Tòa án nhân dân tối cao đã kịp thời hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự, qua đó làm rõ căn cứ, thời điểm cũng như cách thức truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác, cụ thể:

- Về thời điểm truy cứu trách nhiệm hình sự:

Theo quy định tại điểm d khoản 2 và khoản 6 Điều 2 của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ số 42/2024/QH15 ngày 29/6/2024 thì dao sắc, dao nhọn thuộc danh mục do Bộ trưởng Bộ Công an ban hành được sử dụng với mục đích xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người trái pháp luật là vũ khí quân dụng. Luật này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2025.

Ngày 15/11/2024, Bộ trưởng Bộ Công an đã ban hành Thông tư số 75/2024/TT-BCA quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, trong đó, Phụ lục số 05 đã xác định danh mục dao có tính sát thương cao. Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2025.

Do vậy, người thực hiện hành vi phạm tội sử dụng dao có tính sát thương cao xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự (Điều 304) và tội phạm tương ứng xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe của con người theo quy định của Bộ luật Hình sự, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

- Về hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác:

+ Người thực hiện hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác dưới 11% và không có tình tiết định tội khác quy định tại khoản 1 Điều 134 của Bộ luật Hình sự thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự quy định tại Điều 304 của Bộ luật Hình sự, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác quy định tại khoản 1 Điều 134 của Bộ luật Hình sự.

Trường hợp này, xác định tư cách tham gia tố tụng của người bị gây thương tích hoặc bị gây tổn hại cho sức khỏe là nguyên đơn dân sự. Nếu người thực hiện hành vi phạm tội đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả thì được áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự.

+ Người thực hiện hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trên 11% thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về 2 tội: Chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự (Điều 304) và cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 134) của Bộ luật Hình sự, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Trường hợp này, không xác định hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao là tình tiết dùng vũ khí để định khung hình phạt đối với trường hợp quy định tại điểm đ khoản 2, điểm c và d khoản 3, điểm d và đ khoản 4, điểm b khoản 5 Điều 134 của Bộ luật Hình sự.

+ Người thực hiện hành vi chuẩn bị dao có tính sát thương cao nhằm mục đích gây thương tích, tổn hại sức khỏe của người khác thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự quy định tại Điều 304 của Bộ luật Hình sự; nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm mà không truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác quy định tại khoản 6 Điều 134 của Bộ luật Hình sự.

Có thể thấy, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và hướng dẫn áp dụng thống nhất đối với hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong nhận thức và xử lý loại tội phạm này. Việc xác định dao có tính sát thương cao trong những trường hợp nhất định là vũ khí quân dụng không chỉ làm rõ cơ sở pháp lý cho việc truy cứu trách nhiệm hình sự, mà còn góp phần khắc phục những bất cập, thiếu thống nhất trong thực tiễn trước đây.

Các quy định hiện hành đã thiết lập cơ chế xử lý toàn diện, chặt chẽ hơn khi cho phép truy cứu trách nhiệm hình sự đồng thời đối với hành vi liên quan đến vũ khí và hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe con người, bảo đảm nguyên tắc xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Đồng thời, việc phân hóa trách nhiệm hình sự theo mức độ hậu quả, tính chất hành vi cũng thể hiện rõ tính nhân đạo và công bằng của pháp luật hình sự, tạo điều kiện áp dụng linh hoạt trong từng trường hợp cụ thể. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ vững chắc quyền sống, quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe con người trong xã hội.

Đại úy Nguyễn Văn Tài(Viện Kiểm sát quân sự khu vực 2 Bộ đội Biên phòng)

Nguồn Biên Phòng : https://bienphong.com.vn/quy-dinh-ve-viec-truy-cuu-trach-nhiem-hinh-su-doi-voi-nguoi-su-dung-dao-co-tinh-sat-thuong-cao-xam-pham-tinh-mang-suc-khoe-cua-nguoi-khac-post502856.html