Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn dài hạn: Từ định hướng chiến lược đến tư duy phát triển

8 giờ trướcBài gốc

Quy hoạch Thủ đô trong tầm nhìn dài hạn

Thực tiễn phát triển cho thấy, Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính cấu trúc như quá tải hạ tầng, áp lực dân số, ùn tắc giao thông, suy giảm chất lượng môi trường và thiếu hụt không gian xanh. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu phải tiếp cận công tác quy hoạch theo hướng dài hạn, đồng bộ và có tính chiến lược.

Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, lãnh đạo T.Ư đánh giá cao việc Hà Nội chủ động đề xuất xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, coi đây là nhiệm vụ có ý nghĩa nền tảng đối với phát triển lâu dài của thành phố. Theo đó, quy hoạch không chỉ nhằm giải quyết các vấn đề trước mắt, mà còn định hướng tổ chức không gian đô thị, mô hình phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân trong dài hạn.

Cách tiếp cận này thể hiện yêu cầu đổi mới tư duy trong công tác quy hoạch, hạn chế tình trạng điều chỉnh cục bộ, thiếu đồng bộ. Quy hoạch với tầm nhìn dài hạn được xác định là cơ sở để Hà Nội chủ động thích ứng với các biến động về kinh tế, xã hội, khoa học – công nghệ và môi trường, đồng thời bảo đảm tính ổn định trong quản lý và phát triển đô thị.

Quy hoạch Thủ đô cũng được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với vai trò và vị thế của Hà Nội trong không gian phát triển quốc gia. Với chức năng là trung tâm chính trị – hành chính, kinh tế, văn hóa của cả nước, Hà Nội được yêu cầu phát triển hài hòa với vùng và cả nước, bảo đảm vai trò lan tỏa và dẫn dắt trong quá trình phát triển chung.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được xây dựng trên cơ sở thực hiện các kết luận của Bộ Chính trị, Quốc hội và Thường trực Chính phủ; đồng thời hợp nhất Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô nhằm khắc phục những hạn chế của các quy hoạch trước đây. Một trọng tâm xuyên suốt của quy hoạch là tập trung giải quyết các điểm nghẽn lớn đang cản trở sự phát triển của Thủ đô.

Góp ý đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu có cách tiếp cận dài hạn, khoa học và ổn định, bảo đảm quy hoạch không bị lạc hậu trước những biến đổi nhanh chóng của bối cảnh phát triển trong nước và quốc tế.

Nhấn mạnh chiều sâu văn hóa, lịch sử nghìn năm của Thủ đô, Chủ tịch Quốc hội cho rằng quy hoạch cần làm nổi bật các giá trị đặc thù này, đồng thời định hình rõ không gian phát triển phù hợp với quy mô dân số, điều kiện hạ tầng và yêu cầu phát triển trong tương lai. Chủ tịch Quốc hội cũng gợi mở việc nghiên cứu, học tập kinh nghiệm của các đô thị lớn trên thế giới, chủ động thuê tư vấn quốc tế tham gia lập và phản biện quy hoạch nhằm nâng cao chất lượng, tính khoa học và tính khả thi của đồ án.

Đổi mới tư duy quy hoạch và tổ chức không gian đô thị

Cùng với yêu cầu về tầm nhìn dài hạn, đổi mới tư duy quy hoạch được xác định là một trọng tâm trong quá trình xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô. Theo đó, quy hoạch cần được tiếp cận theo hướng tích hợp, đồng bộ giữa các lĩnh vực, thay vì chia cắt theo từng ngành hay từng không gian riêng lẻ.

Quy hoạch Hà Nội được định hướng gắn kết chặt chẽ giữa phát triển đô thị với hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật, không gian xanh, sông hồ và các yếu tố văn hóa, lịch sử. Việc tổ chức lại không gian đô thị không chỉ nhằm mở rộng dư địa phát triển, mà còn hướng tới phân bổ hợp lý dân cư, lao động và các hoạt động kinh tế, từng bước giảm áp lực cho khu vực đô thị trung tâm.

Không gian xanh, mặt nước và các hành lang sinh thái được xác định là những cấu phần quan trọng trong cấu trúc đô thị, góp phần cải thiện môi trường sống, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm phát triển bền vững. Cùng với đó, yêu cầu bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa được đặt song song với phát triển, nhằm giữ gìn bản sắc của Thủ đô trong quá trình đô thị hóa.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính lưu ý, quy hoạch cần bảo đảm khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế và giá trị đặc thù của Hà Nội như sông Hồng, khu vực Ba Vì, khu phố cổ và không gian văn hóa nghìn năm. Việc khai thác tốt các tiềm năng này sẽ tạo ra sự cộng hưởng trong phát triển trên cơ sở bảo tồn và phát triển toàn diện, bao trùm. Quy hoạch cũng cần quan tâm đến các xu hướng mới như phát triển “xanh” và “số”, khai thác hợp lý không gian tầm cao, không gian ngầm và không gian đa chức năng.

Cụ thể hóa từ cơ quan chuyên môn

Tại buổi làm việc, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, quy hoạch là công cụ quan trọng để cụ thể hóa tầm nhìn và mục tiêu phát triển. Việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô không chỉ định hình không gian đô thị, mà còn tạo cơ sở huy động nguồn lực, thu hút đầu tư, bảo đảm phát triển hài hòa, bền vững và có khả năng thích ứng với những biến động nhanh của tình hình trong nước và quốc tế.

Tổng Bí thư cũng lưu ý yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy, mô hình phát triển và phương thức quản trị trong giai đoạn mới; trong đó Hà Nội cần được định vị và vận hành tương xứng với vai trò, vị thế của một trung tâm lớn của quốc gia.

Cụ thể hóa các định hướng thời gian qua, tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, Giám đốc Sở QH - KT Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, thành phố đang tiếp cận quy hoạch Thủ đô theo tư duy “hạ tầng dẫn dắt quy hoạch”.

Theo cách tiếp cận này, hạ tầng không chỉ là một hợp phần của quy hoạch, mà được xem là yếu tố trung tâm trong tổ chức không gian và định hình phát triển. Các quyết định về phân bố dân cư, phát triển đô thị, công nghiệp hay dịch vụ đều được xem xét trên cơ sở năng lực và khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng, bao gồm giao thông, năng lượng, cấp thoát nước, xử lý chất thải và hạ tầng số.

Cấu trúc “trục – vành đai – ga” được xác định là hình thức cụ thể hóa tư duy hạ tầng dẫn dắt, trong đó các trục đóng vai trò hành lang giao thông – kinh tế chủ đạo; các vành đai điều tiết phát triển, phân bố logistics và công nghiệp sạch; còn các điểm ga là hạt nhân phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, chú trọng khai thác hiệu quả quỹ đất và không gian ngầm.

Cùng với đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị tích hợp, bao gồm dữ liệu về dân cư, đất đai, hạ tầng, môi trường, giao thông, năng lượng, khí hậu và kinh tế – xã hội, được xác định là nền tảng quan trọng phục vụ công tác dự báo dài hạn và ra quyết định dựa trên bằng chứng.

Trên cơ sở các định hướng này, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm sẽ tiếp tục được hoàn thiện, tạo cơ sở cho việc chuyển đổi cách tiếp cận trong phát triển đô thị, từ quản lý không gian sang quản trị hệ thống, hướng tới phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong dài hạn.

Lại Tấn

Nguồn KTĐT : https://kinhtedothi.vn/quy-hoach-thu-do-tam-nhin-dai-han-tu-dinh-huong-chien-luoc-den-tu-duy-phat-trien.957978.html