Rõ trách nhiệm các chủ thể tham gia xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

4 giờ trướcBài gốc

Gắn kết chặt chẽ hơn giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh nhấn mạnh, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 có nhiều điểm mới, tạo ra đột phá về cải cách quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Đây là cơ sở để Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương ban hành khối lượng rất lớn các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi chủ trương mới của Đảng.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu

Riêng trong năm 2026, đến thời điểm này, tổng số văn bản dự kiến trình Quốc hội thông qua đã lên tới hơn 60 luật, chưa kể nghị quyết của Quốc hội, nghị định của Chính phủ. Điều này cho thấy áp lực rất lớn với các cơ quan chủ trì xây dựng văn bản quy phạm pháp luật với yêu cầu hoàn thành trong thời gian ngắn nhưng vẫn phải bảo đảm chất lượng và tiến độ.

Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh, tuy Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật đã phát huy vai trò rất quan trọng, nhưng cũng còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.

Cụ thể, cấu trúc hệ thống văn bản còn nhiều tầng nấc; nguyên tắc áp dụng pháp luật trong một số trường hợp chưa thực sự rõ ràng; quy trình rút gọn trong một số trường hợp vẫn còn vướng mắc; quy trình xây dựng pháp luật có một số khâu chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu phản ứng chính sách nhanh; việc sử dụng nhiều hình thức văn bản, sử dụng nhiều văn bản trong cùng một văn bản gây khó khăn cho việc áp dụng và tra cứu pháp luật; cơ chế tổ chức thi hành và đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành chưa thực sự đầy đủ và đồng bộ.

Đứng trước thực tiễn đó, thực hiện chủ trương của Đảng, chương trình xây dựng luật của Quốc hội, Bộ Tư pháp được Chính phủ giao nhiệm vụ chủ trì nghiên cứu xây dựng Luật Về văn bản quy phạm pháp luật. Tên gọi dự án luật cho thấy phạm vi rộng hơn và sẽ thay thế Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025.

Quang cảnh hội thảo

Mục tiêu của dự án Luật Về văn bản quy phạm pháp luật là xây dựng cấu trúc hệ thống pháp luật tinh gọn, thống nhất, đồng bộ và dễ tiếp cận; hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về xây dựng, ban hành và tổ chức thi hành pháp luật; đổi mới quy trình xây dựng pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời, công khai và hiệu quả; tăng cường sự gắn kết chặt chẽ hơn nữa giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; nâng cao chất lượng chính sách và chất lượng văn bản để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Báo cáo tại Hội thảo, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng VBQPL Trần Văn Lợi cho biết, Luật Về VBQPPL không chỉ là luật về trình tự, thủ tục xây dựng văn bản mà cần trở thành khuôn khổ pháp lý nền tảng để thiết kế cấu trúc hệ thống pháp luật, xác lập nguyên tắc áp dụng pháp luật, phân định rõ thẩm quyền lập pháp và lập quy, kiểm soát chất lượng chính sách, tăng cường tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyên nghiệp hóa hoạt động xây dựng pháp luật.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng pháp luật

Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS Tô Văn Hòa, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng, cần chuyên nghiệp hóa công tác xây dựng pháp luật, nhất là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng pháp luật. Theo ông, AI có thể hỗ trợ rất tốt ở khâu chuyển hóa chính sách thành quy phạm, nhưng điều kiện tiên quyết là chính sách phải được xây dựng rõ ràng, chuẩn xác và minh bạch.

Đối với công tác đánh giá văn bản sau ban hành, PGS.TS Tô Văn Hòa cho rằng cần đề cao vai trò của đối tượng chịu sự tác động, đồng thời mở rộng sự tham gia của các hiệp hội, tổ chức nghiên cứu độc lập và các chủ thể xã hội có năng lực chuyên môn. Cơ quan nhà nước vẫn giữ vai trò chịu trách nhiệm chính trong đánh giá, kiến nghị sửa đổi, bổ sung văn bản, nhưng nguồn dữ liệu đầu vào nên được xã hội hóa ở mức độ phù hợp. Cách làm này vừa giảm tải cho cơ quan nhà nước, vừa góp phần bảo đảm tính khách quan, thực chất và hiệu quả của hoạt động đánh giá sau ban hành.

PGS.TS Tô Văn Hòa, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội phát biểu

Quan điểm xây dựng luật không nên tiếp cận máy móc theo hướng luật chỉ quy định nguyên tắc, còn văn bản dưới luật mới quy định chi tiết. Nhấn mạnh điều này, GS.TS Nguyễn Minh Đoan, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Luật Hà Nội cho rằng, những nội dung nào đã ổn định và có thể quy định rõ ngay trong luật thì cần được quy định chi tiết trong luật để bảo đảm tính khả thi, hạn chế tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết. Chỉ những vấn đề thường xuyên biến động, dễ thay đổi theo điều kiện kinh tế - xã hội mới nên giao cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết. Cách tiếp cận này sẽ góp phần khắc phục tình trạng luật ban hành nhưng chậm đi vào cuộc sống do phụ thuộc quá nhiều vào văn bản hướng dẫn.

Thực tế hiện nay, có văn bản quy định rõ cơ quan chịu trách nhiệm thi hành, nhưng cũng có văn bản chưa thể hiện rõ trách nhiệm này. Từ thực tế này, GS.TS Nguyễn Minh Đoan đề nghị dự thảo Luật cần quan tâm hơn đến trách nhiệm của các chủ thể tham gia xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, bao gồm cả trách nhiệm chính trị và trách nhiệm pháp lý. Thực tế hiện nay, có văn bản quy định rõ cơ quan chịu trách nhiệm thi hành, nhưng cũng có văn bản chưa thể hiện rõ trách nhiệm này. Do đó, cần có quy định thống nhất, minh bạch hơn về trách nhiệm tổ chức thi hành sau khi văn bản được ban hành. GS.TS Nguyễn Minh Đoan đề nghị tiếp tục nghiên cứu kỹ hơn các vấn đề về phạm vi điều chỉnh, thứ bậc hiệu lực giữa các nguồn luật, thẩm quyền ban hành, trách nhiệm tổ chức thi hành, cơ chế tham vấn và đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành. Đây là những nội dung có ý nghĩa nền tảng, cần được xử lý kỹ lưỡng để đạo luật mới thực sự góp phần xây dựng hệ thống pháp luật tinh gọn, minh bạch, thống nhất, dễ áp dụng và đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia trong giai đoạn mới.

Song Hà

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/ro-trach-nhiem-cac-chu-the-tham-gia-xay-dung-va-to-chuc-thi-hanh-phap-luat-10418490.html