Rủi ro tín dụng gia tăng và nguy cơ 'đóng băng' khối nợ xấu

6 giờ trướcBài gốc

Rủi ro tín dụng, nợ xấu có xu hướng gia tăng

Theo TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng (VNBA), hiện nay trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, ngành Ngân hàng đang chịu áp lực kép: vừa ổn định vĩ mô, vừa cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, sau khi Nghị quyết 42/2017/QH14 hết hiệu lực, rủi ro tín dụng đang gia tăng rõ rệt. Dữ liệu sơ bộ cho thấy, tỷ lệ nợ xấu nội bảng và nợ xấu tiềm ẩn hiện ở mức trên 2,8%.

Sự mất cân đối nguồn vốn càng làm gia tăng sức ép. Chỉ tính riêng 3 tháng đầu năm 2026, tín dụng tăng trên 3% trong khi huy động chưa đến 1%. Do đó, ông cho rằng xử lý nợ xấu không thể là nhiệm vụ đơn độc của ngành Ngân hàng.

“Nếu thiếu sự vào cuộc đồng bộ từ các cơ quan quản lý, pháp lý và địa phương, khối nợ này sẽ “đóng băng” nguồn lực, làm tăng chi phí vốn và cản trở nỗ lực giảm lãi suất” – ông Nguyễn Quốc Hùng chia sẻ.

Cùng chung lo ngại, ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC) cảnh báo rủi ro nợ đang dịch chuyển và tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm như bất động sản, xây dựng và xuất khẩu. Sự trầm lắng của thị trường tài sản khiến nợ xấu chưa được phản ánh hết giá trị thực, nguy cơ phát sinh nợ xấu mới là rất hiện hữu.

Tăng trưởng tín dụng mạnh cũng tiềm ẩn nguy cơ nợ xấu gia tăng

Năm 2026, các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Các TCTD (sửa đổi năm 2024, 2025), Nghị định 304/2025/NĐ-CP về tài sản bảo đảm, hay Luật Đất đai, Luật Kinh doanh Bất động sản mới... có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bước đầu tháo gỡ những điểm nghẽn lớn trong xử lý nợ.

Dù hành lang pháp lý đã tương đối đầy đủ, song các chuyên gia cho rằng từ luật đến thực tiễn vẫn là một khoảng cách lớn.

Bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng (VNBA) cho rằng, hiện nay có một thực trạng là tâm lý “thiên vị” bên vay, chưa nhận thức đầy đủ về việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của chủ nợ tại một số cơ quan tố tụng và thi hành án.

Mặc dù đã có cơ chế thủ tục tố tụng rút gọn, nhưng thực tế các điều kiện áp dụng tại Tòa án lại quá khắt khe, khiến việc xử lý một khoản nợ thường bị kéo dài từ 2-3 năm.

Từ thực tiễn ngân hàng thương mại, ông Phạm Tiến Thịnh, Phó Trưởng phòng Xử lý nợ VietinBank chia sẻ, quá trình thu hồi nợ đang bị “bào mòn” bởi thủ tục hành chính phức tạp. Điển hình như việc áp thuế giá trị gia tăng đối với tài sản bảo đảm từ giữa năm 2025 đã làm gia tăng chi phí, kéo giảm sức hấp dẫn của tài sản.

Bà Văn Thái Bảo Nhi, Giám đốc Trung tâm Quản trị và xử lý nợ Eximbank thì cho rằng, sự thiếu hợp tác từ khách hàng, vướng mắc trong khâu sang tên chuyển nhượng và những bất cập liên quan đến phân loại chuyển nhóm nợ trên CIC đang tạo ra các nút thắt khó gỡ cho các ngân hàng.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Phương, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế Ngân hàng cũng chỉ ra điểm sáng mang tính "lối thoát hiểm" cho các nhà băng hiện nay là Nghị quyết số 164/2024/QH15 thí điểm xử lý vật chứng. Đây là cơ hội để các ngân hàng thu hồi tài sản nhanh chóng thay vì mòn mỏi chờ đợi bản án có hiệu lực.

Thị trường mua bán nợ còn yếu kém

Bên cạnh yếu tố pháp lý, sự yếu kém của thị trường mua bán nợ cũng là nguyên nhân khiến nợ xấu ách tắc. TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV chỉ ra thực trạng: Quy mô thị trường tài chính Việt Nam đã đạt khoảng 332% GDP (năm 2025), dư nợ toàn nền kinh tế lên tới khoảng 18,5 triệu tỷ đồng, nhưng thị trường mua bán nợ lại quá sơ khai, thiếu chuẩn định giá minh bạch và vắng bóng nhà đầu tư tư nhân, nước ngoài.

Theo đó, vị chuyên gia kiến nghị mở rộng quyền thu giữ tài sản bảo đảm, cho phép mua - bán nợ theo giá thị trường (kể cả dưới giá trị sổ sách) và sớm xây dựng hành lang pháp lý cho chứng khoán hóa nợ.

Một trong những định hướng chiến lược từ Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu nâng tầm vai trò của VAMC.

Theo bà Nguyễn Thị Phương, VAMC không nên chỉ là giải pháp tình thế để “làm sạch” bảng cân đối kế toán tạm thời. VAMC cần được thực chất hóa năng lực để thực sự trở thành “người tạo lập thị trường”. Theo đó, cần củng cố hành lang pháp lý, thẩm quyền và năng lực tài chính cho VAMC để tổ chức này dẫn dắt thị trường mua bán nợ và thiết lập kỷ luật thị trường mới.

TS. Nguyễn Quốc Hùng cũng cho rằng cần sớm ban hành nghị định thay thế Nghị định 53/2013/NĐ-CP để tạo hành lang pháp lý mới, trao cơ chế đặc thù và quyền hạn mạnh mẽ hơn cho VAMC.

Nhật Linh

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/rui-ro-tin-dung-gia-tang-va-nguy-co-dong-bang-khoi-no-xau-post645794.antd