Nhắc đến xứ Kinh Bắc – quê hương của những làn điệu quan họ ngọt ngào và cũng là nơi ca sĩ Hòa Minzy sinh ra, không thể không kể đến rượu làng Vân, một đặc sản trứ danh đã gắn bó với đời sống người dân nơi đây suốt hàng trăm năm, trở thành hương vị quen thuộc trong mỗi dịp lễ, Tết và những buổi sum họp gia đình.
Hòa Minzy quê ở Bắc Ninh - địa phương nổi tiếng với đặc sản rượu làng Vân.
Không chỉ nổi tiếng bởi hương vị đặc trưng, rượu làng Vân còn mang trong mình câu chuyện dài về nghề thủ công truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đúng như cái tên, rượu làng Vân có nguồn gốc từ làng Vân (nay thuộc thị xã Việt Yên), vùng đất ven sông Cầu trù phú, thuận lợi cho trồng lúa nếp.
Rượu Làng Vân nổi tiếng thơm ngon, êm dịu từ lâu đã trở thành niềm tự hào của người dân Bắc Ninh.
Nguyên liệu chính để nấu rượu là gạo nếp cái hoa vàng – loại gạo quý, hạt tròn, thơm tự nhiên, kết hợp với men rượu gia truyền được tạo nên từ nhiều loại thảo dược. Công thức làm men được các gia đình trong làng giữ gìn nghiêm ngặt, coi như “bí quyết nghề”, góp phần tạo nên hương vị riêng không thể trộn lẫn.
Hạt gạo nếp cái hoa vàng.
Quy trình nấu rượu làng Vân đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm. Từ khâu vo gạo, đồ xôi, ủ men cho đến chưng cất đều cần sự chính xác. Lửa nấu phải đều, thời gian ủ phải đủ độ để rượu đạt độ trong, mùi thơm tự nhiên và vị êm. Chính sự kỳ công này đã tạo nên loại rượu trong veo, thơm nồng mà không gắt, uống vào ấm người nhưng không gây cảm giác mệt mỏi hay đau đầu như nhiều loại rượu khác.
Rượu cổ truyền làng Vân sau khi hoàn thành.
Điều làm nên giá trị bền vững của rượu làng Vân không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở vai trò văn hóa. Từ xa xưa, rượu làng Vân đã hiện diện trong các dịp trọng đại như lễ hội làng, cưới hỏi, cỗ Tết hay những buổi sum họp gia đình. Chén rượu không đơn thuần để thưởng thức, mà còn là biểu tượng của sự hiếu khách, tình làng nghĩa xóm và nét đẹp trong ứng xử của người Kinh Bắc.
Những chum ủ rượu.
Trong dân gian còn lưu truyền rằng, rượu làng Vân từng được lựa chọn để dâng tiến trong những dịp quan trọng, góp mặt trong các yến tiệc, làm tăng thêm danh tiếng cho loại rượu truyền thống này. Qua thời gian, rượu làng Vân dần trở thành món quà biếu ý nghĩa mỗi dịp lễ, Tết, thể hiện sự trân trọng và tinh tế của người trao tặng.
Làng Vân – Làng nghề nấu rượu truyền thống
Ngày nay, giữa sự phát triển mạnh mẽ của các dòng rượu công nghiệp, rượu làng Vân vẫn giữ được vị thế riêng nhờ chất lượng ổn định và giá trị truyền thống. Nhiều hộ dân địa phương vẫn kiên trì giữ nghề, kết hợp bảo tồn phương pháp nấu cổ truyền với cải tiến về vệ sinh, bao bì để phù hợp hơn với nhu cầu hiện đại. Với những người yêu ẩm thực, rượu làng Vân không chỉ là một thức uống, mà còn là cách cảm nhận trọn vẹn hồn cốt của vùng quê Kinh Bắc – nơi tinh hoa truyền thống vẫn được gìn giữ qua từng giọt rượu.
Yến Nguyễn