Rượu Láu Siêu - sản phẩm OCOP đặc trưng của người Thái Mai Châu.
Nghề nấu rượu ở xã Mai Hạ chẳng biết có từ bao giờ, chỉ biết rằng từ xa xưa, nấu rượu đã trở thành việc làm không thể thiếu của người dân nơi đây. Không đơn thuần là thức uống nổi tiếng, làng nghề nấu rượu Mai Hạ đã tạo ra đặc sản rượu Láu Siêu mang giá trị lịch sử, văn hóa và tinh thần.
Rượu Láu Siêu là đặc sản của người Thái xóm Chiềng Hạ thuộc xã Mai Hạ - một xóm nhỏ với cuộc sống yên bình, thơ mộng. Điều đặc biệt là người nấu rượu ở đây đều là những người phụ nữ chân chất, hiền lành và gắn bó say mê với nghề nấu rượu.
Theo chia sẻ của người dân nơi đây, “Láu Siêu” là tên gọi tiếng Thái: “Láu” là rượu, “Siêu” là chỉ cách chưng cất tạo ra rượu. Rượu Láu Siêu của vùng đất Mai Hạ đã trở thành thương hiệu, làm say đắm lòng người với hương vị đậm đà của núi rừng, thiên nhiên. Rượu Láu Siêu kỳ công từ khâu tìm kiếm nguyên liệu đến chế biến, làm men, ủ, chưng cất, lọc rượu... Khâu nào cũng đòi hỏi thời gian, công sức và sự say mê của người làm.
Cơ sở sản xuất rượu Láu Siêu của bà Vì Thị Tồn ở xóm Chiềng Hạ được chứng nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Bình quân hàng năm, cơ sở này cung cấp ra thị trường trên 30.000 lít rượu, tổng doanh thu trên 1,5 tỷ đồng. Sản phẩm rượu Láu Siêu được thị trường đánh giá cao và dần trở thành món quà của quê hương Mai Hạ với du khách thập phương.
Để sản phẩm rượu Láu Siêu phát triển bền vững, đảm bảo chất lượng, tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, tạo niềm tin cho người tiêu dùng, gia đình bà Vì Thị Tồn đã xây dựng, mở rộng quy mô nhà xưởng để áp dụng công nghệ trong khâu hoàn thiện sản phẩm. Thực hiện sản xuất và chế biến rượu theo quy trình sạch từ nguyên liệu địa phương, áp dụng công nghệ tiên tiến trong khâu khử độc tố, giảm độ sốc nhưng vẫn giữ được nét truyền thống trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.
Ngoài ra, gia đình bà Tồn đăng ký nhãn hiệu hàng hóa cho sản phẩm rượu Láu Siêu để khẳng định thương hiệu, uy tín và chất lượng sản phẩm. Việc thay đổi phương pháp chưng cất rượu, chú trọng xử lý loại bỏ các loại độc tố có trong rượu đã mang lại hiệu quả cao trong hoạt động sản xuất. Từ đó, giúp cho sản phẩm rượu Láu Siêu tạo niềm tin, uy tín với khách hàng về chất lượng, đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm theo đúng quy định.
Bà Tồn chia sẻ: “Rượu Láu Siêu được làm từ sắn cả củ sấy khô, thường được để lâu ngày trên gác bếp. Sắn càng sấy khô, càng để lâu ngày càng hết độc tố, rượu càng trong và không có vị đắng. Để có được chén rượu ngon, đúng đặc trưng của Làng nghề nấu rượu Mai Hạ, công đoạn làm men phải được chú trọng nhất. Các loại lá làm men không có bán sẵn mà phải do người dân tự đi hái lá rừng làm nguyên liệu, nhiều loại hiện nay quanh khu vực vùng cao Mai Châu đã không còn nữa, phải đi xa mới hái được. Khoảng hơn chục loại lá, củ, quả như riềng dại, gừng, nhòng nhạnh, cú đin, bưởi, ổi, hồng bì... được hái về rửa sạch, phơi khô, giã nhỏ, rây thành bột rồi đem trộn với bột gạo và bột sắn làm thành nắm men. Tỷ lệ các loại lá, củ, quả làm men sẽ quyết định hương vị, độ thơm ngon của rượu."
Rượu Láu Siêu được bày bán rộng rãi trên thị trường và được người tiêu dùng đánh giá cao.
Với việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy nghề truyền thống, năm 2019, xóm Chiềng Hạ được công nhận làng nghề truyền thống nấu rượu. Đến nay, toàn xã có 33 hộ tham gia nghề nấu rượu quy mô gia đình. Trong đó, rượu Láu Siêu là sản phẩm được chú trọng về bao bì, tem, nhãn mác sản phẩm để trở thành những món quà đặc sản vùng miền được bày bán, cung cấp rộng rãi trên địa bàn và các vùng lân cận. Đồng thời, đẩy mạnh quảng bá qua mạng xã hội để đưa sản phẩm tới các siêu thị, nhà hàng trên địa bàn tỉnh và các vùng lân cận.
Đồng chí Trần Tiến Đạt - Phó Chủ tịch UBND xã Mai Hạ khẳng định: “Rượu Láu Siêu được sản xuất từ Làng nghề truyền thống rượu Mai Hạ đã khẳng định được uy tín, chất lượng trên thị trường. Từ đó, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện chất lượng đời sống Nhân dân trên địa bàn. Thời gian tới, cấp ủy, chính quyền địa phương khuyến khích các cơ sở sản xuất kinh doanh tiếp tục gìn giữ nét văn hóa đặc sắc của dân tộc. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Hứa hẹn trong tương lai không xa, rượu Láu Siêu sẽ khẳng định được chỗ đứng, vươn xa trên thị trường, xứng đáng là niềm tự hào của đồng bào dân tộc Thái.”
Đức Anh