Những ngày cuối năm, khi gió mùa đông bắc bắt đầu dịu lại, dọc các làng quê phường Kỳ Nam cũ nay là phường Hoành Sơn (Hà Tĩnh) không khí Tết đã hiện hữu rõ nét trong sắc vàng rực rỡ của mai. Trên khắp các vườn mai, người trồng tất bật chăm sóc, tuốt lá, uốn cành, canh nụ - tất cả đều chung một mong ước: “mai nở đúng dịp, mang mùa xuân đến từng mái nhà”.
Những vườn mai bạt ngàn sắc vàng nở rộ dưới chân núi Hoành Sơn.
Mai vàng Kỳ Nam từ lâu đã trở thành một nét đặc trưng của vùng đất phía Nam Hà Tĩnh. Khác với nhiều loại hoa Tết khác, mai vàng nơi đây được trồng chủ yếu trên đất cát pha, chịu ảnh hưởng của gió biển và khí hậu khắc nghiệt, vì vậy cây mai có dáng khỏe, thân chắc, tán gọn, hoa vàng đậm và bền màu. Chính điều này đã tạo nên thương hiệu riêng cho mai vàng Hoành Sơn được thương lái trong và ngoài tỉnh ưa chuộng.
Mai vàng 5 cánh được ưa thích với vẻ đẹp hoang sơ, thanh thoát, có mùi thơm dịu nhẹ.
Theo ước tính, toàn khu vực hiện có hàng chục ha mai vàng, với hàng chục nghìn gốc lớn nhỏ, tập trung nhiều ở các tổ dân phố ven biển và vùng đất cát pha. Riêng vụ Tết năm nay, sản lượng mai đưa ra thị trường dự kiến tăng nhẹ so với năm trước, trong đó phần lớn là mai từ 3 - 7 năm tuổi, phù hợp với nhu cầu chơi mai của các gia đình.
Theo các nhà vườn, thời điểm này là giai đoạn quan trọng nhất trong năm. Việc tuốt lá được tính toán kỹ lưỡng, tùy theo thời tiết từng năm để đảm bảo mai ra nụ và nở hoa đúng Tết Nguyên đán. Chỉ cần nắng mưa thất thường hoặc rét đậm kéo dài, người trồng phải liên tục điều chỉnh chế độ tưới nước, che chắn hoặc hãm cây để giữ nụ.
Ông Nguyễn Kim Nam, một hộ trồng mai lâu năm ở phường Hoành Sơn, cho biết: “Trồng mai cực nhất là khâu canh thời tiết. Cả năm chăm sóc chỉ trông chờ mấy ngày Tết. Nếu mai nở sớm hay muộn là coi như mất giá. Bởi vậy, thời điểm này chúng tôi gần như ăn ngủ ngoài vườn”.
Những ngày cuối năm, người dân đổ về thủ phủ mai nức tiếng Hà Tĩnh để chưng Tết.
Những năm gần đây, diện tích trồng mai tại phường Hoành Sơn ngày càng được mở rộng. Nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư trồng mai theo hướng hàng hóa, hình thành các vườn mai quy mô từ vài trăm đến hàng nghìn gốc. Không ít gia đình có thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm nhờ mai Tết, góp phần cải thiện đời sống và chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiệu quả.
Từ đầu tháng Chạp, thương lái từ các huyện trong tỉnh và các tỉnh lân cận như Quảng Bình, Nghệ An đã về tận vườn để đặt cọc, lựa chọn những gốc mai dáng đẹp, nhiều nụ. Giá mai năm nay được dự báo ổn định, dao động từ vài triệu đồng đối với mai nhỏ và vài chục triệu đồng cho những cây mai cổ thụ, tạo thế công phu.
Mai vàng Hoành Sơn từ lâu đã có tiếng và uy tín trên thị trường, những gốc lâu năm có giá từ 10 triệu đến 180 triệu/cây.
Anh Trần Văn Tuấn, một thương lái đến từ Nghệ An, chia sẻ: “Mai vàng Hoành Sơn có dáng khỏe, hoa to và màu vàng đậm, chơi rất bền. Nhiều năm nay, cứ gần Tết là tôi vào tận vườn chọn mai, khách ngoài tỉnh cũng rất ưa chuộng”.
Theo các thương lái, nhu cầu mua mai năm nay được dự báo khá tốt, nhất là các loại mai tầm trung, dáng tự nhiên, phù hợp không gian nhà phố. Điều này không chỉ mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho người trồng mai, mà còn góp phần khẳng định thương hiệu mai vàng Hoành Sơn, trên thị trường hoa Tết khu vực Bắc Trung Bộ.
Mai vàng Hoành Sơn đơm bông, ra lộc đón Tết.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mai vàng còn gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân địa phương. Mỗi dịp Tết đến, xuân về, sắc mai vàng như thắp sáng không gian làng quê, tượng trưng cho may mắn, sung túc và niềm tin vào một năm mới an khang, thịnh vượng.
Mai vàng Hoành Sơn được các thương lái đưa đi muôn nơi cung ứng cho thị trường Tết.
Giữa nhịp sống hối hả cuối năm, hình ảnh người nông dân cần mẫn bên những gốc mai, tỉ mỉ uốn từng cành, nâng niu từng nụ hoa đã trở thành một bức tranh đẹp, bình dị mà ấm áp. Đó không chỉ là câu chuyện mưu sinh, mà còn là sự gìn giữ một nét văn hóa Tết truyền thống của vùng đất Hoành Sơn nơi mùa xuân bắt đầu từ sắc vàng của những cánh mai.
Thanh Hà