Công nhân của Samsung Electronics biểu tình bên ngoài một nhà máy sản xuất chip ở Pyeongtaek, Hàn Quốc. Công đoàn đang yêu cầu tăng lương và tiền thưởng. Hình ảnh: EPA
"Mỏ vàng" chip nhớ và sự đảo chiều của ngành bán dẫn
Sau giai đoạn ảm đạm do dư thừa nguồn cung, thị trường bán dẫn thế giới đã chứng kiến một bước ngoặt lớn trong giai đoạn 2024-2026. Động lực chính không gì khác ngoài nhu cầu bùng nổ của các hệ thống AI tạo sinh. Để vận hành những mô hình ngôn ngữ lớn, các trung tâm dữ liệu đang "khát" chip nhớ băng thông cao (HBM) và DRAM hiệu năng cao hơn bao giờ hết.
Đặc biệt, HBM - linh kiện then chốt trong các hệ thống xử lý của NVIDIA đã trở thành trọng tâm chiến lược. Đối với các tập đoàn Hàn Quốc như Samsung Electronics hay SK Hynix, đây chính là "phòng tuyến" quyết định vị thế trên bản đồ công nghệ toàn cầu.
Samsung đang tìm cách xây dựng mảng kinh doanh sản xuất chip theo hợp đồng và khẳng định vị thế là nhà cung cấp chip HBM4 đáng tin cậy cho Nvidia. Hình ảnh: Reuters
Khi AI làm thay đổi cán cân quan hệ lao động tại Samsung
Theo thông tin từ Financial Times, mâu thuẫn tại Samsung bắt nguồn từ sự chênh lệch giữa lợi nhuận đột biến và chính sách đãi ngộ. Đại diện công đoàn Samsung lập luận rằng, trong khi doanh thu từ mảng chip AI tăng vọt, mức thưởng dành cho nhân viên vẫn chưa tương xứng với những nỗ lực và áp lực mà họ phải gánh chịu để duy trì năng lực cạnh tranh.
Đây không đơn thuần là một cuộc đình công hay tranh chấp lương bổng thông thường. Nó là cuộc đình công phản ánh nghịch lý mới của nền kinh tế AI:
Khi AI giúp doanh nghiệp đạt lợi nhuận kỷ lục với quy mô tối ưu hơn thì áp lực đè nặng lên nhân sự, với cường độ làm việc cao hơn để đáp ứng tốc độ thay đổi chóng mặt của công nghệ, trong khi chính họ lại chịu thêm nỗi lo bị thay thế bởi AI bất cứ lúc nào.
Cổ phiếu Samsung đạt mức cao kỷ lục tính đến ngày 6/5/2026. Hình ảnh: Bloomberg
Cuộc đình công này, vô hình chung biến Samsung vào cuộc chiến cân não, khi phải cân bằng giữa ba mặt trận:
Cuộc đua công nghệ: SK Hynix đang bám đuổi quyết liệt ở mảng HBM, trong khi các đối thủ từ Mỹ và Trung Quốc không ngừng mở rộng tầm ảnh hưởng.
Đầu tư và tái cấu trúc: Tập đoàn phải dồn nguồn lực khổng lồ cho R&D và chuyển đổi sang mô hình vận hành ưu tiên AI.
Ổn định nội bộ: Duy trì sự gắn kết của người lao động trước làn sóng cắt giảm nhân sự và tái cơ cấu đang diễn ra trên toàn cầu.
Ngành bán dẫn từ lâu đã là trụ cột của kinh tế Hàn Quốc, vì vậy tranh luận tại Samsung không còn chỉ là chuyện tiền thưởng nội bộ. Nó phản ánh một câu hỏi lớn của thời đại AI: khi công nghệ giúp doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận cao hơn với ít nhân lực hơn, phần lợi ích đó sẽ được chia cho ai?
Năm 2026 đang cho thấy mô hình lao động truyền thống bắt đầu thay đổi mạnh. Các tập đoàn công nghệ ngày càng đầu tư nhiều hơn cho AI và tự động hóa, trong khi người lao động lo ngại khoảng cách lợi ích giữa doanh nghiệp và nhân viên sẽ ngày càng lớn.
Trong kỷ nguyên AI, thành công của một công ty không chỉ nằm ở công nghệ họ sở hữu, mà còn ở cách họ chia sẻ thành quả tăng trưởng. Và cách Samsung xử lý bài toán này có thể trở thành hình mẫu cho nhiều công ty công nghệ khác trên thế giới.
Đỗ Tho