Trí tuệ nhân tạo làm đảo lộn nghề luật sư

3 giờ trướcBài gốc

Tuy nhiên, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang làm xáo trộn hoàn toàn lộ trình "chuẩn mực" của nghề luật sư. Thay vì bám trụ tại các hãng luật, một làn sóng luật sư từ cấp dưới (junior) đến cấp cao (senior) đang chọn rẽ hướng sang đầu quân cho các công ty khởi nghiệp công nghệ pháp lý.

Có những thay đổi xáo trộn với nghề luật sư khi AI xuất hiện.

Sức hút không chỉ nằm ở chức danh mới mẻ hay quyền chọn cổ phần, mà còn ở cơ hội tiên phong định hình lại tương lai của ngành luật thông qua công nghệ. Xu hướng này đang làm đau đầu các hãng luật trong cuộc chiến giành giật nhân tài pháp lý-công nghệ.

Cú rẽ hướng khỏi lộ trình đối tác truyền thống của nghề luật sư

Việc các startup pháp lý AI đang khát khao thu hút giới luật sư chuyên nghiệp không phải là điều ngẫu nhiên. Trong năm 2026, thị trường ghi nhận định giá khổng lồ của các start-up legal-AI hàng đầu như Harvey (11 tỉ USD) và Legora (5,5 tỉ USD). Sự bùng nổ này kéo theo nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực "lai".

Theo bà April Miller Boise, cựu Giám đốc pháp chế (Chief Legal Officer) tại Tập đoàn Intel, các nền tảng AI cần những nhân sự "thực sự am hiểu pháp luật và nhận thức rõ những giá trị gia tăng mà luật sư tạo ra trong công việc hằng ngày". Thậm chí, một trong những hãng luật tiên phong ứng dụng AI gần đây cũng đã mất đi nhiều luật sư tài năng vào tay các doanh nghiệp công nghệ này.

Về mặt thù lao, mức lương cơ bản tại các start-up có thể không vượt trội hơn mức thù lao khủng của các luật sư đang hưởng lợi từ cuộc chiến nhân tài tại các hãng luật. Tuy nhiên, yếu tố hấp dẫn thực sự lại nằm ở cơ chế tưởng thưởng dài hạn. Ông Sloane Poulton, Giám đốc công ty tuyển dụng pháp lý Edwards Gibson, phân tích: "Luật sư phải trải qua một lộ trình vô cùng dài trước khi bắt đầu kiếm được số tiền thực sự lớn dưới tư cách Partner".

Ngược lại, làm việc tại một start-up mang lại cơ hội cất cánh nhanh chóng trong sự nghiệp. Quan trọng hơn, quyền chọn cổ phần mang đến viễn cảnh thu về một khoản tiền khổng lồ nếu công ty công nghệ đó tiến hành chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) hoặc bị thâu tóm (M&A).

Bên cạnh yếu tố tài chính, vai trò và phạm vi ảnh hưởng cũng là một lợi thế cạnh tranh. Lấy trường hợp của bà Farrah Pepper, người vừa rời vị trí Cố vấn đổi mới pháp lý tại Marsh McLennan để gia nhập Harvey. Sau hơn hai thập kỷ hoạt động ở cả mảng hành nghề luật lẫn pháp chế doanh nghiệp, bà nhận ra làm việc tại start-up AI mang lại quyền lực định hình tương lai không chỉ cho một tổ chức mà cho toàn bộ ngành luật.

Tại Harvey, bà đảm nhiệm vai trò "đối tác đổi mới pháp lý", đóng vai trò như những chuyên gia cố vấn chiến lược để giúp khách hàng định hình ý tưởng về AI và đánh giá tỉ suất hoàn vốn (ROI) trong các cuộc họp Hội đồng quản trị.

Sự trỗi dậy của "kỹ sư pháp lý" và cuộc chuyển giao quyền lực

Sự dịch chuyển nhân sự này đang sản sinh ra một chức danh hoàn toàn mới mang tính giao thoa: Kỹ sư pháp lý (Legal Engineer). Ông Alex Fortescue-Webb, người từng giữ chức Giám đốc Toàn cầu về Dịch vụ Quản lý Pháp lý tại hãng luật quốc tế Ashurst, đã chuyển sang làm Giám đốc Toàn cầu về Kỹ thuật Pháp lý tại Legora.

Nhận thấy tiềm năng tự động hóa vô tận từ khi ChatGPT ra mắt, ông quyết định phải tham gia phát triển AI từ góc độ của một doanh nghiệp công nghệ thay vì giới hạn trong nội bộ một hãng luật. "Nếu ở lại hãng luật, bạn chỉ là một cá nhân hoặc một nhóm nhỏ cố gắng tìm cách áp dụng AI. Nhưng ở phía nguồn cung công nghệ, bạn đang làm việc với số lượng lớn khách hàng, bao gồm cả các hãng luật và các tập đoàn", ông Fortescue-Webb giải thích.

Hiện tại, ông Fortescue-Webb đang lãnh đạo một đội ngũ gồm khoảng 70 kỹ sư pháp lý, trong đó 90% từng là luật sư hành nghề. Công việc chính của họ là tùy biến phần mềm Legora để thực hiện các tác vụ pháp lý đặc thù và cung cấp đào tạo cho khách hàng. Vị trí "lai" này đang được trả mức thù lao rất cạnh tranh trong ngành công nghiệp, có thể vượt qua 300.000 USD/năm chưa tính thưởng và cổ phần.

Đối mặt với "cơn chảy máu chất xám" này, các hãng luật và bộ phận pháp chế nội bộ cũng đang nỗ lực phản công bằng cách thu hút các chuyên gia AI từ các công ty công nghệ lớn. Việc hãng luật Ropes & Gray tuyển dụng bà Gretchen Greene (cựu chuyên gia về AI và chính sách pháp lý tại Meta) vào vị trí lãnh đạo chiến lược AI là một minh chứng rõ nét.

Việc một luật sư từ bỏ môi trường cấu trúc phân cấp nghiêm ngặt tại một hãng luật để chuyển sang một start-up tăng trưởng nóng có thể gây ra cú sốc văn hóa. Tuy nhiên, như ông Poulton chỉ ra, những luật sư dày dạn kinh nghiệm sở hữu "phong thái của một chính khách" cùng kỹ năng bán dịch vụ xuất sắc sẽ nhanh chóng tỏa sáng tại các start-up.

Trong kỷ nguyên kinh tế số này, thời đại mà các luật sư kiểu Partner chỉ ngồi một chỗ chờ điện thoại reo đã hoàn toàn chấm dứt. Sự linh hoạt, khả năng nắm bắt công nghệ và tư duy kinh doanh mới là chìa khóa để tồn tại và bứt phá.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/tri-tue-nhan-tao-lam-dao-lon-nghe-luat-su-251311.html