Sáng mãi truyền thống thanh niên xung phong

3 giờ trướcBài gốc

Năm 2026 đánh dấu cột mốc quan trọng của lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) Khánh Hòa tròn 50 năm. Ngày ấy, thế hệ TNXP theo lời Đảng gọi đã lên đường đi xây dựng các vùng kinh tế mới. Sau nửa thế kỷ, lớp TNXP năm xưa luôn nhớ và tự hào về những ngày cống hiến sức trẻ dựng xây quê hương.

Một thời tuổi trẻ sôi nổi trên những khu kinh tế mới

Ngày 27-4-1976, tại Nha Trang, hàng nghìn TNXP đã tình nguyện lên đường đi xây dựng các vùng kinh tế mới như: Đất Sét, Đồng Trăng, Bến Khế... Tại Đất Sét (nay thuộc xã Diên Lâm), các đại đội TNXP với hơn 600 người đã mang sức trẻ khai hoang vỡ đất. Trong 6 tháng đầu tiên, lực lượng TNXP đã khai hoang, mở rộng diện tích, chuẩn bị các điều kiện để đón hơn 1.000 hộ dân ở Nha Trang và Cam Ranh lên lập nghiệp. Những đôi tay học trò đã thành thạo với việc cắt tranh, đánh tranh...; trồng hàng chục héc-ta mì, dựng gần trăm nhà tạm cho người dân; đào hàng chục giếng nước, có nơi phải đào 13 - 15m mới có nước dùng. “Có sức người sỏi đá cũng thành cơm”, gần 1.000ha đất hoang đã khoác lên mình màu xanh của mì, mía, chuối, thành ruộng lúa 2 vụ. 5 năm sau, Đất Sét chuyển mình đi lên trở thành một trong những vùng đất trù phú của tỉnh với sản xuất nông nghiệp phát triển, có khu chợ sầm uất. Đến năm 1993, lưới điện 220kV về xã bảo đảm đủ điện, đường, trường, trạm; bộ mặt vùng quê mới đổi thay, cuộc sống của hơn 1.400 hộ dân với hơn 5.300 nhân khẩu đủ đầy. Người dân ở đây mãi ghi nhớ tình cảm, ấn tượng tốt đẹp về lực lượng TNXP đã một thời sát cánh, cùng chia ngọt sẻ bùi trong buổi đầu gian khó nơi vùng đất mới, mãi không quên những tháng ngày “cơm sắn lá giang chan vào kỷ niệm”.

Thanh niên xung phong tại khu kinh tế mới Đất Sét trở về sau 1 ngày lao động (ảnh chụp năm 1976).

" hideclass src="https://baokhanhhoa.vn/file/e7837c02857c8ca30185a8c39b582c03/042026/1c8405e4ca974bc91286_20260423090727.jpg">

Lễ xuất quân thanh niên xung phong lên đường xây dựng kinh tế mới vào ngày 27-4-1976, tại Nha Trang.

Với tôi, thời gian lao động sản xuất ở đại đội không dài nhưng đầy kỷ niệm. Thức dậy từ sớm lo chuyện bếp núc để đồng đội kịp ăn cơm dẻo, canh ngọt có sức lao động. Những đợt cao điểm ra quân thi đua, hậu cần các đơn vị còn lo cơm nước sớm hơn, mới tầm 2, 3 giờ đã có cơm cho đồng đội ăn sáng. Thời điểm thu hoạch bắp, mì, cả đơn vị nhộn nhịp, sôi nổi, vui như ngày hội, sức trẻ hừng hực, tiếng hát trên đường ra rẫy vang xa khắp một vùng. Để thi đua giành năng suất cao, có đại đội đưa quân đi từ 3 giờ, phát rẫy xa 5, 6km, cơm nước hậu cần ngay tại hiện trường. Cứ bắp, mì, khoai, cơm độn, canh rau rừng, lá tàu bay, muối ớt xanh; sinh hoạt nền nếp theo hiệu lệnh kẻng..., những chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi thị thành ngày nào đã trở nên rắn rỏi, mạnh mẽ, dạn dày sương gió, dẫu từng trải qua những cơn sốt rét ớn lạnh.

Thanh niên xung phong tại khu kinh tế mới Đất Sét trở về sau 1 ngày lao động (ảnh chụp năm 1976).

Tại Bến Khế, lực lượng TNXP đến từ Vạn Ninh, Ninh Hòa và Nha Trang. Các đơn vị dựng lán trại, cắm mốc, phát rừng mở rộng đất sản xuất. Sống xa nhà, thiếu thốn đủ thứ, lại thêm các cơn sốt rét rừng hành hạ... nhưng lực lượng TNXP vẫn lạc quan, sôi nổi, hăng say lao động, cống hiến sức trẻ làm giàu đẹp quê hương với ước mơ, lý tưởng góp phần nhỏ bé xây dựng lại đất nước sau chiến tranh; sẵn sàng hy sinh, lao động miệt mài trên công trường, nương rẫy... Nhiều người trưởng thành trong môi trường TNXP đã vinh dự được kết nạp Đoàn ngay tại công trường, nông trường.

Công tác nghĩa tình đồng đội - tri ân, giúp đỡ thanh niên xung phong có hoàn cảnh khó khăn.

Đến năm 1977, toàn tỉnh có hơn 6.000 TNXP đi xây dựng các vùng kinh tế mới, giúp người dân khai hoang, phát triển sản xuất, tự túc lương thực. Kết thúc đợt 1, lực lượng TNXP cùng lực lượng cơ giới đã khai hoang gần 2.000ha đất, tạo điều kiện cho 2 vạn dân đi kinh tế mới làm ăn, sinh sống. Trước đây, cả vùng toàn lau lách, rừng núi hoang vu. Với lực lượng TNXP trẻ trung, đông đảo và nhiệt tình làm việc ngày đêm, diện tích các khu kinh tế mới được mở rộng, hệ thống thủy lợi được nạo vét, khơi thông. Màu xanh lúa, bắp, mì đã nhanh chóng phủ xanh trên những cánh đồng, những quả đồi xa tít tắp...

Hoàn thành nhiệm vụ TNXP ở các vùng kinh tế mới: Đất Sét, Bến Khế, Suối Thơm, Soi Mít, ngày 21-3-1978, hơn 1.000 TNXP xuất quân từ Nha Trang lên đường tiến quân vào vùng đông Sông Hinh (nay thuộc tỉnh Đắk Lắk), thành lập công trường khai hoang Thanh niên 26-3. Với diện tích lên đến 5.100ha, công trường Thanh niên 26-3 trở thành đại công trường của TNXP ngày ấy. Lực lượng huy động cho công trường có lúc lên đến 2.000 TNXP. Ngoài nhiệm vụ khai hoang, sản xuất lương thực thực phẩm, công trường còn nuôi 500 con bò. Bằng sức lực của tuổi trẻ, mặc dù chỉ lao động với công cụ thô sơ, lực lượng TNXP của tỉnh đã tiến hành khai hoang hàng nghìn héc-ta đồi núi, cải tạo đất để trồng các loại cây công nghiệp ngắn ngày và lúa nước.

Làm nghĩa vụ quốc tế và góp sức xây dựng quê hương

Khi xảy ra chiến tranh biên giới Tây Nam, Đảng và Nhà nước kêu gọi TNXP lên đường làm nghĩa vụ quốc tế. Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Phú Khánh khi ấy thành lập Tiểu đoàn TNXP Lê Đình Chinh phục vụ chiến đấu ở biên giới Campuchia với lực lượng khoảng 410 người được tuyển từ các công trường. Tháng 12-1978, Tiểu đoàn Lê Đình Chinh làm lễ xuất quân tại Sân vận động 19-8 (Nha Trang). Đồng chí Nguyễn Phụng Minh - Phó Bí thư Tỉnh ủy Phú Khánh trực tiếp huấn thị và giao nhiệm vụ cho Tiểu đoàn TNXP Lê Đình Chinh. Tiểu đoàn đóng quân tại tỉnh Ratanakiri (Campuchia), được giao nhiệm vụ xây dựng kho hậu cần của Quân khu V; phối hợp với Trung đoàn Công binh 270 làm đường giao thông, đường dây thông tin liên lạc, vận chuyển đạn dược, lương khô lên tuyến trước và chuyển thương binh, liệt sĩ về tuyến sau. Những ngày tình nguyện ở Campuchia đói khổ, vất vả hơn nhiều so với ở công trường Thanh niên 26-3, nhưng những TNXP ngày ấy đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Tháng 3-1979, sau khi hoàn thành nghĩa vụ quốc tế cao cả, Tiểu đoàn Lê Đình Chinh về nước.

Cất cao tiếng hát "mãi mãi màu xanh thanh niên xung phong".

Trở về với quê hương, lực lượng TNXP được biên chế vào làm việc trong các cơ quan nhà nước, công ty, xí nghiệp và lao động tự do. Mỗi đồng đội có một cuộc sống riêng nhưng khi gặp lại, chúng tôi luôn động viên nhau giữ gìn truyền thống vẻ vang và phẩm chất TNXP. 50 năm đã đi qua, mỗi lần gặp gỡ là dịp để chúng tôi ôn lại một thời TNXP sôi nổi, nhớ về những bước chân thần tốc, từng chinh phục đỉnh Hòn Dữ cao ngất; đôi vai mạnh mẽ gùi hom mì về làm giống; đôi tay từng cắt tranh, đào giếng, làm thủy lợi hay những đợt thi đua cao điểm mùa thu hoạch, làm đất gieo trồng... mà 2, 3 giờ sáng đã đồng loạt tự giác ra công trường không chờ tiếng kẻng thúc giục. Trong ấn tượng của 50 năm, không thiếu những ngày vui sôi nổi với các sự kiện thể dục thể thao âm vang núi rừng; hay vẫn nhớ cơn sốt rét rừng liệt giường, hành hạ đến da xanh, mặt vàng và nhớ cả những cặp đôi, những mối tình TNXP trong sáng đã chọn vùng đất mới xây tổ ấm, làm giàu. Trong gian khó đã trui rèn nên lớp thanh niên ngày ấy trưởng thành trong cuộc sống và sự nghiệp.

Mãi đẹp màu áo xanh TNXP, đó là ước nguyện từ tâm khảm của những thế hệ TNXP và chúng tôi tin tưởng nhiệt huyết của những cựu TNXP, những người đi trước sẽ tiếp thêm động lực và khát vọng cống hiến cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

NGỌC VÂN

Nguồn Khánh Hòa : http://www.baokhanhhoa.vn/xa-hoi/202604/sang-mai-truyen-thong-thanh-nien-xung-phong-2687ac3/