'Sắp xếp lại giang sơn' - Bài 2: Trụ sở dôi dư nhưng cán bộ thiếu chỗ ở

2 giờ trướcBài gốc

Chuyển đổi công năng hàng trăm trụ sở dôi dư

Trong báo cáo thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025, những con số ấn tượng về số tiền tiết kiệm (hơn 72.000 tỷ đồng) và giải ngân đầu tư công (96,7%) đã được các đại biểu Quốc hội ghi nhận. Tuy nhiên, đằng sau những con số ấy là thực trạng lãng phí tài sản công, đặc biệt là trụ sở làm việc ở các xã, phương sau sắp xép, sáp nhập.

Theo đại diện Sở Tài chính thành phố Cần Thơ, đến nay, UBND thành phố đã phê duyệt phương án xử lý đối với 684 cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh. Trong số này, có 78 cơ sở tiếp nhận từ các cơ quan Trung ương để địa phương quản lý, khai thác theo quy định. Phần lớn quỹ tài sản dôi dư đã được phân cấp quản lý cho các đơn vị liên quan. Cụ thể, 137 cơ sở được giao Trung tâm Phát triển quỹ đất tiếp nhận, xử lý và khai thác; 546 cơ sở trước đây do cấp huyện quản lý được bàn giao về ủy ban nhân dân các xã, phường theo địa giới hành chính mới; một cơ sở được giao Sở Tài chính quản lý, sử dụng.

Ngoài ra, còn 53 cơ sở tiếp tục do ủy ban nhân dân cấp xã quản lý theo các quyết định trước đó.

Tuy nhiên, thực tế triển khai đang diễn ra chậm hơn nhiều so với yêu cầu. Đến nay, chỉ có 5 xã, phường gồm Đại Thành, Trung Nhứt, Châu Thành, Mỹ Tú và Lai Hòa gửi phương án xử lý đối với 25 cơ sở nhà, đất. Phần lớn tài sản còn lại chưa được xây dựng kế hoạch khai thác cụ thể; nhiều trụ sở trong tình trạng “cửa đóng then cài”, chưa đưa vào sử dụng.

Ông Lê Văn Sáng, người dân ở phường Vị Tân, bày tỏ băn khoăn: “Tôi thường xuyên đi qua khu hành chính của tỉnh Hậu Giang cũ, thấy nhiều trụ sở đóng cửa. Không biết ngành chức năng có kế hoạch sử dụng thế nào, bởi để vậy qua thời gian dài thì trụ sở sẽ xuống cấp. Các cấp chính quyền cần nhanh chóng triển khai rà soát sử dụng, tránh lãng phí tài sản Nhà nước”.

Sau quá trình sắp xếp chính quyền hai cấp, thành phố Huế có trên 240 cơ sở nhà đất dôi dư từ giai đoạn trước và khoảng 40 cơ sở phát sinh sau khi bố trí trụ sở làm việc cho các cơ quan, đơn vị theo mô hình mới.

Theo ông Quàng Văn Hương, đại biểu Quốc hội tỉnh Sơn La, khi 2 - 3 xã sáp nhập thành một xã lớn, các trụ sở cũ trở nên dôi dư. Nhiều khu bỏ không, không có kinh phí bảo trì, hoặc giao cho một bộ phận nhỏ sử dụng không hết công năng, trong khi đấu giá cũng không xong vì vị trí xa dân cư hoặc sai lệch công năng.

Thế nhưng ngược lại, có nơi cán bộ tại các xã mới sáp nhập lại lâm vào cảnh thiếu nơi ăn, chốn nghỉ. Nhiều cán bộ, nhất là cán bộ nữ công tác xa nhà 30 - 40 km, không thể đi về trong ngày, nhưng trụ sở mới (thường là trụ sở cũ của một xã) không có diện tích để bố trí chỗ ở lại.

Đại biểu Quàng Văn Hương cho biết: "Có cán bộ phải mượn tạm trụ sở y tế xã để làm việc, chỗ ăn nghỉ đàng hoàng là điều xa xỉ". Đây là một sự lãng phí vô hình, lãng phí nguồn lực con người khi sức khỏe và tâm lý cán bộ không được đảm bảo do điều kiện hạ tầng nghèo nàn.

Video chuyển đổi công năng hàng trăm trụ sở dôi dư ở Huế:

Những trụ sở bị bỏ hoang, cỏ mọc um tùm, xuống cấp theo thời gian là một hình ảnh gây nhói lòng. Đó không chỉ là sự lãng phí về tài chính công, mà sâu xa hơn, đó là sự lãng phí "mồ hôi, nước mắt" của nhân dân. Mỗi viên gạch, mỗi mét vuông tài sản đều được xây dựng từ tiền thuế, từ sự chắt chiu và kỳ vọng của người dân về một cơ sở hạ tầng phục vụ đời sống. Những trụ sở bị bỏ hoang trong khi người dân thì thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, hay trường học, trạm y tế còn xập xệ, đó chính là sự thiếu trân trọng đối với thành quả lao động của xã hội.

Hơn thế nữa, thái độ đối xử với tài sản công chính là thước đo liêm chính của người cán bộ và hệ thống chính quyền. Sự liêm chính trong kỷ nguyên mới không chỉ dừng lại ở việc "không tham nhũng", mà còn phải là "không lãng phí" và "quản trị hiệu quả". Một bộ máy chính quyền liêm chính phải biết "xót" từng đồng tiền ngân sách, biết trăn trở khi nguồn lực quốc gia bị đóng băng. Việc để các trụ sở dôi dư "trùm mền", hoang tàn phản ánh tư duy nhiệm kỳ, sự chậm trễ trong thủ tục hành chính và đôi khi là thái độ thờ ơ, thiếu trách nhiệm của một bộ phận cán bộ trước tài sản của quốc gia.

Về vấn đề xử lý trụ sở, tài sản sau sắp xếp, sáp nhập, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết, hiện Bộ Tài chính đã có khảo sát, kế hoạch sắp xếp, xử lý. Tuy nhiên đây là vấn đề Ủy ban Thường vụ Quốc hội rất quan tâm khi 4.226 trụ sở dôi dư khi sắp xếp, sáp nhập. Chủ tịch Quốc hội lưu ý việc sáp nhập, sắp xếp có thể dẫn đến tình trạng "chỗ cần thì không có, chỗ có thì không sử dụng". Tuy nhiên, việc xử lý trụ sở sau sáp nhập phải mất thời gian, có thể từ nay tới cuối năm, chứ không thể giải quyết xong chỉ trong 1 - 2 tháng.

Vấn đề lãng phí tài sản công đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh bằng cụm từ "giặc nội xâm". Ông Bùi Văn Dũng, đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa đã nhắc lại thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Lãng phí gây suy giảm nguồn lực tài chính và đặc biệt là làm "suy giảm lòng dân". Việc để những công trình hàng tỷ đồng bỏ hoang trong khi người dân còn nghèo là một sự phản cảm lớn.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng cũng đã có chỉ đạo quyết liệt, triệt để xử lý tài sản công dôi dư, không để xuống cấp, lãng phí. Chính phủ yêu cầu tiết kiệm 10% chi thường xuyên và hạn chế tối đa việc xây dựng trụ sở mới, ưu tiên cải tạo và luân chuyển công năng các tài sản sẵn có.

Một trụ sở dôi dư, bỏ không tại xã Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Để giải quyết bài toán này, các đại biểu Quốc hội kiến nghị Chính phủ khi sơ kết một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp không nên chỉ đánh giá "kết quả sắp xếp" mà phải đánh giá "hiệu quả khai thác". Trước tiên là cần rà soát lại toàn bộ quỹ đất và trụ sở dôi dư, những nơi không thể sử dụng vào mục đích hành chính cần sớm chuyển đổi công năng thành nhà văn hóa, trạm y tế hoặc nhà ở công vụ cho cán bộ.

Tiếp đó, đối với các vùng đặc thù, dù chủ trương hạn chế xây mới, nhưng những nơi "bắt buộc phải xây" để đáp ứng quy mô xã lớn sau sáp nhập thì vẫn phải đầu tư để cán bộ có chỗ làm việc "đàng hoàng". Cuối cùng là đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý tài sản công để minh bạch hóa tình trạng sử dụng, phát huy vai trò giám sát của người dân.

Trong bối cảnh cả nước đang bước vào "Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", vấn đề chống lãng phí đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra như một nhiệm vụ cấp bách, ngang hàng với cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng. Trong đó, việc xử lý dứt điểm tình trạng các trụ sở xã dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ đơn thuần là bài toán kinh tế, mà còn là thước đo niềm tin, sự liêm chính của bộ máy chính quyền.

Để giải quyết tận gốc, chúng ta cần một cuộc cách mạng về tư duy quản lý. Việc chuyển đổi công năng các trụ sở này thành các không gian văn hóa, giáo dục hoặc đấu giá công khai để tái tạo nguồn lực phát triển phải được thực hiện một cách quyết liệt, minh bạch. Chống lãng phí không chỉ là tiết kiệm, mà là để nguồn lực đó được luân chuyển và phục vụ đúng nhu cầu của nhân dân.

Khi những "khối bê tông im lìm" được hồi sinh thành trường học, trung tâm cộng đồng hay khởi nghiệp, đó cũng là lúc niềm tin của nhân dân vào sự điều hành của Đảng và Nhà nước được củng cố mạnh mẽ nhất. Chống lãng phí trụ sở dôi dư, vì thế, chính là mệnh lệnh từ trái tim của người cầm quyền, khẳng định một tinh thần phụng sự thực sự trong kỷ nguyên mới mà mỗi đồng tiền công đều phải gắn liền với giá trị hạnh phúc của nhân dân.

Trường THCS Trần Phú (phường Trần Hưng Đạo), cơ sở giáo dục đầu tiên tại Hưng Yên được tiếp nhận, chuyển đổi công năng từ trụ sở dôi dư sang trường học.

Chống lãng phí không chỉ là tiết kiệm tiền bạc, mà là sự trân trọng công sức của nhân dân và là thước đo liêm chính của bộ máy chính quyền trong kỷ nguyên mới.

Sắp xếp lại giang sơn - Bài cuối: Hiệu quả sắp xếp xây dựng thước đo thành công

Bài: Nguyễn Viết Tôn
Ảnh - Video - Đồ họa: TTXVN
Trình bày: V.T

26/05/2026 07:30

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/long-form/megastory/sap-xep-lai-giang-son-bai-2-tru-so-doi-du-nhung-can-bo-thieu-cho-o-20260524230803576.htm