Sắp xếp lại trường lớp: Bài toán không thể làm cơ học

2 giờ trướcBài gốc

Hàng nghìn điểm trường lẻ trải rộng trên địa bàn tỉnh, trong đó nhiều lớp ghép, điều kiện khó khăn, cách trở.

Hiện toàn tỉnh có 485 trường mầm non, phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên với hàng nghìn điểm trường lẻ trải rộng trên địa bàn các xã, phường. Nhiều điểm trường nằm xa trung tâm, giao thông khó khăn, nhất là mùa mưa. Có nơi chỉ duy trì một vài lớp ghép với số ít học sinh nhưng vẫn phải giữ để bảo đảm huy động học sinh ra lớp, duy trì phổ cập giáo dục và hạn chế bỏ học. Trong khi đó, nhiều trường khu vực trung tâm lại quá tải sĩ số, gây áp lực lớn về cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên.

Chính vì vậy, trong quá trình xây dựng đề án sắp xếp trường lớp học, tỉnh Điện Biên xác định rõ nguyên tắc xuyên suốt: Mọi phương án sắp xếp đều phải lấy quyền học tập của học sinh dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa, biên giới làm trung tâm. Việc tổ chức lại trường lớp không thể thực hiện theo cách cơ học hay chỉ căn cứ vào số lượng đầu mối quản lý.

Bà Hoàng Tuyết Ban, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Ngành Giáo dục đã phối hợp với các địa phương rà soát kỹ thực trạng từng trường, từng điểm trường, từng tuyến dân cư trước khi xây dựng phương án. Nhiều cuộc làm việc trực tiếp với các xã, phường được tổ chức để cùng phân tích điều kiện thực tế, thống nhất lộ trình và giải pháp phù hợp. Mục tiêu cao nhất của việc sắp xếp không phải chỉ để giảm đầu mối hay tinh giản biên chế, mà là nâng cao chất lượng giáo dục, tập trung nguồn lực đầu tư, tạo điều kiện để học sinh ở cả vùng thuận lợi và vùng khó khăn được tiếp cận môi trường học tập tốt hơn, an toàn hơn và công bằng hơn.

Từ thực tiễn cơ sở, nhiều địa phương cho rằng đây là chủ trương cần thiết nhưng quá trình triển khai sẽ phát sinh không ít khó khăn nếu thiếu sự tính toán thận trọng. Tại xã Sín Thầu – địa bàn biên giới đặc biệt khó khăn của tỉnh, hiện có 7 trường học với 26 điểm trường lẻ, 83 lớp và khoảng 1.760 học sinh. Theo ông Đỗ Thùy Giang, Phó Chủ tịch UBND xã, với địa bàn vùng cao biên giới như Sín Thầu, trường học không chỉ thực hiện nhiệm vụ giáo dục mà còn mang ý nghĩa xã hội, chính trị và quốc phòng rất quan trọng. Vì vậy, nếu sáp nhập hoặc thu gọn điểm trường không phù hợp sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới việc đi học của học sinh, nhất là trẻ mầm non và học sinh lớp 1, lớp 2.

“Có những bản cách trường trung tâm rất xa, đường đi nguy hiểm vào mùa mưa. Nếu đưa toàn bộ học sinh về học tập trung trong khi điều kiện bán trú, nội trú chưa đáp ứng thì phụ huynh sẽ rất lo lắng. Điều quan trọng nhất vẫn là phải bảo đảm an toàn và điều kiện học tập cho học sinh” – ông Giang chia sẻ.

Một trong những khó khăn lớn hiện nay tại Sín Thầu là cơ sở vật chất tại các trường trung tâm thiếu và chưa đồng bộ. Nhiều điểm trường lẻ đã xuống cấp nhưng trường trung tâm cũng chưa đủ phòng học, phòng ở bán trú, công trình vệ sinh hay nhà công vụ giáo viên để đáp ứng nhu cầu nếu tổ chức học tập tập trung quy mô lớn hơn. Cùng với đó là tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ.

Một trong những khó khăn lớn hiện nay tại Sín Thầu là cơ sở vật chất trường lớp chưa đảm bảo, xã đề xuất sắp xếp phải theo lộ trình phù hợp, linh hoạt.

Từ thực tế địa phương, xã Sín Thầu đề xuất việc sắp xếp phải thực hiện theo lộ trình phù hợp, linh hoạt theo từng vùng, không áp dụng máy móc tiêu chí vùng thuận lợi đối với địa bàn đặc biệt khó khăn. Với học sinh mầm non, lớp 1, lớp 2 ở các bản xa, địa phương đề nghị tiếp tục duy trì những điểm trường thực sự cần thiết; còn cấp THCS có thể từng bước tổ chức học tập tập trung gắn với phát triển mô hình bán trú, nội trú phù hợp điều kiện thực tế.

Xã Mường Mùn đang xây dựng phương án tổ chức lại mạng lưới trường lớp sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính. Xã được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Mường Mùn, Mùn Chung và Pú Xi; hiện có 10 trường học với 38 điểm trường lẻ và hơn 4.490 học sinh. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Mường Mùn khẳng định: Việc sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục là yêu cầu cần thiết nhằm phù hợp với quy hoạch phát triển địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực. Tuy nhiên, địa phương xác định rõ việc sắp xếp không đơn thuần là giảm điểm trường hay tinh giản đầu mối. Trong quá trình xây dựng phương án, chúng tôi đặc biệt quan tâm tới điều kiện đi lại của học sinh, phong tục tập quán của đồng bào dân tộc thiểu số và khả năng tổ chức học tập tập trung. Quan điểm của địa phương là không vì sắp xếp mà làm tăng nguy cơ học sinh bỏ học hoặc gây khó khăn cho phụ huynh.

Xã Mường Mùn đề xuất chia tách Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Pú Xi thành 2 trường độc lập theo cấp học. Trong ảnh: Học sinh bậc tiểu học Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Pú Xi.

Từ rà soát thực tế, xã Mường Mùn đề xuất chia tách Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Pú Xi thành 2 trường độc lập theo cấp học; sáp nhập Trường Tiểu học Nậm Mức với Trường Tiểu học Mường Mùn; đồng thời giải thể một số điểm trường quá nhỏ hoặc đã không còn phù hợp sau điều chỉnh địa giới hành chính. Mường Mùn cố gắng đưa học sinh lớp 3, 4, 5 về học tập trung tại trường trung tâm khi điều kiện cơ sở vật chất đáp ứng; lớp 1, lớp 2 tiếp tục duy trì ở các điểm phù hợp. Theo đó, phương án của xã dự kiến giảm 4 điểm trường lẻ, 1 trường tiểu học, đồng thời hình thành thêm 1 trường PTDTBT tiểu học, phù hợp hơn với phân bố dân cư và nhu cầu học tập sau sáp nhập xã.

Trong quá trình xây dựng phương án, xã Mường Mùn đặc biệt quan tâm tới điều kiện đi lại, phong tục tập quán và khả năng tổ chức sinh hoạt, học tập tập trung.

Trong thực tế, khó khăn lớn nhất của quá trình sắp xếp mạng lưới giáo dục ở Điện Biên hiện nay không nằm ở việc giảm bao nhiêu điểm trường hay đầu mối quản lý, mà là điều kiện bảo đảm cho học sinh sau sắp xếp. Nếu trường trung tâm chưa đủ phòng học, nhà bán trú, nước sinh hoạt, công trình vệ sinh; giao thông kết nối các bản chưa bảo đảm an toàn thì việc tổ chức học tập tập trung sẽ rất khó đạt hiệu quả. Bên cạnh đó, bài toán bố trí đội ngũ giáo viên, xử lý cơ sở vật chất dôi dư sau sáp nhập và tạo sự đồng thuận trong phụ huynh, cộng đồng dân cư cũng là những vấn đề tỉnh cần tính toán kỹ trong quá trình triển khai Đề án trên phạm vi toàn tỉnh.

Sắp xếp mạng lưới giáo dục không chỉ nằm ở việc giảm bao nhiêu điểm trường hay đầu mối quản lý, mà còn là điều kiện bảo đảm cho học sinh ăn ở, học tập.

Với Điện Biên, nơi nhiều bản làng cách xa trung tâm xã hàng chục kilômét, mỗi điểm trường không đơn thuần là nơi dạy học mà còn là “điểm giữ dân”, giữ trẻ em vùng cao gắn với con chữ. Vì vậy, sắp xếp mạng lưới giáo dục chỉ thực sự thành công khi vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa bảo đảm học sinh vùng khó tiếp tục được đến trường đầy đủ, an toàn và ổn định lâu dài.

Nguyễn Hiền

Nguồn Điện Biên Phủ : https://baodienbienphu.vn/tin-bai/giao-duc/sap-xep-lai-truong-lop-bai-toan-khong-the-lam-co-hoc