'Sapa thu nhỏ' giữa xứ Thanh và mùa cam đổi đời

3 giờ trướcBài gốc

Con đường, ánh điện mở lối thoát nghèo

Cuối năm âm lịch, khi những đợt gió lạnh tràn về, mây mù giăng kín các sườn núi cao hơn 1.200 m ở vùng Cao Sơn (xã Cổ Lũng, Thanh Hóa), không khí thu hoạch lại rộn ràng hơn bao giờ hết. Trên những triền núi từng chỉ có ngô và cỏ dại, sắc vàng của cam chín trải dài, mở ra một mùa no ấm cho đồng bào Thái Đen nơi "Sapa thu nhỏ" giữa lòng xứ Thanh.

Những vườn cam mang lại thu nhập cao cho người dân Cao Sơn.

Thứ quả ngọt trên vùng núi cao.

Sáng sớm, bản Son còn chìm trong sương, từng tốp phụ nữ Thái khoác váy truyền thống, đeo gùi sau lưng, men theo lối mòn lên nương cam. Gùi nhẹ lúc đi, nhưng khi trở về, những quả cam tròn căng, vàng óng đã đầy vai. Dưới chân núi, xe tải nối đuôi nhau chờ sẵn, mang nông sản vùng cao xuống xuôi phục vụ thị trường Tết.

"Chưa bao giờ Cao Sơn nhộn nhịp như mấy năm nay", một người dân bản Bá vừa xếp cam lên xe, vừa nói.

Những người phụ nữ Thái lên núi hái cam.

Cam Cao Sơn ngọt và mọng nước.

Cao Sơn là cách gọi chung của ba bản Son, Bá và Mười – những bản làng nằm cheo leo trên các dãy Pha Chiến, Pòng Mứu, Pòng Pa Có, chạy song song dãy Pù Luông. Nơi đây từng là "ốc đảo" biệt lập, không điện lưới, không sóng viễn thông, giao thông cách trở. Cây ngô là sinh kế chính nhưng đất dốc, bạc màu khiến cái nghèo đeo bám dai dẳng.

"Ngày trước, trồng ngô quanh năm, được mùa cũng chẳng dư bao nhiêu", nhiều người già trong bản vẫn nhớ rõ những năm tháng chật vật ấy.

Bước ngoặt đến khi con đường lên Cao Sơn được mở cách đây gần 10 năm, và đặc biệt là từ năm 2021, điện lưới quốc gia chính thức kéo tới từng mái nhà. Ánh điện không chỉ thắp sáng bản làng, mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế mới. Các mô hình trồng cây ăn quả, trong đó có cam Canh, cam Cao Phong, bắt đầu bén rễ trên đất núi.

Người dân phấn khởi vì cây cam mang lại sinh kế bền vững.

Hái quả ngọt trên núi cao

Chị Bùi Thị Duy (bản Son) là một trong những hộ tiên phong. Năm 2020, chị mạnh dạn đầu tư trồng 700 gốc cam trên diện tích đất nương của gia đình.

"Khi đó lo lắm, vốn bỏ ra không nhỏ, mà cam phải vài năm mới cho thu", chị Duy nhớ lại.

Sự kiên trì đã được đền đáp. Vụ cam năm nay, vườn cam của chị cho sản lượng ổn định, thu về khoảng 100 triệu đồng với giá bán tại vườn 20.000 đồng mỗi kg – con số mà trước đây, trồng ngô chị chưa từng dám nghĩ tới.

Ở Cao Sơn, cuộc sống người dân đã có nhiều đổi thay so với 5 năm trước.

Theo chị Duy, cam "dễ tính" hơn nhiều loại cây khác. Mỗi năm chỉ cần xới gốc, bón phân chuồng một lần, phát cỏ định kỳ, cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh. "Có thời gian rảnh hơn, gia đình tôi làm thêm việc khác, cuộc sống nhẹ nhàng hơn trước rất nhiều", chị nói.

Ở bản Bá, bà Hà Thị Nơi (SN 1968) cũng đang thu hái những lứa cam cuối vụ. Ít ai biết, những gốc cam sai trĩu hôm nay từng được bà gùi từng cây giống, từng bao phân vượt hơn một km đường đồi dốc để trồng.

"Năm 2016, đường chưa bê tông, mỗi chuyến gùi là một lần đánh cược với sức mình", bà Nơi kể. Hiện gia đình bà có 300 gốc cam, cho thu nhập ổn định trên 60 triệu đồng mỗi năm. "Giờ trồng cam, đỡ vất vả hơn mà không lo đầu ra", bà nói.

Những trái cam ngọt chuẩn bị xuống núi ra thị trường.

Không chỉ người trung niên, lớp trẻ ở Cao Sơn cũng nhìn thấy cơ hội. Chị Ngân Thị Luật (SN 1993, bản Son) đang sở hữu vườn cam quy mô 1.000 gốc, sản lượng mỗi năm hơn 15 tấn, thu nhập vượt 300 triệu đồng.

"Mùa cam chín, nhiều người lên tận vườn tham quan, mua cam. Nếu làm bài bản, kết hợp du lịch trải nghiệm thì giá trị sẽ tăng rất nhiều", chị Luật chia sẻ, ánh mắt đầy kỳ vọng.

Thực tế, những ngày cao điểm thu hoạch, các vườn cam trên đỉnh Cao Sơn đã trở thành điểm đến của thương lái và du khách. Người mua vừa chọn cam, vừa chụp ảnh giữa biển mây và núi rừng, mở ra tiềm năng mới cho kinh tế nông nghiệp gắn với du lịch.

Đại diện UBND xã Cổ Lũng cho biết, từ những nương ngô kém hiệu quả, đến nay Cao Sơn đã hình thành vùng cam tập trung khoảng 30ha. Mô hình này không chỉ nâng cao thu nhập, mà còn góp phần giảm nghèo bền vững, tạo sinh kế lâu dài cho đồng bào Thái Đen.

Thời gian tới, địa phương tiếp tục khuyến khích mở rộng diện tích trồng cam theo hướng tập trung, ứng dụng khoa học kỹ thuật, hỗ trợ tiêu thụ và xây dựng thương hiệu cam Cổ Lũng gắn với du lịch trải nghiệm.

Giữa mây núi Cao Sơn, những vườn cam vàng đang lặng lẽ kể câu chuyện đổi thay của một vùng đất từng nghèo khó. Từ ánh điện đầu tiên đến mùa quả ngọt hôm nay, con đường thoát nghèo của đồng bào vùng cao đã hiện rõ.

Lương Thị Diễn

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/sapa-thu-nho-giua-xu-thanh-va-mua-cam-doi-doi-204260123114045572.htm