Vì sao chuyển đổi sang dùng xăng sinh học?
Ngày 5/6, tại Hà Nội, đã diễn ra tọa đàm với chủ đề “Xăng E10 bán toàn quốc: Hiểu đúng, dùng đúng, triển khai hiệu quả” vào sáng 5/6 do Báo Tiền Phong tổ chức.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Nguyễn Ngọc Tiến - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong cho biết, Việt Nam chính thức triển khai xăng E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6/2026. Đây là một chủ trương lớn, xuyên suốt của Chính phủ, là dấu mốc quan trọng trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học, thực hiện mục tiêu chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Ông Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong phát biểu tại tọa đàm
Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương thông tin, chương trình về nhiên liệu sinh học của Việt Nam đã được triển khai từ năm 2007, khi Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển nhiên liệu sinh học. Nội dung đề án này là tập trung vào nghiên cứu những vấn đề về khoa học liên quan đến nhiên liệu sinh học cũng như ứng dụng của nhiên liệu sinh học và những tác động có liên quan.
Trên cơ sở kết quả của Đề án, năm 2012, Thủ tướng ban hành Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam. Theo đó, xăng E5 được thí điểm tại 7 địa phương từ cuối năm 2014 và chính thức thay thế hoàn toàn xăng RON 92 trên toàn quốc từ ngày 1/1/2018. Xăng E10 cũng nằm trong lộ trình từ năm 2017 nhưng thời điểm đó chưa thể triển khai do các yếu tố về nguồn cung và hạ tầng.
Phân tích về việc vì sao trên thế giới và Việt Nam chuyển đổi sang dùng xăng sinh học, ông Đào Duy Anh cho hay, ý nghĩa đầu tiên của xăng sinh học là bảo vệ môi trường. Các thí nghiệm đánh giá của các tổ chức khoa học trên thế giới khẳng định, khi phối trộn theo tỷ lệ nhất định của ethanol vào trong xăng khoáng sẽ làm giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính, trong đó có khí carbon. Đặc biệt, tùy theo loại xe và điều kiện vận hành, có thể giảm đến 30%.
"Theo tính toán, mỗi lít xăng đốt cháy thải ra khoảng 2,3-2,5 kg CO2; nếu thay thế 1 triệu m3 xăng khoáng bằng E10 mỗi năm có thể giúp giảm khoảng 2,5 triệu tấn CO2" - ông Đào Duy Anh nói.
Bên cạnh đó, nhiên liệu sinh học là nhiên liệu có khả năng tái tạo, được sản xuất từ các nguyên liệu của sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp như sắn, ngô, mía... Đây là những nguồn chúng ta có thể làm ra. Điều này khác với nhiên liệu khoáng là nguồn tài nguyên hữu hạn, không có khả năng tái sinh, càng khai thác càng cạn kiệt. Chẳng hạn như một số mỏ dầu khí, các nhà khoa học đánh giá, nếu không có thêm các phát hiện mới thì có thể chỉ khai thác trong khoảng 15-20 năm nữa.
Vì vậy, việc phát triển các nguồn nhiên liệu có khả năng tái tạo là yếu tố tạo nên sự phát triển bền vững, tránh lệ thuộc vào các nguồn nhiên liệu hữu hạn. "Đồng thời, khi chúng ta phát triển nhiên liệu sinh học sẽ kích thích sự phát triển của các vùng nguyên liệu, tạo đầu ra cho các sản phẩm nông nghiệp và giúp cho đời sống của bà con nông dân tại các vùng sâu vùng xa tốt hơn, ổn định hơn, tránh việc "được mùa - mất giá" hay "được giá - mất mùa" còn phổ biến trong ngành nông nghiệp trong nhiều năm qua" - ông Đào Duy Anh nhấn mạnh.
Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương
Mặt khác, sẽ thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, đó là các nhà máy sản xuất ethanol, các chuỗi cung ứng để phục vụ cho quá trình công nghiệp đó. Qua đó, Việt Nam sẽ có thêm một ngành công nghiệp đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Ông Đào Duy Anh cho rằng, khi sản xuất được nhiên liệu có khả năng tái tạo, chúng ta sẽ giảm lệ thuộc vào nhiên liệu hữu hạn đó là nhiên liệu khoáng. Hiện, nguồn cung xăng dầu của đất nước vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.
Chúng ta có 2 nhà máy sản xuất ra lượng xăng dầu đáp ứng 70% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu của đất nước; như vậy, nhập khẩu 30% xăng dầu thành phẩm. Tuy nhiên, trong 2 nhà máy này, có một nhà máy hoàn toàn phụ thuộc vào dầu thô nhập khẩu từ nước ngoài (Kuwait).
Quyết liệt triển khai các giải pháp
Đặc biệt, trong bối cảnh các xung đột địa chính trị có thể gây đứt gãy chuỗi cung ứng, việc phát triển nhiên liệu sinh học được xem là giải pháp giúp nâng cao tính tự chủ năng lượng và giảm rủi ro cho nền kinh tế.
"Nhiên liệu sinh học là một trong nhiều nguồn năng lượng mà chúng ta phải phát triển để nâng tính tự chủ của nền kinh tế. Từ đó, mới đảm bảo được sự phát triển bền vững, thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội" - ông Đào Duy Anh nêu.
Theo ông Đào Duy Anh, trước tình hình xung đột Trung Đông vừa qua, Đảng và Chính phủ đã phải lập tức tìm kiếm các giải pháp để duy trì được sự ổn định về nguồn cung năng lượng. Ngoài các giải pháp về ngoại giao để đảm bảo nền kinh tế không thiếu xăng dầu, Thủ tướng chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 09/CT-TTg về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển phương tiện giao thông điện, trong đó nêu đẩy mạnh kinh doanh và phân phối các loại nhiên liệu sinh học.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã cùng với Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam và tất cả các doanh nghiệp trong ngành dầu khí quyết liệt triển khai các giải pháp về nguồn cung etanol, cơ sở hạ tầng phối trộn... để đẩy nhanh nhất lộ trình nhiên liệu sinh học.
Về mức độ tiêu thụ, ông Đào Duy Anh thông tin, sau 4 ngày vừa qua, cả nước tiêu thụ 151 triệu lít trong 4 ngày vừa qua, trong đó có 141,5 triệu lít xăng E10 và 9,5 triệu lít xăng E5 phân phối trên địa vàn cả nước. Trung bình 1 ngày là 35,4 triệu lít E10 và 2,4 triệu lít E5 phân phối.
Ông Đào Công Quyết, Trưởng Tiểu ban truyền thông, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA)
Ông Đào Công Quyết, Trưởng Tiểu ban truyền thông, Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cho biết, hiện nay phần lớn các dòng xe do các thành viên VAMA sản xuất, lắp ráp và phân phối tại Việt Nam đều được thiết kế tương thích với nhiên liệu sinh học, trong đó có xăng E10. Nhiều hãng xe đã chủ động công bố thông tin này trên website chính thức cũng như thông qua hệ thống đại lý để khách hàng nắm bắt đầy đủ.
Thực tế, nhiên liệu sinh học đã được sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia trong nhiều năm qua và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng đó. Vì vậy, các nhà sản xuất đã có sự chuẩn bị từ sớm để bảo đảm sản phẩm phù hợp với các loại nhiên liệu mới. Đối với thị trường Việt Nam, các doanh nghiệp ô tô đều căn cứ vào các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành để đánh giá mức độ tương thích của phương tiện trước khi đưa ra thị trường.
Từ ngày 1/6, các loại xăng không chì lưu thông trên thị trường được phối trộn ethanol để trở thành xăng E10. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển nhiên liệu sinh học, giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy tăng trưởng xanh, đa dạng hóa nguồn năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Quỳnh Nga