Say mê sưu tầm kỷ vật, giữ lửa truyền thống cách mạng

8 giờ trướcBài gốc

Niềm say mê đặc biệt với kỷ vật cách mạng

Tại các bảo tàng của Quân đội ở phía Nam, chúng tôi thường xuyên gặp chàng trai trẻ có dáng người gầy, nước da trắng và nụ cười hiền lành luôn say mê ngắm nhìn hiện vật, lễ phép bắt chuyện với các cựu chiến binh, rồi chân tình ngỏ lời xin các kỷ vật chiến tranh. Hỏi ra mới biết anh là Nguyễn Văn Nghĩa, sinh năm 1996, ở xã Long Hà, TP Đồng Nai-vùng đất mà gần một thế kỷ trước, dưới sự lãnh đạo của Chi bộ Phú Riềng Đỏ, công nhân các đồn điền cao su đã bùng lên ngọn lửa đấu tranh chống roi vọt, áp bức, tạo sự động viên to lớn đối với phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân lao động cả nước. Chúng tôi thường trò chuyện với nhau từ đó. Biết anh vừa xây xong nhà mới, tôi đã có một chuyến ngược lên xã Long Hà để chúc mừng.

Ðại tá tình báo, Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Văn Tàu (Tư Cang) trao kỷ vật tặng Nguyễn Văn Nghĩa. Ảnh do nhân vật cung cấp

Phú Riềng Đỏ năm xưa nay đã trở thành mảnh đất lành với bạt ngàn cao su, đóng góp “vàng trắng” xây dựng và kiến tạo quê hương ngày càng giàu đẹp. Nghĩa đợi chúng tôi trước ngôi nhà mới còn thoang thoảng mùi sơn. “Bao năm đi làm, hai vợ chồng dành dụm được một số tiền. Thực sự điều tôi nghĩ đến đầu tiên là làm sao có được một không gian để gìn giữ các hiện vật. Bây giờ thì ước mơ đã thành hiện thực”, Nghĩa nói với chúng tôi, ánh mắt đầy tự hào.

Trong ngôi nhà mới, Nghĩa dành ra một căn phòng rộng gần 100m² để lưu giữ, trưng bày hơn 2.500 hiện vật, tài liệu, hình ảnh sưu tầm được trong nhiều năm qua và đặt tên là “Không gian trưng bày kỷ vật lịch sử và cách mạng Phú Riềng Đỏ”. Ở vị trí trang trọng nhất là bàn thờ Tổ quốc với Quốc kỳ, tượng chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, lư hương và các câu đối. Vào các dịp lễ lớn, nhiều cựu chiến binh, đoàn viên, thanh niên và nhân dân địa phương lại đến đây dâng hương tưởng nhớ Bác Hồ, các anh hùng liệt sĩ và tham quan các hiện vật, tài liệu, hình ảnh.

Nguyễn Văn Nghĩa giới thiệu với sinh viên Trường Đại học Sài Gòn về bộ sưu tập kỷ vật cách mạng của mình. Ảnh do nhân vật cung cấp

Nguyễn Văn Nghĩa giới thiệu mạch lạc cho tôi nghe về từng chủ đề trưng bày như: Hình ảnh, sách báo về Chủ tịch Hồ Chí Minh; kỷ vật lịch sử gắn với vùng đất Đồng Nai; kỷ vật cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, chống đế quốc Mỹ, chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc; kỷ vật trong thời kỳ đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc... Một chiếc bi đông móp méo vì mảnh đạn, một tấm huân chương đã ố màu theo năm tháng, qua lời kể của anh bỗng trở nên sống động, giúp người xem có cảm giác như đang chạm vào lịch sử.

Nghĩa thổ lộ, quá nửa số tủ kính, bàn gỗ, đèn chiếu sáng trong không gian trưng bày đều được tận dụng từ đồ cũ của hàng xóm. Chính sự chắt chiu ấy khiến căn phòng mang một cảm giác gần gũi, thể hiện sự thành kính của anh đối với lịch sử hào hùng của dân tộc. Tâm huyết với lịch sử được hình thành khá sớm trong anh, ngay từ khi là học sinh lớp 6. Trong khi bạn bè cùng trang lứa say mê những món đồ chơi hiện đại, Nghĩa lại thích lang thang trên vùng đất đỏ bazan để nhặt những mảnh đá, gốm cũ. Sau này anh mới biết đó là dấu tích của “Thành đất hình tròn Long Hà 1”, nơi cư trú của cộng đồng người tiền sử và là loại hình di tích khảo cổ đặc biệt hiện chỉ còn lưu dấu tại vùng đất Đồng Nai.

Cùng với đó, những huân chương, huy chương thời kháng chiến treo trên tường nhà của ông nội cũng có sức hút đặc biệt với Nghĩa. Mỗi lần ngắm nhìn những kỷ vật đã ngả màu theo năm tháng, anh lại tò mò về những câu chuyện phía sau đó. Từ những rung cảm đầu tiên ấy, Nghĩa bắt đầu hành trình tìm hiểu lịch sử và nhen nhóm ý định đi sưu tầm, gìn giữ các kỷ vật cách mạng. Sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, năm 2016, Nghĩa quyết định nối bước hai người anh ruột, tình nguyện viết đơn lên đường nhập ngũ, trở thành chiến sĩ của Quân đoàn 4. Xuất ngũ, anh tiếp tục tham gia huấn luyện sĩ quan dự bị như một cách để được gắn bó lâu dài hơn với Quân đội và những giá trị lịch sử, truyền thống mà mình luôn trân trọng...

Lặng lẽ sưu tầm những mảnh ghép lịch sử

Tôi tò mò hỏi Nghĩa: "Bằng cách nào để thuyết phục được chủ nhân kỷ vật trao tặng lại cho mình?". Anh kể: "Hơn 10 năm qua, tôi đã kiên trì gửi hàng trăm lá thư tay đến các tướng lĩnh, cựu chiến binh, gia đình liệt sĩ để “xin” kỷ vật cách mạng. Có những lá thư gửi đi nhiều tháng không hồi âm; có người từ chối thẳng thừng ngay từ đầu. Nhưng tôi chưa từng nản lòng mà kiên trì viết tiếp lá thư thứ hai, thứ ba... Ngày cuối tuần, tôi lại bắt xe khách, tìm đến các bảo tàng, không gian trưng bày ở khu vực Đông Nam Bộ để tìm cơ hội được tiếp xúc với các nhân chứng lịch sử, tướng lĩnh, cựu chiến binh, nghe các ông, các bà kể về một thời chiến đấu hào hùng".

Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Từ Đễ, phi công trong Phi đội Quyết Thắng, trao kỷ vật tặng Nguyễn Văn Nghĩa. Ảnh do nhân vật cung cấp

Nói xong, “nhà sưu tầm” Nguyễn Văn Nghĩa hào hứng mở điện thoại, khoe ngay với tôi tấm ảnh Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Doanh, nguyên Phó tư lệnh về Chính trị Quân đoàn 4 đang viết thư tay chúc mừng anh vừa khánh thành “Không gian trưng bày kỷ vật lịch sử và cách mạng Phú Riềng Đỏ”. Mảnh đất Nghĩa đang sống, đơn vị Nghĩa từng rèn luyện là những nơi in dấu ấn của vị tướng trận mạc với trận chiến đấu ác liệt Tàu Ô-Xóm Ruộng. Có lẽ vì thế, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Doanh luôn dành cho Nghĩa nhiều tình cảm đặc biệt.

Trò chuyện với phóng viên, ông nói: “Tôi quý Nghĩa vì cháu còn trẻ nhưng rất có tâm, luôn đam mê lịch sử, miệt mài lan tỏa những giá trị của kỷ vật cách mạng đến thế hệ hôm nay”. Không chỉ trao tặng Nghĩa nhiều kỷ vật là các tấm huân chương, huy chương, sách, hình ảnh, cấp hiệu, phù hiệu cá nhân, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Doanh còn chủ động viết thư giới thiệu anh với nhiều tướng lĩnh khác để giúp chàng trai trẻ có thêm cơ hội tiếp cận các kỷ vật quý. Nghĩa chia sẻ, lần nhận những hiện vật đầu tiên từ vị tướng, anh run lên vì xúc động.

Một kỷ niệm khác mà Nghĩa không thể quên là cuộc gặp với ông Hoàng Anh Thi, con trai Thiếu tướng, Anh hùng LLVT nhân dân Hoàng Thế Thiện, Chính ủy đầu tiên của Quân đoàn 4. Năm 2022, Nghĩa khi đó chỉ là một người xa lạ đã chủ động lên mạng xã hội nhắn tin với ông Hoàng Anh Thi để xin được đến dự lễ kỷ niệm 100 năm Ngày sinh của vị tướng tài ba Hoàng Thế Thiện. Cảm nhận được sự chân thành qua từng câu chữ, ông Thi đã đồng ý.

Hôm ấy, Nghĩa mang theo một kỷ vật đặc biệt mà mình kỳ công sưu tầm được để trao tặng tại buổi lễ, đó là bộ quân hàm thượng tá không quân giai đoạn Thiếu tướng Hoàng Thế Thiện làm Chính ủy Ban Nghiên cứu sân bay, sau là Cục Không quân. Chính điều ấy đã khiến ông Thi xúc động và tin tưởng trao tặng anh cặp phù hiệu thiếu tướng cùng tờ công trái của cha mình. Ông Thi chia sẻ: “Điều đặc biệt của Nghĩa so với một số bạn trẻ khác là không chỉ sưu tầm, bạn ấy còn biết cách trưng bày, tuyên truyền, giới thiệu, kể lại câu chuyện phía sau kỷ vật cho người tham quan. Tôi cũng cảm nhận rõ sự tử tế và tấm lòng của bạn ấy dành cho các bậc tiền bối”.

Hiện nay, ngoài công việc thường nhật, Nghĩa còn hoạt động tích cực trong nhóm sưu tập kỷ vật cách mạng Sao Đỏ thuộc Câu lạc bộ Việt Stamp. Anh cũng thường xuyên gói ghém kỷ vật cẩn thận vào va li rồi bắt xe vào trung tâm TP Hồ Chí Minh, tổ chức trưng bày lưu động tại các trường đại học để sinh viên có dịp được tìm hiểu về lịch sử đấu tranh cách mạng của cha ông. Chia sẻ về dự định sắp tới, Nghĩa nói sẽ tiếp tục dồn hết nguồn lực để củng cố không gian trưng bày, bố trí các hiện vật, tài liệu, hình ảnh khoa học, đẹp mắt, thu hút nhiều người dân đến tham quan, nhất là các bạn trẻ.

Trao đổi về vấn đề này, ông Hoàng Xa, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Long Hà cho biết: “Chính quyền địa phương đánh giá rất cao tâm huyết của Nguyễn Văn Nghĩa trong hành trình sưu tầm, gìn giữ các kỷ vật lịch sử trên quê hương Phú Riềng Đỏ. Nghĩa đã nỗ lực góp phần khơi dậy tình yêu lịch sử, truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay. Địa phương đang phối hợp hỗ trợ các điều kiện cần thiết để không gian trưng bày của Nghĩa chính thức trở thành “địa chỉ đỏ”, phục vụ công tác giáo dục truyền thống tại xã nhà”.

Tạm biệt Nguyễn Văn Nghĩa, trong tâm trí tôi đọng lại nhiều suy nghĩ. Biết bao người trẻ đang hối hả cuốn mình vào nhịp sống hiện đại và công nghệ. Còn Nghĩa lại lặng lẽ đi ngược dòng ký ức, bền bỉ gom góp từng kỷ vật chiến tranh với tâm niệm giản dị mà sâu sắc: Chung tay giữ cho những năm tháng hào hùng của dân tộc không bị phủ mờ trong dòng chảy thời gian...

LƯƠNG ANH

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/phong-su-dieu-tra/cuoc-thi-nhung-tam-guong-binh-di-ma-cao-quy-lan-thu-17/say-me-suu-tam-ky-vat-giu-lua-truyen-thong-cach-mang-1043478