Siết hệ số quy đổi giảng viên thạc sĩ: Cơ hội nâng chuẩn đội ngũ

2 giờ trướcBài gốc

Giảng viên Trường Đại học Công Thương TPHCM trong giờ dạy học. Ảnh: NTCC

Thay đổi này buộc các trường đại học, nhất là khối tư thục và trường địa phương, phải tăng tốc tuyển dụng, đào tạo tiến sĩ để đảm bảo năng lực đào tạo. Trước yêu cầu mới, nhiều cơ sở đã chủ động đưa ra giải pháp thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm giữ vững quy mô tuyển sinh.

Thay đổi hệ số quy đổi

Điểm mới quan trọng nhất của Thông tư 34 là điều chỉnh hệ số quy đổi giảng viên khi xác định chỉ tiêu tuyển sinh. Cụ thể, giảng viên có trình độ tiến sĩ, phó giáo sư, giáo sư được tính hệ số 1. Giảng viên trình độ thạc sĩ chỉ còn hệ số 0,75 - giảm so với mức 1,0 quy định trước đây. Giảng viên trình độ đại học giữ nguyên hệ số 0,5. Đồng thời, trần tối đa được xác định là 40 người học trên một giảng viên quy đổi.

Theo phân tích của nhiều chuyên gia, việc hạ hệ số quy đổi với giảng viên thạc sĩ đồng nghĩa với việc tổng năng lực đào tạo tính theo chỉ tiêu của các cơ sở sẽ có xu hướng giảm. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc trực tiếp vào cơ cấu đội ngũ hiện có. Những trường có tỷ lệ giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ cao sẽ ít bị tác động. Ngược lại, các trường phụ thuộc nhiều vào đội ngũ thạc sĩ, đặc biệt khối tư thục và một số trường đại học địa phương, sẽ chịu ảnh hưởng rõ rệt.

Thống kê gần đây cho thấy, trong tổng số hơn 90.000 giảng viên đại học trên cả nước, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên mới đạt hơn 35%, trong khi giảng viên trình độ thạc sĩ chiếm trên 50%.

Đáng chú ý, tỷ lệ này có sự chênh lệch lớn giữa các vùng miền và cơ sở đào tạo. Tại các cơ sở giáo dục đại học lớn, lâu đời, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ đạt khoảng 35-50%. Chẳng hạn, tại Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM), trong tổng số 641 giảng viên có 13 giáo sư, 132 phó giáo sư và 265 tiến sĩ. Trong khi đó, ở nhiều trường đại học địa phương, trường tư thục, con số này chỉ khoảng 20%.

Với quy định mới dự kiến áp dụng từ khóa tuyển sinh năm 2027, bài toán đảm bảo chỉ tiêu trở nên cấp bách với không ít trường. Việc giảm hệ số quy đổi của giảng viên trình độ thạc sĩ sẽ tác động trực tiếp đến quy mô tuyển sinh của nhiều cơ sở đào tạo.

Trao đổi về quy định mới, nhiều chuyên gia giáo dục bày tỏ sự ủng hộ. Việc điều chỉnh hệ số quy đổi giảng viên được đánh giá phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đại học, buộc các trường phải quan tâm thực chất hơn đến phát triển đội ngũ có trình độ cao, phục vụ đào tạo và nghiên cứu.

Yêu cầu nâng chuẩn đội ngũ không phải đến bây giờ mới đặt ra. Theo Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT về chuẩn cơ sở giáo dục đại học, các trường phải đảm bảo tỷ lệ giảng viên toàn thời gian có trình độ tiến sĩ tối thiểu 20%. Đặc biệt, đến năm 2030, tiêu chuẩn này sẽ nâng lên mức tối thiểu 30%, nhằm chuẩn hóa chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy không ít trường vẫn gặp khó. TS Vũ Thanh Long - Giám đốc điều hành Trường Đại học Văn Hiến cho biết, thời gian qua các trường đã đẩy nhanh tiến độ tăng tỷ lệ giảng viên là tiến sĩ. Song, nhiều trường vẫn chưa chuẩn bị kịp. Ông đề xuất nên có lộ trình để các trường tư thục có sự chuẩn bị tốt hơn.

Cũng theo TS Vũ Thanh Long, sự cạnh tranh trong tuyển dụng giảng viên có trình độ tiến sĩ giữa các trường công lập thời gian qua diễn ra rất mạnh, khiến nguồn nhân lực cho các trường tư thục ngày càng thu hẹp. Với tỷ lệ giảng viên thạc sĩ trên 70% tại Trường Đại học Văn Hiến, nếu áp dụng quy định quy đổi mới, công tác tuyển sinh của nhà trường ít nhiều chịu ảnh hưởng. Để thích ứng với quy định mới, nhà trường đang phải thu hút giảng viên tiến sĩ bằng mức thu nhập hấp dẫn và môi trường làm việc thu hút.

TS Lưu Đình Vinh, giảng viên Khoa Khoa học cơ bản, Trường Đại học Luật TPHCM trong một giờ dạy. Ảnh: HCMULAW

“Chạy đua” nâng tỷ lệ tiến sĩ

Nhận thức được tầm quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao trước yêu cầu mới, nhiều trường đại học đã sớm triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn lực giảng viên, trong đó ưu tiên tăng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ.

Tính đến cuối năm 2025, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM có trên 200 giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, chiếm tỷ lệ hơn 55% tổng số giảng viên toàn trường. Để đạt kết quả này, nhà trường đã áp dụng đồng bộ nhiều chính sách. Trường thu hút, giữ chân giảng viên bằng chế độ lương thưởng hấp dẫn so với mức trung bình của ngành và các trường hiện nay.

Đồng thời, nhà trường có chính sách thưởng khi tuyển dụng về trường hoặc khi giảng viên trong trường đạt học vị tiến sĩ, học hàm giáo sư, phó giáo sư. Bên cạnh đãi ngộ tài chính, việc giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao còn nhờ môi trường làm việc chuyên nghiệp và ưu đãi trong nghiên cứu khoa học.

Trường Đại học Công Thương TPHCM là điển hình khác khi triển khai chiến lược tăng tỷ lệ giảng viên tiến sĩ từ hơn 10 năm trước. Trong tổng số 610 giảng viên của trường, có tới hơn 310 tiến sĩ, phó giáo sư và giáo sư. Tỷ lệ tiến sĩ trên tổng số giảng viên đạt mức trên 50%, số lượng thạc sĩ hiện tại ít hơn cả số lượng tiến sĩ. Đặc biệt, 100% giảng viên giảng dạy ở khoa Hóa học và bộ môn Môi trường trong khoa Công nghệ Sinh học và Môi trường có trình độ tiến sĩ, phó giáo sư.

Theo ThS Phạm Thái Sơn - Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông của trường, nhà trường đã áp dụng kết hợp giữa những chính sách đãi ngộ cực kỳ hấp dẫn và đề ra nhiều giải pháp để đạt được kết quả trên. Trường khuyến khích tất cả giảng viên khi đi học tiến sĩ vẫn được hưởng nguyên lương như người đang làm việc. Trường cũng xây dựng chế độ đãi ngộ vượt trội cho bậc tiến sĩ so với thạc sĩ. Chẳng hạn, một tiến sĩ về trường công tác sẽ được đảm bảo mức thu nhập cố định lên tới 40 triệu đồng/tháng.

Tại Đại học Quốc gia TPHCM, với 8 trường thành viên, tính đến cuối năm ngoái, đại học này có 3.677 giảng viên, trong đó tỷ lệ người có trình độ tiến sĩ chiếm khoảng 44%. Thời gian qua, hệ thống đã thu hút được 71 nhà khoa học xuất sắc đầu ngành và 58 giáo sư thỉnh giảng từ các đại học danh tiếng như Oxford, Harvard, Caltech. Trong giai đoạn mới, đại học này điều chỉnh và đặt ra nhiều mục tiêu chiến lược. Cụ thể, trong 5 năm tới, có thêm 1.500 tiến sĩ, trong đó 50% được công nhận học hàm giáo sư, phó giáo sư.

Các chuyên gia đại học đánh giá, việc Thông tư 34 giảm hệ số quy đổi giảng viên thạc sĩ từ 1,0 xuống 0,75 là bước đi mạnh mẽ nhằm nâng chuẩn chất lượng đào tạo đại học, buộc các trường phải dịch chuyển từ quy mô sang chất lượng. Thay đổi này tạo áp lực không nhỏ, nhất là với các trường có tỷ lệ thạc sĩ cao. Tuy nhiên, đây cũng là động lực để các cơ sở giáo dục đại học tái cơ cấu đội ngũ, đầu tư thực chất cho công tác đào tạo, bồi dưỡng và thu hút nhân lực trình độ cao.

Bài toán đặt ra cho các trường hiện nay không chỉ là “đếm đủ” tiến sĩ để giữ chỉ tiêu, mà phải xây dựng chiến lược dài hạn: Tạo điều kiện cho giảng viên đi học nâng cao trình độ, có chính sách đãi ngộ cạnh tranh, xây dựng môi trường học thuật và nghiên cứu đủ sức giữ chân người tài. Bởi lẽ, chất lượng đội ngũ giảng viên chính là yếu tố cốt lõi quyết định chất lượng đào tạo và uy tín mỗi cơ sở giáo dục đại học trong bối cảnh tự chủ và hội nhập ngày càng sâu rộng.

Với lộ trình áp dụng từ khóa tuyển sinh năm 2027, các trường còn khoảng thời gian để chuẩn bị nhằm tăng tỷ lệ giảng viên là tiến sĩ, đảm bảo được chỉ tiêu tuyển sinh. Những cơ sở đã đi trước trong chiến lược phát triển đội ngũ sẽ có lợi thế. Ngược lại, những đơn vị chậm chuyển đổi sẽ phải đối mặt với nguy cơ bị thu hẹp quy mô tuyển sinh, ảnh hưởng trực tiếp quy mô đào tạo và sự phát triển của nhà trường.

Lê Nam

Nguồn GD&TĐ : https://giaoducthoidai.vn/siet-he-so-quy-doi-giang-vien-thac-si-co-hoi-nang-chuan-doi-ngu-post777752.html