Số hóa, cơ giới hóa, nâng cao hiệu quả lúa gạo ĐBSCL

một giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, thiếu hụt lao động nông nghiệp và yêu cầu cao từ thị trường xuất khẩu, cơ giới hóa gắn với chuyển đổi số đang trở thành hướng đi tất yếu của nông nghiệp ĐBSCL.

Tại Hội thảo “Số hóa cơ giới hóa nông nghiệp phục vụ tối ưu đầu tư, quản lý và nâng cao hiệu quả sản xuất lúa gạo” diễn ra ngày 13/5 tại Cần Thơ do Viện nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI) và Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Cần Thơ phối hợp tổ chức, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp cho rằng ĐBSCL đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới, từ cơ giới hóa đơn lẻ sang cơ giới hóa đồng bộ, tự động hóa và tiến tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất nông nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Giang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ. Ảnh: Văn Kim Khanh

Theo bà Nguyễn Thị Giang, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, cơ giới hóa hiện nay không còn dừng ở việc thay thế sức lao động thủ công mà đang chuyển sang mô hình cơ giới hóa chính xác, thông minh và dựa trên dữ liệu số. Đây là một trong những giải pháp trọng tâm phục vụ triển khai Đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030”.

Những năm gần đây, nhiều địa phương trong vùng đã đẩy mạnh ứng dụng máy móc hiện đại vào sản xuất lúa như máy gặt đập liên hợp, máy cấy, thiết bị xử lý rơm rạ, máy bay không người lái phun thuốc và bón phân.

Tại TP Cần Thơ, khâu làm đất và bơm tưới đã cơ giới hóa đạt 100% nhu cầu; gieo sạ và cấy đạt trên 90% diện tích có nhu cầu; chăm sóc đạt khoảng 90%; riêng khâu thu hoạch đạt tỷ lệ cơ giới hóa 100%. Đáng chú ý, máy bay không người lái hiện được sử dụng trên khoảng 30% diện tích sản xuất lúa để phun thuốc, bón phân và gieo sạ.

TS. Cao Đức Phát, Nguyên Bộ trưởng Nông nghiệp & PTNT. Ảnh: Văn Kim Khanh

Một trong những bước tiến nổi bật hiện nay là cơ giới hóa gắn với kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải. Nhiều mô hình tận dụng rơm rạ sản xuất nấm rơm, phân hữu cơ hoặc tái sử dụng trong canh tác đã mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.Cần Thơ, tổng giá trị gia tăng từ chuỗi tuần hoàn rơm có thể đạt khoảng 33,5 triệu đồng/ha/năm. Đây được xem là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển “nông nghiệp xanh” và “tăng trưởng xanh” của toàn vùng ĐBSCL.

Phó GS.TS Nguyễn Văn Hùng cho biết khảo sát tại 3 xã cho thấy nhiều khâu trong sản xuất lúa ở ĐBSCL đã đạt mức độ cơ giới hóa gần như công nghiệp, từ làm đất, gieo sạ, phun thuốc, thu hoạch đến sấy và chế biến gạo. Tuy nhiên, quá trình chuyển từ cơ giới hóa sang số hóa và tự động hóa vẫn còn không ít hạn chế do thiếu sự đồng bộ trong nghiên cứu, dữ liệu và kết nối công nghệ.

Đại diện HTX phát biểu ý kiến. Ảnh: Văn Kim Khanh

Theo các chuyên gia, “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay chính là thiếu cơ sở dữ liệu số phục vụ quản lý cơ giới hóa nông nghiệp. Dữ liệu đang trở thành “hạ tầng mềm” của nền nông nghiệp hiện đại nhưng nhiều địa phương vẫn chưa xây dựng được hệ thống dữ liệu đồng bộ về vùng trồng, lịch thời vụ, nhu cầu máy móc, phát thải hay nhu cầu dịch vụ cơ giới hóa. Điều này khiến việc điều phối máy móc, xây dựng bản đồ cơ giới hóa và kết nối nông dân với dịch vụ nông nghiệp công nghệ cao còn gặp nhiều khó khăn.

TS. Cao Đức Phát - nguyên Bộ trưởng Nông nghiệp & PTNT - nhận định, xu hướng tất yếu của nông nghiệp ĐBSCL là cơ giới hóa, tự động hóa và số hóa đồng bộ theo hướng thông minh, xanh và bền vững. Theo ông, việc điều tra dữ liệu cơ giới hóa sẽ giúp nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp có cơ sở hoạch định chính sách và đầu tư hiệu quả hơn cho ngành hàng lúa gạo.

Ông Trần Thanh Nam - nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, số hóa và cơ giới hóa có mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau. Khi có dữ liệu nông nghiệp đầy đủ, việc điều phối công suất máy móc, năng suất, điều kiện sản xuất và nhu cầu từng địa bàn sẽ hiệu quả hơn, qua đó giúp giảm chi phí sản xuất cho nông dân và hợp tác xã.

Bên cạnh những kết quả tích cực, cơ giới hóa nông nghiệp ĐBSCL vẫn đối mặt nhiều thách thức. Sản xuất nhỏ lẻ, manh mún khiến hiệu quả đầu tư máy móc hiện đại chưa cao. Nhiều nông hộ chưa đủ năng lực tài chính để tiếp cận thiết bị công nghệ cao, trong khi các tổ dịch vụ cơ giới hóa chuyên nghiệp chưa phát triển đồng đều giữa các địa phương.

Ông Trần Thanh Nam - nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu ý kiến. Ảnh: Văn Kim Khanh

Trong khi đó, chị Kim Hồng - Giám đốc Công ty Sài Gòn Kim Hồng - cho biết, các doanh nghiệp sản xuất cơ khí nông nghiệp trong nước đang gặp khó khăn do cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu. Theo chị, nông dân hiện vẫn cân nhắc giữa chi phí đầu tư, độ bền và hiệu quả giữa phương thức gieo sạ truyền thống với gieo sạ bằng drone.

Các chuyên gia nhận định, để tiến tới nền nông nghiệp hiện đại, ĐBSCL cần đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, phát triển các tổ dịch vụ cơ giới hóa gắn với hợp tác xã và thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng AI trong quản lý sản xuất, bảo quản và truy xuất nguồn gốc nông sản.

Đây sẽ là nền tảng quan trọng để ngành hàng lúa gạo ĐBSCL tiến tới mô hình sản xuất thông minh, phát thải thấp và phát triển bền vững trong tương lai.

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/so-hoa-co-gioi-hoa-nang-cao-hieu-qua-lua-gao-dbscl-251575.html