Khi còn trẻ, nhiều người thường xem sức khỏe là điều hiển nhiên: có thể chạy nhanh, đứng lâu hoặc hoạt động liên tục mà không gặp trở ngại. Tuy nhiên, theo thời gian, cơ thể dần thay đổi. Sau tuổi 50, quá trình tiêu xương diễn ra nhanh hơn quá trình tạo xương, dẫn đến mất xương; khối cơ cũng giảm dần; khả năng phục hồi chậm hơn trước.
Ảnh: The Harvard Gazette
Dù vậy, các bác sĩ thuộc nhiều chuyên khoa cho rằng một số thói quen đơn giản nếu được duy trì hàng ngày có thể giúp làm chậm tác động của lão hóa, giảm đau nhức, hạn chế bệnh mãn tính và kéo dài thời gian sống khỏe mạnh.
Vận động đều đặn để giữ cơ, xương
Vận động thể chất là yếu tố được nhấn mạnh hàng đầu. Ở người lớn tuổi, duy trì vận động giúp bảo toàn khả năng di chuyển, giảm nguy cơ té ngã và hạn chế loãng xương.
Các chuyên gia khuyến nghị những hình thức đơn giản như đi bộ sau bữa ăn chính, kết hợp các động tác cơ bản như ngồi xuống - đứng lên (squat), bước chùng chân (lunge) hoặc các bài tập dùng lực đẩy.
Ảnh: iStock
Tập luyện kháng lực được đánh giá đặc biệt quan trọng vì giúp xây dựng và duy trì khối cơ - yếu tố suy giảm tự nhiên theo tuổi tác. Người tập không cần nâng tạ nặng như vận động viên thể hình, nhưng nên chọn mức độ đủ thử thách để cơ bắp được kích thích phát triển. Với những người không thích tập tạ, đạp xe, bơi lội, yoga hay pilates đều là lựa chọn phù hợp. Yếu tố then chốt là sự đều đặn.
Rèn luyện trí não mỗi ngày
Suy giảm nhận thức là mối quan tâm lớn trong xã hội già hóa. Dù không thể ngăn chặn hoàn toàn các bệnh như Alzheimer, nhiều nghiên cứu cho thấy việc duy trì hoạt động trí não có thể góp phần làm chậm tiến trình suy giảm.
Ảnh: Everyday Health
Các bác sĩ khuyến khích người cao tuổi đọc sách, đọc báo, giải ô chữ, chơi trò chơi trí tuệ hoặc chủ động ghi nhớ thông tin như lời bài hát, sự kiện cũ. Học điều mới, chẳng hạn như một ngôn ngữ, nhạc cụ hay kỹ năng thủ công, cũng giúp kích thích não bộ. Yếu tố “mới lạ” được xem là chìa khóa để duy trì sự linh hoạt của tư duy.
Duy trì kết nối xã hội
Cô đơn và tách biệt xã hội ngày càng được coi là nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt ở người lớn tuổi. Tương tác xã hội tích cực có liên hệ chặt chẽ với sức khỏe tinh thần, giảm nguy cơ trầm cảm và suy giảm nhận thức.
Ảnh: Shutterstock
Các chuyên gia khuyến nghị người cao tuổi nên có ít nhất một tương tác xã hội tích cực mỗi ngày, dù chỉ là cuộc trò chuyện ngắn với hàng xóm, nhân viên bán hàng, hoặc gọi điện cho người thân, bạn bè.
Kiểm soát căng thẳng
Căng thẳng là một phần của cuộc sống, nhưng khi kéo dài, nó có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tim mạch, giấc ngủ và hệ miễn dịch. Ở người lớn tuổi, tác động này có thể rõ rệt hơn.
Các bác sĩ khuyên nên dành thời gian nghỉ ngơi, thư giãn, tham gia các hoạt động mang lại cảm giác bình yên như thiền, hít thở sâu, đi dạo hoặc theo đuổi sở thích cá nhân.
Tuân thủ lịch khám và tầm soát sức khỏe
Phòng bệnh và phát hiện sớm đóng vai trò then chốt trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Việc duy trì các cuộc hẹn khám định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh lý tim mạch, ung thư, rối loạn chuyển hóa hay các vấn đề về thị lực, thính lực.
Ảnh: iStock
Những kiểm tra thường được khuyến nghị gồm khám mắt, tầm soát ung thư vú, tuyến tiền liệt, nội soi đại tràng, xét nghiệm mỡ máu, kiểm tra tim mạch, khám da và tiêm chủng phù hợp theo độ tuổi.
Tiếp xúc ánh nắng hợp lý
Ánh nắng giúp cơ thể tổng hợp vitamin D - dưỡng chất quan trọng cho xương, hệ miễn dịch và cả sức khỏe tinh thần. Người lớn tuổi thường ít ra ngoài, trong khi khả năng tổng hợp vitamin D qua da cũng giảm dần.
Các chuyên gia khuyến nghị tiếp xúc ánh nắng trong thời gian ngắn mỗi ngày, tránh để da bị cháy nắng, đồng thời vẫn cần chú ý bảo vệ da theo hướng dẫn y tế để giảm nguy cơ ung thư da.
Ăn uống lành mạnh, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn
Chế độ ăn có ảnh hưởng trực tiếp đến tim mạch, đường huyết, cân nặng và mức năng lượng. Người lớn tuổi được khuyên nên ưu tiên rau xanh, trái cây tươi, thực phẩm giàu chất xơ, hạn chế chất béo không lành mạnh, muối và đường.
Việc thay đổi không nhất thiết phải diễn ra đột ngột; các bác sĩ khuyến nghị điều chỉnh từng bước, từng phần trong khẩu phần ăn để duy trì lâu dài.
Tuổi tác mang theo nhiều thay đổi về thể chất và tinh thần, nhưng các chuyên gia y tế cho rằng chỉ với những điều chỉnh nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày, người lớn tuổi có thể cải thiện đáng kể sức khỏe, khả năng vận động và chất lượng cuộc sống.
Những điều bác sĩ gợi ý không đòi hỏi thay đổi lớn hay chi phí cao, nhưng nếu được thực hiện đều đặn mỗi ngày, chúng có thể giúp người cao tuổi duy trì sự độc lập, giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống trong giai đoạn sau của tuổi già.
Hồng Nhung