Sora bị khai tử, rác AI vẫn tràn ngập

2 giờ trướcBài gốc

Hình chụp màn hình giao diện web của Sora

Theo Thạc sĩ Christian Berg (Khoa Truyền thông và Thiết kế, Đại học RMIT), việc một công cụ đắt đỏ biến mất không hề làm chậm lại cỗ máy đang sản sinh và tưởng thưởng cho nội dung rác do AI tạo ra. Trái lại, guồng máy đó vẫn đang tăng tốc.

Ông dẫn thông tin, ngày 24.3.2026, OpenAI thông báo sẽ đóng cửa ứng dụng tạo video Sora. Quyết định này được cho là kéo theo sự đổ vỡ của thỏa thuận trị giá 1 tỉ USD giữa doanh nghiệp này và Disney. Trước đó, Sora tiêu tốn khoảng 1 triệu USD mỗi ngày nhưng chỉ phục vụ chưa tới nửa triệu người dùng - một mô hình khó duy trì về mặt kinh doanh. Theo ông Berg, Sora “chết” vì lý do tài chính, không phải vì những cân nhắc đạo đức.

Tuy vậy, ông Christian Berg nhấn mạnh việc Sora dừng hoạt động không làm thay đổi thực trạng rác AI. Các “nông trại nội dung” (tạm dịch từ “content farm”) không phụ thuộc vào một công cụ cụ thể để tạo ra hình ảnh chó mèo dễ thương hay các video thảm họa giả mạo lan truyền trên Facebook, TikTok. Phần lớn nội dung rác hiện nay vẫn được sản xuất từ hình ảnh tạo bằng các công cụ như Midjourney hoặc các mô hình mã nguồn mở chạy trên phần cứng giá rẻ.

Ở mảng video, theo ông, các công cụ thay thế đang phát triển nhanh. Google Veo ngày càng mạnh hơn và rẻ hơn; chỉ vài ngày sau khi Sora bị khai tử, Google đã giới thiệu gói Veo Lite với mức giá chưa bằng một nửa trước đó. Bên cạnh đó, các nền tảng như Kling, Runway hay Pika vẫn hoạt động ổn định. “Thực tế, mức độ cạnh tranh trong thị trường đang gia tăng chứ không hề giảm”, ông Christian Berg nhận định.

Một yếu tố đáng chú ý khác, theo ông Berg, là sự trưởng thành nhanh của hệ sinh thái mã nguồn mở. Những mô hình như Wan 2.2 của Alibaba có thể tạo video chỉ với một GPU phổ thông và 6GB bộ nhớ VRAM. Phần cứng càng mạnh thì chất lượng video sẽ càng cao, nhưng các “xưởng tạo rác AI” vốn không cần hình ảnh chuẩn điện ảnh mà chỉ quan tâm đến số lượng.

Thạc sĩ Christian Berg (Khoa Truyền thông và Thiết kế, Đại học RMIT)

Đề cập đến Việt Nam, ông Christian Berg cho rằng vấn đề này có ý nghĩa trên hai khía cạnh. Các nhà sáng tạo nội dung Việt Nam đang tham gia trực tiếp vào nền kinh tế rác AI toàn cầu thông qua việc sản xuất nội dung nhằm khai thác các chương trình kiếm tiền của Facebook và thu lợi nhuận quảng cáo từ khán giả quốc tế.

Đồng thời, Luật Trí tuệ nhân tạo mới của Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 1.3.2026, yêu cầu nhiều nội dung âm thanh, hình ảnh và video do AI tạo ra phải được gắn nhãn ở định dạng máy có thể đọc được.

Trên lý thuyết, đây là một công cụ giúp cơ quan quản lý kiểm soát hoạt động sản xuất rác AI trong nước. Nhưng trên thực tế, các hướng dẫn triển khai vẫn chưa được ban hành và việc xử lý các nông trại nội dung nhỏ lẻ trên Facebook khó có khả năng trở thành ưu tiên.

Từ các dẫn chứng trên, chuyên gia cho rằng vụ khai tử Sora chỉ là một chú thích cuối trang trong câu chuyện rác AI. Nền tảng kinh tế nuôi sống rác AI vẫn nguyên vẹn: công cụ ngày càng rẻ, các nền tảng vẫn ưu tiên tương tác hơn chất lượng và người sản xuất nội dung chi phí thấp ở các nước đang phát triển có thể tạo video, hình ảnh AI rồi kiếm tiền từ các thị trường giàu hơn.

Chừng nào động cơ hoạt động của các nền tảng chưa thay đổi và việc thực thi pháp luật vẫn chỉ nằm trên giấy thì rác AI sẽ tiếp tục bành trướng, dù có hay không những cái kết “giật tít” như Sora.

ANH HUY; ảnh: RMIT

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/nhip-song-so/sora-bi-khai-tu-rac-ai-van-tran-ngap-216571.html