Starlink tăng giá gấp 5 lần, Lầu Năm Góc và SpaceX cãi nhau

2 giờ trướcBài gốc

Binh sĩ Mỹ triển khai thiết bị đầu cuối của hệ thống Starlink. Ảnh: UDN.

Khi mạng “Starlink” của tỷ phú Elon Musk dẫn đường cho các UAV cảm tử do Mỹ sản xuất giành được kết quả trên chiến trường Trung Đông, các lãnh đạo của SpaceX đã đi đến một kết luận: Bộ Quốc phòng Mỹ cần trả nhiều tiền hơn cho việc sử dụng mạng Wi-Fi vệ tinh của họ.

Ngày 26/5 theo giờ địa phương, hãng tin Reuters dẫn lời nhiều nguồn thạo tin cùng các tài liệu của Lầu Năm Góc cho biết: chỉ vài tuần sau khi Mỹ phát động chiến dịch ném bom Iran, các lãnh đạo SpaceX đã gặp quan chức Bộ Quốc phòng và cho rằng mức phí khoảng 5.000 USD quân đội Mỹ hiện trả cho mỗi thiết bị đầu cuối kết nối là quá thấp, trong khi giá trị dịch vụ thực tế phải gần 25.000 USD.

Theo 5 nguồn tin và các tài liệu liên quan, quan hệ giữa SpaceX và Lầu Năm Góc trong vài tháng qua ngày càng căng thẳng vì vấn đề định giá Starlink. Tranh cãi quanh việc sử dụng Starlink trên UAV cảm tử LUCAS chính là ví dụ điển hình.

UAV LUCAS là loại máy bay không người lái giá rẻ của Mỹ, được phát triển dựa trên việc nghiên cứu và đảo ngược kỹ thuật UAV “Shahed-136” của Iran. Hai mẫu có tính năng tương đương: có thể bay lượn trên khu vực mục tiêu rồi lao xuống kích nổ đầu đạn bằng va chạm. Những năm gần đây, kiểu dáng và đặc điểm bay của chúng đã trở nên quen thuộc tại Ukraine và Trung Đông.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth thị sát việc sản xuất UAV LUCAS. Ảnh: UDN.

Hai nguồn tin cho biết Lầu Năm Góc và SpaceX còn bất đồng về một dự án khác. Sau khi tuyên bố “giúp người dân Iran vượt qua phong tỏa thông tin của chính phủ”, phía Mỹ muốn SpaceX hỗ trợ cung cấp dịch vụ “điện thoại kết nối trực tiếp” Starlink tương tự 5G, nhưng hai bên không đạt được thỏa thuận về giá.

Reuters nhận định, các tranh chấp chưa từng được tiết lộ này cho thấy sự phụ thuộc ngày càng lớn của Lầu Năm Góc vào SpaceX và đang trao cho Elon Musk tiếng nói lớn hơn trong các vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia Mỹ. Điều này diễn ra đúng lúc SpaceX chuẩn bị IPO vào tháng tới - thương vụ có thể trở thành một trong những vụ niêm yết lớn nhất lịch sử - và công ty đang tìm cách nâng doanh thu trước thời điểm đó.

Starlink phát huy vai trò, SpaceX cho rằng mình đã “bán quá rẻ”

Khác với các thiết bị Starlink dân dụng bán tại Walmart và nhiều cửa hàng khác, theo thỏa thuận năm 2023, SpaceX bán cho Lầu Năm Góc phiên bản quân sự mang tên “Starshield”. Một nguồn tin cho biết thiết bị Starshield có thể kết nối cả với vệ tinh Starlink thương mại lẫn Starlink bảo mật độc lập khác cũng mang tên Starshield.

Phía SpaceX cho rằng môi trường sử dụng của UAV LUCAS phù hợp với gói thuê bao hàng không của họ hơn là gói mặt đất hoặc di động giá rẻ. Trong khi đó, Lầu Năm Góc lập luận rằng mức phí 25.000 USD/tháng vốn dành cho máy bay khách, chứ không phải UAV cảm tử chỉ dùng kết nối Starlink trong vài phút hoặc vài giờ.

UAV LUCAS được Mỹ mô phỏng từ mẫu Shahed-136 của Iran. Ảnh: CNA.

Cuối cùng, khi mở rộng chiến dịch tấn công Iran, Lầu Năm Góc đã đồng ý với phương án tăng giá của SpaceX, khiến chi phí mỗi UAV LUCAS gần như tăng gấp đôi. Trước đó, quân đội Mỹ chi khoảng 30.000 USD cho mỗi UAV.

Theo Reuters, SpaceX từ chối bình luận, còn Lầu Năm Góc cũng không đưa ra phản hồi chính thức. Một quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết Văn phòng Truyền thông Vệ tinh Thương mại của họ đang tìm kiếm các đối thủ cạnh tranh khác.

Tuy nhiên, hiện chưa có công ty nào có thể cung cấp giải pháp tương đương Starlink. Từ khi xung đột Nga-Ukraine bùng nổ năm 2022, Starlink đã trở thành công cụ ngày càng quan trọng trong chiến tranh hiện đại. Mạng vệ tinh này cung cấp phủ sóng toàn cầu, cho phép liên lạc chiến trường và định vị chính xác ngay cả ở vùng xa xôi.

Hiện SpaceX sở hữu khoảng 10.000 vệ tinh, chiếm hơn 60% tổng số vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo. Quy mô này vượt xa các vệ tinh mà OneWeb hay Amazon đang xây dựng.

Trong chiến tranh Nga-Ukraine, rủi ro phụ thuộc vào Starlink lần đầu tiên được nhận thấy rõ ràng. Reuters trước đây từng đưa tin rằng năm 2022, khi quân đội Ukraine tiến công vị trí Nga, Elon Musk đã ra lệnh tắt dịch vụ Starlink ở một số khu vực Ukraine, khiến một chiến dịch phản công quan trọng bị ảnh hưởng. Một trường hợp tương tự xảy ra mùa hè năm ngoái khi cuộc thử nghiệm của Hải quân Mỹ bị gián đoạn do Starlink gặp sự cố toàn cầu, làm tàu quân sự không người lái mất kết nối và trôi nổi tự do trên biển.

So sánh hai loại UAV Shahed của Iran và LUCAS của Mỹ. Ảnh: UDN.

SpaceX khiến chính phủ Mỹ “tiến thoái lưỡng nan”

Ông Clayton Swope, nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) cho rằng khác với các nhà thầu quốc phòng truyền thống, SpaceX có tiếng nói lớn hơn với Lầu Năm Góc vì ngoài phóng tên lửa và AI, công ty còn sở hữu thị trường Starlink thương mại khổng lồ.

Theo hồ sơ gửi lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (USSEC), khoảng 20% doanh thu của SpaceX đến từ chính phủ Mỹ. Ông nói: “SpaceX thực sự đã đặt chính phủ Mỹ vào thế tiến thoái lưỡng nan.”

Khi chiến tranh Trung Đông bùng nổ, Starlink đã trở thành thành phần cốt lõi trong các chiến dịch quân sự Mỹ. Trong giai đoạn thử nghiệm và triển khai ban đầu, hệ thống này hỗ trợ nhiều nền tảng như UAV LUCAS và tàu mặt nước không người lái phục vụ nhiệm vụ giám sát, tấn công trên biển. Một nguồn tin cho biết khi Mỹ tiến hành ném bom, các thiết bị Starshield đã được sử dụng trên hơn 10 hệ thống UAV khác nhau.

Tuy nhiên, sau cuộc tấn công của Mỹ vào Iran ngày 28/2, căng thẳng giữa SpaceX và Lầu Năm Góc nhanh chóng nổi lên. Ngày 1/3, Musk đăng trên nền tảng X rằng UAV LUCAS “dường như đã tích hợp thiết bị Starlink”.

Ông viết: “Sử dụng Starlink thương mại cho hệ thống vũ khí là vi phạm điều khoản dịch vụ. Quy định này áp dụng với mọi người dùng và khi phát hiện sẽ bị ngắt kết nối. Ngoài ra còn có một mạng độc lập tên Starshield do chính phủ Mỹ vận hành”.

Đáp lại, Lầu Năm Góc phủ nhận việc vi phạm thỏa thuận với SpaceX. Theo hai nguồn tin, vài ngày sau đó, lãnh đạo SpaceX đã gặp các quan chức quốc phòng Mỹ và cho rằng quân đội Mỹ trả quá ít cho các dịch vụ liên quan.

Một nguồn tin cho biết dù ban đầu Lầu Năm Góc đồng ý trả mức phí cao hơn cho kết nối vệ tinh của UAV tấn công, nhiều quan chức cấp cao, trong đó có Thứ trưởng Quốc phòng Steve Feinberg vẫn cảm thấy không yên tâm. Trong thời gian ngừng bắn trước đó, các quan chức quốc phòng Mỹ đã gặp cựu tướng không quân 4 sao Terrence O'Shaughnessy, hiện phụ trách mảng quốc phòng của SpaceX, để bàn lại vấn đề giá cả.

Theo tài liệu Reuters tiếp cận được, Lầu Năm Góc hiện vẫn cân nhắc mua thêm hơn 3.500 gói thuê bao Starshield, trong đó có 100 gói hàng không giá cao. Thỏa thuận này có thể mang về cho SpaceX hàng trăm triệu USD mỗi năm, nhưng chưa rõ đã được chốt hay chưa và mức giá cuối cùng là bao nhiêu.

Trên thực tế, Starlink cũng rất quan trọng với các chiến dịch khác. TheoWallStreet Journal, hồi tháng 1 năm nay, sau khi Iran nổ ra biểu tình toàn quốc, chính quyền Donald Trump đã bí mật vận chuyển hơn 6.000 thiết bị Starlink vào Iran với lý do cung cấp Internet cho người dân địa phương.

Vệ tinh của hệ thống Starlink. Ảnh: Guancha.

Tuy nhiên, một nguồn tin cho biết chính quyền Iran sau đó đã tịch thu các thiết bị này và triển khai thiết bị gây nhiễu tại nhiều thành phố lớn nhằm cắt kết nối.

Ngoài ra, theo hai nguồn tin, chỉ một tuần sau khi biểu tình bùng phát, Lầu Năm Góc đã bắt đầu đàm phán với SpaceX về việc triển khai dịch vụ “direct-to-cell” - công nghệ cho phép điện thoại kết nối trực tiếp với vệ tinh mà không cần thiết bị đầu cuối mặt đất.

Một nguồn tin và các tài liệu của Lầu Năm Góc cho biết SpaceX có doanh thu 11,4 tỷ USD từ Starlink trong năm 2025, đã yêu cầu khoản phí khởi động lên tới 500 triệu USD cho dịch vụ này, cộng thêm chi phí vận hành 100 triệu USD/tháng.

Mức báo giá đó khiến các quan chức Lầu Năm Góc đặc biệt lo ngại về chi phí, và Reuters chưa thể xác nhận liệu hai bên đã đạt được thỏa thuận hay chưa.

Theo Guancha

Thu Thủy

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/starlink-tang-gia-gap-5-lan-lau-nam-goc-va-spacex-cai-nhau-post200899.html