Máy bay chiến đấu F-35 (bên trái) và Su-35. Ảnh: MW.
Sau khi Không quân Vũ trụ Nga ngày 26/5 xác nhận đã tiếp nhận thêm một lô tiêm kích Su-35S mới từ Tập đoàn chế tạo máy bay thống nhất United Aircraft Corporation (UAC), giới quân sự quốc tế bắt đầu đặt ra câu hỏi lớn: liệu dòng tiêm kích này có đủ khả năng đối đầu hiệu quả với F-35 – “xương sống” sức mạnh không quân của NATO hay không?
F-35 hiện là dòng tiêm kích thế hệ 5 duy nhất được sản xuất hàng loạt trong thế giới phương Tây. Máy bay này ngày càng trở thành nền tảng chủ lực của không quân NATO, chiến thắng trong hầu hết các gói thầu quốc tế mà nó tham gia trước các đối thủ phương Tây khác. F-35 cũng đang nhanh chóng được triển khai dọc biên giới phía đông của Nga, đặc biệt tại Nhật Bản và nhiều quốc gia châu Âu.
Trong khi đó, Su-35 chỉ được Nga xếp vào thế hệ “4++”, ra đời trong bối cảnh ngành công nghiệp quốc phòng Nga có nguồn lực nghiên cứu – phát triển hạn chế hơn nhiều so với Mỹ. Xét về tổng thể công nghệ, Su-35 kém F-35 ở nhiều mặt: từ hệ thống điện tử hàng không, khả năng tàng hình cho tới năng lực tác chiến mạng trung tâm. Tuy nhiên, tiêm kích Nga vẫn sở hữu một số ưu thế đáng gờm mà Moscow tin rằng có thể trở thành “quân bài quyết định” nếu xung đột lớn với NATO xảy ra.
Chiến đấu cơ Su-35 của Nga. Ảnh: MW.
Khác với F-35 – được phát triển theo chương trình Joint Strike Fighter với trọng tâm là chế áp phòng không và tấn công mặt đất giá rẻ – Su-35 ngay từ đầu đã được tối ưu hóa cho không chiến. Đây là dòng tiêm kích chủ lực nhằm giành ưu thế trên không của Nga.
Vì vậy, Su-35 có kích thước lớn hơn đáng kể. Radar của nó được cho là lớn gấp gần 3 lần và mạnh hơn 2 lần so với radar AN/APG-81 của F-35. Máy bay Nga cũng tạo ra lực đẩy lớn hơn, cung cấp nguồn điện mạnh hơn cho các hệ thống tác chiến và mang được lượng vũ khí lớn hơn rất nhiều.
Máy bay F-35A của Không quân Hoàng gia Na Uy hoạt động trên đường cao tốc Phần Lan trong các cuộc tập trận chung. Ảnh: MW.
Những ưu thế này không đủ để bù đắp hoàn toàn cho khả năng tàng hình gần như tuyệt đối của F-35 hay hệ thống chia sẻ dữ liệu chiến trường cực kỳ tiên tiến của tiêm kích Mỹ. Tuy nhiên, chúng giúp Nga có những “điểm tựa chiến thuật” riêng để xây dựng phương án đối phó.
Khả năng né radar của F-35 đi kèm với hệ thống thu thập tình báo điện tử thụ động vượt trội. Đây là yếu tố giúp dòng máy bay này đặc biệt hiệu quả trong các nhiệm vụ săn lùng và tiêu diệt hệ thống phòng không mặt đất như S-400 – loại vũ khí mà Su-35 được thiết kế để phối hợp tác chiến.
Dẫu vậy, F-35 tồn tại một điểm yếu rất lớn: tải trọng vũ khí hạn chế. Khi cấu hình tàng hình, F-35 hiện chỉ mang được 4 tên lửa không đối không trong khoang vũ khí. Con số này dự kiến tăng lên 6 đối với biến thể F-35A và F-35C sau khi được nâng cấp lên chuẩn Block 4 vào khoảng năm 2030.
Trong khi đó, Su-35 có thể mang tới 14 tên lửa không đối không mà không ảnh hưởng quá lớn tới tính năng bay. Điều này đến từ thiết kế thân máy bay lớn hơn, động cơ mạnh hơn và việc sử dụng giá treo ngoài.
Máy bay Su-35 của phi đội Russian Knights thực hiện nhiệm vụ hộ tống máy bay ném bom trên biển Barents. Ảnh: MW.
Trong hơn một thập kỷ, F-35 duy trì ưu thế rõ rệt nhờ tên lửa AIM-120D có tầm bắn vượt trội, dài hơn khoảng 60-70% so với tên lửa R-77-1 – vũ khí chủ lực của Su-35.
Tuy nhiên, cán cân này bắt đầu thay đổi từ năm 2025 khi Nga xác nhận Su-35 đã tích hợp tên lửa R-77M mới. Loại đạn này được cho có tầm bắn gần 200 km và sử dụng đầu dò radar mảng pha chủ động (AESA), tối ưu để săn các mục tiêu tàng hình hoặc cơ động cao.
F-35 được kỳ vọng sẽ giành lại lợi thế khi Mỹ hoàn tất tên lửa AIM-260 thế hệ mới. Nhưng chương trình này đã chậm tiến độ kéo dài và chi phí sản xuất cực kỳ đắt đỏ khiến nhiều chuyên gia nghi ngờ số lượng triển khai thực tế tại châu Âu sẽ bị hạn chế.
Máy bay F-35 phóng tên lửa không đối không AIM-120. Ảnh: MW.
Một ưu thế cực lớn khác của Su-35 là tầm hoạt động. Bán kính chiến đấu của nó được ước tính gần 1.000 km, lớn hơn khoảng 180% so với F-35A và hơn gấp đôi F-35B.
Khả năng này cho phép Su-35 tuần tra sâu trong lãnh thổ rộng lớn của Nga, hộ tống máy bay ném bom và truy kích mục tiêu ở khoảng cách rất xa biên giới.
Su-35 cũng có thể bay siêu âm mà không cần bật chế độ đốt sau – điều mà F-35 hiện vẫn chưa làm được. Đây là lợi thế lớn về tính linh hoạt chiến thuật cũng như khả năng tiết kiệm nhiên liệu.
Tốc độ tối đa của Su-35 cũng cao hơn khoảng 60% so với F-35, cho phép máy bay Nga cơ động và tái triển khai nhanh hơn đáng kể.
Máy bay Su-35 của Nga phóng tên lửa không đối không tầm xa R-37M. Ảnh: MW.
Ngoài ra, Su-35 còn sở hữu tên lửa R-37M với tầm bắn được cho là vượt quá 350 km – gần gấp đôi khả năng tác chiến của AIM-120D trên F-35.
Loại tên lửa này đặc biệt nguy hiểm đối với các máy bay hỗ trợ chiến lược như máy bay cảnh báo sớm E-7 hay máy bay tiếp dầu KC-135 – những phương tiện đóng vai trò cực kỳ quan trọng để duy trì sức mạnh tác chiến của F-35.
Trong khi F-35 phụ thuộc lớn vào hệ thống tiếp dầu trên không do tầm hoạt động hạn chế và yêu cầu đường băng chất lượng cao, Su-35 có thể hoạt động từ các sân bay dã chiến hoặc đường băng tạm thời.
Một lĩnh vực khác mà Su-35 được đánh giá rất mạnh là không chiến tầm gần.
Máy bay F-35 phóng tên lửa không đối không AIM-120. Ảnh: MW.
F-35 sở hữu tên lửa AIM-9X Block II hiện đại hơn và hệ thống cảm biến cho phép phi công “nhìn xuyên thân máy bay” nhờ mũ bay tích hợp thực tế tăng cường. Tuy nhiên, khi cấu hình tàng hình, F-35 không thể mang AIM-9X trong khoang vũ khí trong.
Điều đó khiến nó bị hạn chế đáng kể trong các trận không chiến tầm gần nếu không chấp nhận hy sinh ưu thế tàng hình bằng cách mang vũ khí bên ngoài.
Trong khi đó, Su-35 với khả năng cơ động cực cao và hệ thống tác chiến điện tử mạnh có thể tận dụng điểm yếu này để tạo lợi thế.
Su-35 thể hiện khả năng cơ động cao ở tốc độ thấp. Ảnh: MW.
Ngoài nhiệm vụ không chiến, Su-35 còn có khả năng mang đa dạng tên lửa đối đất và chống hạm – điều mà F-35 hiện vẫn khá hạn chế.
Điều này giúp tiêm kích Nga có tính đa nhiệm cao hơn và trong một cuộc xung đột quy mô lớn, Su-35 hoàn toàn có thể tấn công trực tiếp các căn cứ hoặc tàu chiến mang F-35 theo cách mà F-35 khó thực hiện ngược lại.
Một hạn chế nghiêm trọng khác của F-35 là việc chưa tích hợp hoàn chỉnh tên lửa chống radar AGM-88 – loại vũ khí cực kỳ quan trọng cho nhiệm vụ chế áp phòng không, vốn là vai trò mà F-35 được thiết kế để đảm nhận.
Dù kém hiện đại hơn về tổng thể, Su-35 vẫn duy trì nhiều lợi thế đáng kể về tải trọng, tầm hoạt động, tốc độ và hỏa lực. Nếu Nga khai thác đúng các ưu thế này, dòng tiêm kích “4++” của Moscow hoàn toàn có thể trở thành đối thủ nguy hiểm đối với các đòn tấn công đường không của NATO do F-35 dẫn đầu.
Theo MW, TWZ
Huyền Chi