Sự trả thù của một doanh nhân buôn dầu

2 giờ trướcBài gốc

Tác giả: Daniel Yergin

Dầu mỏ, tiền bạc & quyền lực

Sách khắc họa toàn cảnh lịch sử ngành công nghiệp dầu mỏ - cuộc giao tranh giành tiền bạc và quyền lực xung quanh vấn đề dầu mỏ. Cuộc chiến này đã làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu, phản ánh hậu quả của các cuộc chiến tranh thế giới và khu vực, đồng thời thay đổi vận mệnh nhân loại nói chung và các quốc gia nói riêng.

Sự trả thù của một doanh nhân buôn dầu

Sớm nhận thấy điểm yếu của dầu lửa những năm 1980, Pickens chỉ ra việc cần phải làm để chống tình trạng này, đưa ra một hệ tư tưởng để giải thích cho các hiện tượng đó.

Mặc dù nền công nghiệp đã đạt đến độ chín muồi để thay đổi vào giai đoạn cuối Cú sốc dầu mỏ lần thứ hai, song vẫn cần phải có một người phát động. Nhân tố phát động này được tìm thấy ở Amarillo, một thị trấn nằm trên vùng cao nguyên khô cằn, bằng phẳng thuộc vùng Panhandle, Tây Bắc bang Texas - một vùng biệt lập, cằn cỗi, thường xuyên xảy ra lốc xoáy và nằm gần bang Denver hơn Houston.

Dầu khí là ngành nghề kinh doanh lớn nhất ở Amarillo, thế nhưng chủ yếu là do các doanh nghiệp độc lập, nhỏ lẻ điều hành. Nuôi gia súc cũng là một lĩnh vực kinh doanh chủ đạo ở vùng Amarillo và khu vực xung quanh. Buôn bán vũ khí hạt nhân cũng vậy.

Amarillo là trung tâm duy nhất của cả nước chuyên chế tạo bom nguyên tử, ước tính mỗi ngày sản xuất 4 đầu đạn ngư lôi. Đây cũng chính là quê nhà của một doanh nhân buôn bán dầu mỏ độc lập tên là T. Boone Pickens. Hơn bất cứ người nào khác, ông này đã châm ngòi cho các vụ nổ làm thay đổi tình hình dầu mỏ của các tổ chức, xóa mờ đi một số dấu mốc nổi tiếng.

Tỷ phú dầu mỏ Boone Pickens. Ảnh: Reuters.

Boone Pickens trở thành một người nổi tiếng giả hiệu, rất giỏi chọc ghẹo các ký giả với điệu cười khô khan khi họ thẳng thắn hỏi ông liệu rằng ông có phải là nhân vật J. R. Ewing trong bộ phim truyền hình Dallas bước ra “đời thực” hay không. Trong giới tài chính, Pickens là nhà đầu tư được ca tụng ở khắp nơi; ông có thể khiến mọi thứ trở thành hiện thực, nâng giá trị của các cổ đông.

Tuy nhiên, trong lĩnh vực dầu mỏ, trong khi có một số người ngưỡng mộ ông, số khác lại khinh ghét ông. Tự đặt mình vào vị trí giao nhau chiến lược giữa nền công nghiệp dầu lửa và phố Wall, ông nói rằng ông đang đẩy nền công nghiệp dầu lửa trở lại với những tiêu chuẩn cơ bản, chống lại thói phung phí bê tha, cứu nền công nghiệp thoát khỏi tình trạng quá khích, ảo tưởng, kiêu căng và phục vụ cho lợi ích thường bị lờ đi của các cổ đông từ trước đến nay vẫn bị tước quyền.

Những người đối dịch với ông cho rằng ông chỉ đơn thuần là một kẻ cơ hội khôn ngoan, có tài buôn bán, là người che đậy tính tham lam hủ lậu trong chiếc vỏ bọc là quyền của các cổ đông.

Có một điều rõ ràng: Picken đã nhận thấy sớm hơn và rõ ràng hầu hết mọi người về tính dễ bị tổn thương cũng như những điểm yếu của nền công nghiệp dầu lửa ở giai đoạn cuối Cú sốc dầu mỏ lần thứ hai. Và ông không những chỉ ra một số việc cần phải làm để chống tình trạng này, mà thậm chí còn đưa ra một hệ tư tưởng để giải thích cho các hiện tượng đó. Thật thà mà nói, chiến dịch của ông biểu trưng cho sự trả thù của một doanh nhân buôn dầu lửa độc lập thuộc nhóm những người bị kinh ghét.

Sinh năm 1928, Pickens lớn lên tại khu khai thác dầu mỏ, cách không xa Seminole, một trong những khu khai thác được phát hiện lớn nhất bang Oklahoma trong những năm 1920. Bố ông là một người chuyên đi thương lượng các hợp đồng khoáng sản, ông kiếm hợp đồng cho thuê đất từ các nông dân, chia thành từng gói rồi sau đó bán cho các công ty dầu lửa. Mẹ ông chịu trách nhiệm phân phối xăng cho ba quận trong suốt Thế chiến II.

Ông là con duy nhất trong gia đình, lớn lên trở thành một thanh niên trẻ xấc xược, tự tin, có suy nghĩ độc lập, ăn nói sắc sảo và thẳng tính. Ông không muốn chấp nhận trật tự đã được sắp đặt sẵn mà thay vào đó muốn mọi thứ diễn ra theo cách của ông. Ông cũng là người thích cạnh tranh mạnh mẽ. Ông ghét bị thua cuộc.

Thời vận làm ăn của bố ông xấu đi, gia đình chuyển đến sống ở Amarillo, tại đó Pickens cha làm việc cho Phillips. Chàng thanh niên Boone sau khi tốt nghiệp khoa địa chất ở trường đại học cũng đến làm việc cho Phillips. Ông không thể chịu được. Ông không thích chế độ quan liêu hay phân cấp. Và chắc chắn ông chẳng thích thú chút nào khi một trong những ông chủ nói với ông rằng: “Nếu mày có ý định làm điều gì to tát với công ty này, mày phải học cách ngậm miệng lại.”

Năm 1954, sau ba năm rưỡi làm việc cho Phillips, ông quyết định bỏ việc và tự đứng ra kinh doanh dầu mỏ độc lập, tư vấn và sắp xếp các vụ giao dịch, thỏa thuận kinh doanh để bán cho những người giàu có xung quanh vùng Amarillo. Ông đến Tây Nam, làm quen với gió nóng và cát bụi thường xuyên tìm cách xộc thẳng vào miệng và cổ, sống ở khu vực bẩn thỉu, lưu động của nước Mỹ.

Ông cạo râu trong nhà vệ sinh công cộng ở những trạm xăng bên đường mang tên của các công ty dầu mỏ lớn mà trước đó ông rất có ác cảm. Đó là những tháng ngày tồi tệ giữa thập kỷ 1950, một trong những giai đoạn suy sụp theo chu kỳ của nền công nghiệp. Pickens chỉ là một trong số hàng nghìn người lái xe quanh các bang dầu lửa, sử dụng bốt điện thoại công cộng làm văn phòng, chen lấn xô đẩy, nghiên cứu các vụ thỏa thuận, bán chúng, thành lập một đội, rồi khoan một chiếc giếng, và nếu may mắn có thể tìm thấy dầu hoặc xăng, mơ tưởng làm được một cái gì đó lớn, rất lớn.

Picken tiến xa hơn tất cả mọi người. Ông thông minh và lanh lợi, có khả năng phân tích và suy nghĩ thấu đáo dần dần một vấn đế. Vào đúng một thời điểm thích hợp, ông đến New York để kiếm tiền và sau đó bắt đầu kinh doanh phát đạt tại Canada. Đến năm 1964, ông gói gọn tất cả hợp đồng khoan giếng vào một công ty duy nhất có tên là Mesa Petroleum.

Sau khi Mesa cổ phần hóa, ông bắt đầu bị mê hoặc với khoảng cách giữa giá trị cổ phiếu và giá trị tài sản dầu khí tiềm tàng. Pickens để mắt đến Hugoton Production, một công ty kinh doanh ảm đạm nhưng có quy mô khá lớn với nguồn dự trữ khí phong phú ở Hugoton, Tây Nam Kansas, say này trở thành mỏ khí lớn nhất cả nước. Giá cổ phiếu của công ty thấp hơn rất nhiều so với mức nguồn dự trữ khí có thể mang về nếu được bán hạ giá. Có thể lôi kéo các cổ đông bằng cách hứa hẹn khoản tiền lãi về hậu hĩnh hơn, trên cơ sở nâng giá cổ phiếu và quản lý công ty khác đi. Đây chính là khái niệm đơn giản sẽ có tác động mạnh mẽ như vậy trong vòng 15 năm sau.

Năm 1969, ông hoàn thành thủ tục tiếp quản công ty đối địch Hugoton và tiến hành sát nhập doanh nghiệp lớn hơn nhiều vào Mesa, hình thành công ty dầu khí độc lập có quy mô khá hoành tráng.

Để bắt kịp với hầu hết mọi người trong cơn sốt dầu sau năm 1973, Pickens đã thuê tất cả tháp khoan dầu ở Mỹ mà ông có thể, và đến Biển Bắc và Australia để tìm kiếm dầu. Ông vẫn là một người lái buôn thâm căn cố đế, là người từng trải trong hoạt động bán hàng giao sau từ rất lâu trước khi bất kỳ người khác trong ngành công nghiệp dầu lửa nghe nói đến hoạt động này.

Trước đó ông đã từng chuyên kinh doanh gia súc giao sau. Đã có thời điểm, thậm chí ông đưa Mesa tham gia hoạt động trong lĩnh vực chăn nuôi gia súc như một nghề phụ, biến công ty dầu lửa nhỏ bé trở thành công ty chăn nuôi gia súc lớn thứ hai trên cả nước. Hoạt động kinh doanh này cuối cùng không hiệu quả, ông quyết định chấm dứt và đưa công ty ra khỏi khu vực vỗ béo gia súc. Tuy nhiên, thậm chí ngay cả khi cuộc chiến tranh dầu lửa giữa thập kỷ 80 đang ở thời điểm gay cấn, với hàng tỷ đôla tiền vốn đầu tư, Pickens vẫn nhìn ra ngoài cửa sổ khi máy bay của ông bay qua khu vực bang Texas và bắt đầu đếm số lượng gia súc xem đàn gia súc có lớn hay không, để giúp ông quyết định nên tiếp tục kéo dài hoạt động kinh doanh gia súc một thời gian dài hay ngắn. Đó chỉ là trò giải trí.

Pickens từng là một người chơi bóng chày rồi sau đó chuyển sang bóng vợt xuất sắc, điều này cũng đồng nghĩa với tốc độ, di chuyển bất ngờ, phản xạ nhanh và khả năng ứng biến bền bỉ. Đó cũng chính là cách ông kinh doanh.

Một trong những người quản lý của ông nhớ lại giai đoạn những năm 1970: “Chúng tôi thường tụ tập ở văn phòng của Boone mỗi sáng thứ bảy, một số người ngồi xuống sàn nhà, và Boone sẽ hỏi chúng tôi định làm gì để kiếm tiền vào tuần tới.” Pickens tự hào được biết đến là ông chủ công ty dầu lửa duy nhất ở Amarillo vẫn làm việc vào ngày thứ bảy.

Phong cách của ông - luôn vạch kế hoạch chi tiết, chú ý đến từng tiểu tiết song khả năng ứng biến cũng rất tài tình - giúp ông trở thành một đối thủ nặng ký của các công ty lớn với tư tưởng quan liêu. Và ông sẽ không né tránh đấu tranh. Khi nhân viên nói cho ông biết một đối thủ hay đường ống khí đốt tự nhiên đã làm một việc gì đó mà ông không thích, ông sẽ đáp lại với câu trả miếng quen thuộc: “Bảo họ đi mà hôn mông gã béo”.

Daniel Yergin

Omega+ và NXB Thế giới

Nguồn Znews : https://znews.vn/su-tra-thu-cua-mot-doanh-nhan-buon-dau-post1649700.html