Sửa đổi Luật đất đai năm 2024: Tháo gỡ 'điểm nghẽn', khơi thông nguồn lực

2 giờ trướcBài gốc

Những phát sinh từ thực tiễn

Luật Đất đai năm 2024 ra đời được kỳ vọng là đòn bẩy pháp lý quan trọng cho thị trường bất động sản và các dự án đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện, dòng chảy thực tiễn đã bộc lộ những điểm nghẽn đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chỉ trong gần hai năm triển khai, Quốc hội và Chính phủ đã phải ban hành liên tiếp hơn 26 văn bản quy phạm pháp luật khác nhau để điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung và hướng dẫn thi hành nhằm tháo gỡ kịp thời các khó khăn, vướng mắc phát sinh.

Việc phải ban hành một số lượng lớn các văn bản dưới luật trong thời gian ngắn cho thấy tính chất phức tạp và biến động liên tục của công tác quản lý đất đai. Nhiều quy định then chốt mang tính chất tình thế, hiện đang được điều chỉnh bằng các nghị định, nghị quyết của Chính phủ hoặc Quốc hội, đòi hỏi phải được nhanh chóng luật hóa. Điều này nhằm bảo đảm tính ổn định, thống nhất, lâu dài cho hệ thống pháp luật, tránh tình trạng chồng chéo hoặc tạo ra các cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan thực thi.

Sửa đổi Luật đất đai mở hướng phát triển kinh tế cho nhiều địa phương. Ảnh: Phong Đỗ

Đặc biệt, mục tiêu chiến lược đưa nước ta bước vào kỷ nguyên mới với tốc độ tăng trưởng kinh tế "hai con số" trong giai đoạn 2026 - 2030 đang đặt lên vai ngành quản lý đất đai một áp lực rất lớn. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, là nguồn lực đầu vào của mọi dự án phát triển kinh tế - xã hội. Nếu các thủ tục, quy định về giá đất, bồi thường hay thu hồi đất còn ách tắc, mục tiêu tăng trưởng cao định hướng theo Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII sẽ gặp rào cản lớn.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh: Việc đề xuất sửa đổi Luật Đất đai lần này là một yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn. Chúng ta cần bổ sung cơ sở thực tiễn mạnh mẽ, đánh giá toàn diện để thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng, tháo gỡ triệt để những vướng mắc phát sinh, từ đó tạo động lực giải phóng nguồn lực đất đai, đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao.

Nội dung cốt lõi và định hướng sửa đổi toàn diện

Để giải quyết triệt để các bất cập hiện tại, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức ký Tờ trình số 4204/TTr-BNNMT trình Chính phủ xem xét, đề xuất bổ sung Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào Chương trình lập pháp năm 2026. Định hướng sửa đổi trong dự thảo Luật lần này được kết cấu tập trung vào hai nhóm nội dung lớn, mang tính chiến lược và đồng bộ.

Nhóm thứ nhất, tập trung vào các cơ chế, chính sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Trọng tâm của nhóm này là luật hóa toàn diện các quy định, chính sách tháo gỡ khó khăn đã được thử nghiệm thành công tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội ngày 11/12/2025. Đồng thời, chi tiết hóa các quy định từ các văn bản quan trọng như Nghị định số 226/2025/NĐ-CP, Nghị định số 49/2026/NĐ-CP, Nghị định số 50/2026/NĐ-CP, và Nghị quyết số 66.3/2025/NQ-CP.

Theo đó, các lĩnh vực cụ thể được đưa vào diện sửa đổi, bổ sung bao gồm: Quy định rõ ràng, minh bạch về phương pháp định giá đất, xây dựng bảng giá đất và áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất để sát với thực tế thị trường, ngăn ngừa thất thoát ngân sách cũng như khiếu nại của người dân. Hoàn thiện các chính sách về thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, quy trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp, ổn định đời sống cho người có đất bị thu hồi. Cải cách quy trình đăng ký, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, đặc biệt là quy hoạch cấp xã.

Sửa đổi Luật đất đai giúp nhiều địa phương xây dựng mô hình kinh tế phù hợp. Ảnh: IA

Ngoài ra, đơn giản hóa thủ tục giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, lựa chọn hình thức thuê đất trả tiền một lần hay hằng năm, tách thửa và hợp thửa đất.Bổ sung quy định về quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trồng lúa nhằm bảo vệ an ninh lương thực nhưng vẫn linh hoạt chuyển đổi cây xanh, phát triển kinh tế; giải quyết dứt điểm quyền lợi của người có vi phạm đất đai trước ngày 1/7/2014.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ rõ nhóm thứ hai cần sửa đổi là: Đổi mới căn bản công tác quản lý nhà nước thông qua việc phân cấp, phân quyền, phân định rõ thẩm quyền theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mới và đẩy mạnh cải cách hành chính trong lĩnh vực đất đai. Sự thay đổi mang tính bước ngoặt này đòi hỏi cấu trúc hệ thống văn bản pháp lý về đất đai phải thay đổi toàn diện từ ngữ và thẩm quyền xử lý.

Theo đề xuất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự thảo luật sẽ sử dụng kỹ thuật soạn thảo chuyên biệt để chủ động thay thế hoặc bãi bỏ hoàn toàn các thuật ngữ, cụm từ liên quan đến cấu trúc cũ như “huyện”, “cấp huyện”, “thị trấn”… Dự thảo cũng sẽ bổ sung một điều mới quy định riêng biệt về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai cho phù hợp chặt chẽ với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Song song đó, các thủ tục hành chính liên quan đến cấp tỉnh sẽ được rà soát, cắt giảm tối đa các khâu trung gian, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ tuyệt đối trong hệ thống pháp luật với các Luật và Nghị quyết khác của Quốc hội.

Có thể khẳng định, việc chủ động sửa đổi Luật Đất đai lần này không chỉ là giải pháp khắc phục các vướng mắc trước mắt, mà là bước chuẩn bị căn cơ về thể chế, sẵn sàng đưa đất nước bước vào một chu kỳ phát triển mới bền vững, thông thoáng và hiệu quả hơn.

Đỗ Phong

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/sua-doi-luat-dat-dai-nam-2024-thao-go-diem-nghen-khoi-thong-nguon-luc-757792.html