Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp
Bước tiến lịch sử mang tầm nhìn 100 năm
Ngày 18/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, lần này sửa đổi Luật là một bước tiến lịch sử mang tầm nhìn 100 năm giúp Hà Nội thực sự trở thành đầu tàu của cả nước. Đồng thời phải tập trung phân quyền tối đa và tự chủ toàn diện cho TP. Hà Nội. Một bước đột phá lớn nhất so với Luật năm 2024 là giải quyết điểm nghẽn, thủ tục hành chính kéo dài, tạo không gian sáng tạo cho quản trị đô thị đặc biệt.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, phải tính đến tình huống có thể dẫn đến lạm quyền địa phương hoặc xung đột pháp lý nếu không định nghĩa rõ khác ở mức nào, hợp lý như thế nào ở một số lĩnh vực, nhất là lĩnh vực đất đai, môi trường dễ phát sinh tham nhũng. Vì vậy cần phải kiểm soát.
Từ đó, Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cần bổ sung nguyên tắc ưu tiên áp dụng nhưng phải công khai, những gì cần thiết phải lấy ý kiến nhân dân để báo cáo cấp có thẩm quyền. Bên cạnh đó, cần có cơ chế đánh giá hậu kiểm, thí điểm. Thành phố Hà Nội cần tuân thủ Nghị quyết số 66 -NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, Chủ tịch Quốc hội đề nghị.
Đối với cơ chế tài chính, ngân sách và nguồn lực, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, cần có khung để tạo nguồn lực tổng hợp khổng lồ, đủ điều kiện nhảy vọt để đạt mức tăng trưởng 2 con số, có thể cạnh tranh với các nước trên thế giới.
Về tổ chức bộ máy, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cán bộ phải là những người có trình độ năng lực, năng động, sáng tạo, dám quyết, dám làm và dám chịu trách nhiệm; phải có đức, có tài, có tâm, có đủ điều kiện để quyết định những vấn đề của Thủ đô. Ngoài ra, việc ban hành Luật cũng cần đặt vấn đề giám sát, kiểm tra trách nhiệm của các cơ quan.
Chỉ áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội
Tại phiên họp, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, thành phố đang tập trung xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, định hướng chiến lược đưa Hà Nội trở thành trung tâm lớn không chỉ của cả nước mà còn của khu vực và thế giới, đặc biệt với vai trò Thủ đô của một đất nước xã hội chủ nghĩa phát triển. Để có cơ sở pháp lý thúc đẩy thực hiện quy hoạch này, thành phố đã báo cáo và được Quốc hội đồng ý chủ trương xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi).
Về phân cấp, phân quyền, ông Thắng bày tỏ thành phố mong muốn Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội thống nhất chủ trương phân quyền mạnh mẽ hơn cho TP. Hà Nội, đặc biệt trong việc chủ động ban hành các văn bản, quy định mới để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội trong trường hợp Trung ương chưa kịp ban hành quy định cụ thể.
Với vai trò là Thủ đô, là địa phương được giao nhiệm vụ dẫn dắt các địa phương khác trong cả nước, ông Thắng nêu rằng, Hà Nội cần có điều kiện để chủ động thử nghiệm, xây dựng và triển khai các chính sách mới, từ đó tổng kết thực tiễn để nhân rộng trên phạm vi toàn quốc. Thành phố Hà Nội không chỉ là cơ quan thực thi chính sách mới mà còn có thể góp phần hỗ trợ Trung ương trong việc thiết kế chính sách.
Về phân cấp trong các lĩnh vực đặc thù, Chủ tịch TP. Hà Nội đề nghị tiếp tục được phân cấp, ủy quyền trong một số lĩnh vực như y tế, giáo dục, văn hóa - xã hội; đặc biệt là thẩm quyền thành lập, cấp phép và quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập và ngoài công lập trên địa bàn.
“Thực tiễn cho thấy, khi được giao quản lý một số cơ sở như Khu công nghệ cao Hòa Lạc, thành phố đã đạt được những kết quả tích cực, cơ sở vật chất được hoàn thiện, thu hút đầu tư được cải thiện rõ rệt. Gần đây, với sự hỗ trợ của thành phố, Tập đoàn Viettel đã khởi công một nhà máy bán dẫn có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển công nghệ cao”, ông Thắng nêu ví dụ từ đó đề xuất tiếp tục được giao quản lý một số đơn vị như Vườn quốc gia Ba Vì, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, cùng các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, nhằm phát huy hiệu quả cao hơn.
Về công tác cán bộ và biên chế, ông Thắng đề nghị được chủ động xây dựng định mức biên chế phù hợp với đặc thù đô thị đặc biệt, đáp ứng yêu cầu quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao.
Về cơ chế tài chính - ngân sách, thành phố Hà Nội đang xây dựng mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số, đóng góp tích cực chung cho cả nước. Trong đó, thành phố tập trung khai thác các yếu tố nội sinh, đặc biệt là các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục, thay vì cạnh tranh thu hút nguồn lực với các địa phương khác, nhất là nguồn lực bên ngoài. Trên cơ sở đó, thành phố đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục quan tâm, ủng hộ các cơ chế tài chính đặc thù như: thành lập các quỹ tài chính ngoài ngân sách; cho phép phát hành trái phiếu công trình, trái phiếu Thủ đô để huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, những cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt trong lần sửa đổi này về cơ bản chỉ áp dụng riêng cho Thủ đô Hà Nội và sau này không có địa phương khác, chỉ duy nhất có một Thủ đô Hà Nội. Do đó, Chính phủ, Bộ Tư pháp, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Lãnh đạo và các cơ quan của Hà Nội khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự thảo Luật, gửi đại biểu Quốc hội nghiên cứu. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức thẩm tra toàn diện để trình Quốc hội xem xét.
Việt Thắng