Chiều 18-3, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Ban Chỉ đạo) tổ chức Phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược, để đánh giá tình hình triển khai thực hiện và giải pháp thúc đẩy các công nghệ chiến lược.
Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo, chủ trì Phiên họp.
Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo, chủ trì Phiên họp chuyên đề về công nghệ chiến lược. Ảnh: NHÂN DÂN
Chọn ít nhưng làm thật sâu, thật mạnh, làm đến cùng
Phát biểu kết luận Phiên họp, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh các định hướng lớn phải xác định rõ mục tiêu phát triển công nghệ chiến lược gắn với chiến lược phát triển đất nước. Việc phát triển công nghệ không phải vì chạy theo các xu hướng công nghệ của thế giới mà phải xuất phát từ nhu cầu phát triển của nền kinh tế và lợi ích lâu dài của quốc gia.
Theo đó, công nghệ chiến lược phải phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; hình thành các ngành công nghiệp mới; bảo đảm tự chủ về công nghệ trong những lĩnh vực then chốt.
Do vậy, theo Tổng Bí thư, việc xác định công nghệ chiến lược của Việt Nam cần dựa trên ba yếu tố cơ bản. Cụ thể, nhu cầu phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; lợi thế, tiềm năng của các ngành công nghiệp trong nước; khả năng hình thành chuỗi giá trị và thị trường cho sản phẩm công nghệ.
Về định hướng xác định danh mục công nghệ chiến lược, Tổng Bí thư yêu cầu cần tiếp cận theo cơ cấu hai nhóm. Bao gồm nhóm các công nghệ chiến lược thuộc ngành, lĩnh vực đã có thị trường và có tác động lớn, trực tiếp, trước mắt; nhóm các công nghệ tạo động lực tăng trưởng mới, công nghệ nền tảng cho tương lai, công nghệ bảo đảm tự chủ trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng.
Tổng Bí thư đề nghị doanh nghiệp phải thực sự trở thành trung tâm của hệ sinh thái công nghệ. Các cơ chế chính sách phải được thiết kế theo hướng khuyến khích mạnh mẽ doanh nghiệp đầu tư vào khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tư nhân.
Nhà nước tập trung thực hiện bốn vai trò là định hướng chiến lược, tạo môi trường thể chế thuận lợi, đặt hàng và hỗ trợ nghiên cứu phát triển công nghệ, hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm và mở rộng thị trường.
Đánh giá nguồn lực còn hạn chế, Tổng Bí thư gợi mở phải tập trung nguồn lực vào một số lĩnh vực thật sự trọng điểm. “Tinh thần chung là chọn ít nhưng làm thật sâu, thật mạnh, thật bài bản, thật hiệu quả, làm đến cùng” – theo Tổng Bí thư.
Các đại biểu tham dự tại phiên họp. Ảnh: NHÂN DÂN
Không được khoán trắng cho cấp dưới
Tổng Bí thư Tô Lâm cũng chỉ ra điểm mấu chốt của vấn đề là phải đổi mới mô hình tổ chức thực hiện, xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu. Vì vậy, đối với từng công nghệ, từng sản phẩm công nghệ chiến lược phải giao rõ bộ, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và nguồn lực để chủ động triển khai thực hiện.
Đặc biệt, Tổng Bí thư nhấn mạnh bộ trưởng các bộ được giao chủ trì phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện trước Đảng, Nhà nước về kết quả triển khai trong ngành, lĩnh vực mình phụ trách. “Không được khoán trắng cho cấp dưới, không được để tình trạng việc lớn mà không rõ ai chịu trách nhiệm cuối cùng” – ông nói.
Ở cấp Trung ương phải có đầu mối điều phối liên ngành đủ mạnh, đủ thẩm quyền, đủ khả năng tháo gỡ các vướng mắc lớn ngay trong quá trình thực hiện, không để tình trạng mỗi nơi làm một kiểu, đùn đẩy trách nhiệm, hoặc chờ nhau.
Về nhiệm vụ cần làm ngay, Tổng Bí thư yêu cầu rà soát và hoàn thiện lại danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo hướng tinh gọn, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa quyết định đối với phát triển đất nước cả trước mắt và lâu dài. Đồng thời, thiết lập cơ chế chỉ đạo và điều phối thống nhất ở cấp Chính phủ, lập Tổ công tác điều phối liên ngành thực hiện. Khẩn trương ban hành bộ tiêu chuẩn công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Tổng Bí thư đề nghị rà soát, hoàn thiện cơ chế tài chính, kinh phí cho phát triển công nghệ chiến lược, nhất là các cơ chế đặc thù gắn với kết quả đầu ra và chấp nhận rủi ro có kiểm soát, cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng, hỗ trợ lãi suất, đồng tài trợ công - tư, cơ chế sử dụng ngân sách nhà nước đặt hàng mua sắm…. Rà soát, điều chỉnh, xây dựng chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao phục vụ phát triển công nghệ chiến lược…
Tổng Bí thư khẳng định phát triển công nghệ chiến lược là việc không thể chậm trễ hơn nữa, phải hành động mạnh hơn, quyết liệt hơn, hiệu quả hơn. Điều đất nước cần lúc này không chỉ là quyết tâm chính trị, mà là kết quả cụ thể, không chỉ là những văn bản đúng, mà là những việc làm đúng và làm đến cùng; không chỉ là sự vào cuộc trên giấy tờ, mà là sự chuyển động thực sự của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và toàn xã hội.
Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh phải đặc biệt coi trọng nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Bởi nếu không có nhân lực tốt thì không thể có công nghệ tốt, không có đội ngũ chuyên gia giỏi, kỹ sư giỏi, nhà khoa học mạnh, nhà quản trị công nghệ tốt thì không thể làm chủ công nghệ chiến lược.
Vì vậy, đào tạo và thu hút nhân lực phải đi trước một bước; phải thúc đẩy mạnh hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nguồn từ viện, trường. Cần hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo đủ mạnh, đủ mở, đủ linh hoạt để kết nối nghiên cứu với thị trường.
N.THẢO - Đ.MINH