Quang cảnh phiên họp Quốc hội sáng 23/4. (Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN)
Sáng 23/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Dự kiến, Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua dự thảo luật này vào sáng 24/4.
Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến của đại biểu Quốc hội là việc dự thảo giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, không chịu thuế giá trị gia tăng đối với hộ và cá nhân kinh doanh, cũng như mức doanh thu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp.
Cần tiêu chí rõ ràng và cơ chế rà soát định kỳ
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau bày tỏ sự ủng hộ đối với hướng tiếp cận giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu, bởi cách làm này tăng tính chủ động trong điều hành, phù hợp với thực tiễn khi quy mô hộ kinh doanh rất đa dạng. Đại biểu dẫn chứng cùng là hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống nhưng doanh thu có thể chênh lệch rất lớn giữa các quán nhỏ trong khu dân cư và chuỗi cửa hàng tại đô thị lớn. Nếu quy định cứng trong luật sẽ khó phản ánh kịp thời biến động giá cả, lạm phát hoặc thay đổi hành vi tiêu dùng.
Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cho rằng dự thảo luật và tờ trình của Chính phủ chưa làm rõ phương án điều chỉnh cụ thể và đại biểu đề xuất nâng lên 3 tỷ đồng/năm.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau Nguyễn Duy Thanh phát biểu. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)
"Nếu lấy mức 3 tỷ đồng chia đều cho 12 tháng thì doanh thu mỗi tháng khoảng 250 triệu đồng. Sau khi trừ tất cả chi phí thuê mặt bằng, lãi suất, nhân công, hộ kinh doanh chỉ còn lời khoảng 10%, tức khoảng 20 triệu đồng. Một hộ gồm hai vợ chồng, hai con thì chia ra bốn người, thu nhập bình quân đầu người là rất thấp," đại biểu Nguyễn Duy Thanh phân tích.
Mặc dù tin tưởng và ủng hộ Chính phủ, đại biểu Nguyễn Duy Thanh cảnh báo việc giao toàn bộ thẩm quyền cho Chính phủ mà thiếu khung định hướng có thể dẫn tới tâm lý thiếu ổn định về chính sách đối với người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ - đối tượng rất nhạy cảm với nghĩa vụ thuế. Từ đó, đại biểu đề xuất hai hướng: một là quy định một khung cứng trong luật gồm mức doanh thu tối thiểu và tối đa được miễn giảm thuế để đảm bảo tính ổn định; hai là xác lập nguyên tắc rõ ràng, gắn ngưỡng doanh thu với các chỉ tiêu như thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư hoặc chỉ số giá tiêu dùng (CPI) để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh minh bạch, có thể dự báo trước.
Cùng quan điểm, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng đánh giá việc không quy định cứng một mức doanh thu cụ thể trong luật mà giao Chính phủ quyết định là "một bước tiến quan trọng về thể chế," giúp chính sách thuế có khả năng điều chỉnh linh hoạt, kịp thời, phản ánh biến động của nền kinh tế. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng dự thảo hiện mới dừng ở quy định mang tính định tính là "căn cứ bối cảnh kinh tế-xã hội," cần bổ sung các tiêu chí định lượng cụ thể hơn như chỉ số CPI, thu nhập bình quân đầu người hoặc mức lương cơ sở.
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh cũng đề nghị quy định rõ chu kỳ rà soát và điều chỉnh ngưỡng doanh thu, ví dụ định kỳ hai năm một lần hoặc khi các chỉ số kinh tế biến động vượt ngưỡng nhất định, nhằm tránh tình trạng chính sách bị lạc hậu so với thực tế.
Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long Thạch Phước Bình phát biểu. (Ảnh: Minh Đức/TTXVN)
Đại biểu Thạch Phước Bình, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cũng nhấn mạnh yêu cầu tương tự, đề nghị bổ sung tiêu chí định lượng và cơ chế rà soát định kỳ để nâng cao tính minh bạch, tạo khả năng dự báo cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình hoạch định kế hoạch sản xuất kinh doanh.
Cảnh báo nguy cơ chia nhỏ doanh thu để lách ngưỡng miễn thuế
Bên cạnh vấn đề ngưỡng doanh thu, nhiều đại biểu bày tỏ lo ngại sâu sắc về nguy cơ lạm dụng chính sách.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hải Phòng cho rằng vấn đề không chỉ là giao ai quy định mà còn là "quy định xong thì kiểm soát bằng cách nào." Đại biểu cảnh báo nếu ngưỡng doanh thu là căn cứ để không phải nộp thuế thu nhập cá nhân hoặc không chịu thuế giá trị gia tăng thì rất dễ phát sinh tình trạng chia nhỏ hộ kinh doanh, chia nhỏ dòng tiền, chia nhỏ điểm bán hoặc đứng tên nhiều người để nằm dưới ngưỡng.
Đối với quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nhận định đây là nội dung khiến bà "băn khoăn nhất." Dù nhất trí cao với mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và tạo động lực cho hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, đại biểu chỉ ra một bất cập về mặt kỹ thuật chính sách: thuế thu nhập doanh nghiệp về bản chất là thuế đánh vào thu nhập, nhưng dự thảo lại dùng doanh thu làm căn cứ miễn thuế.
"Có doanh nghiệp doanh thu nhỏ nhưng lợi nhuận lại rất cao, trong khi có doanh nghiệp doanh thu lớn nhưng biên lãi lại thấp," đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga phân tích, đồng thời dẫn cảnh báo của Bộ Tư pháp trong báo cáo thẩm định về nguy cơ phát sinh khoảng cách lớn về nghĩa vụ tài chính giữa doanh nghiệp ngay dưới ngưỡng và doanh nghiệp bằng hoặc vượt ngưỡng, từ đó có thể dẫn đến tình trạng che giấu doanh thu, thao túng thời điểm ghi nhận doanh thu, thậm chí chia nhỏ doanh nghiệp để hưởng ưu đãi.
Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh và đại biểu Thạch Phước Bình cùng đề nghị bổ sung quy định về các bên có liên quan cũng như cơ chế cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu hoặc có mối quan hệ liên kết, nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp chia nhỏ hoạt động thành nhiều pháp nhân để giữ doanh thu dưới ngưỡng miễn thuế, bảo đảm tính công bằng và chống thất thu ngân sách./.