Sức ép lên hệ thống ngân hàng vẫn còn hiện hữu

2 giờ trướcBài gốc

Ngân hàng Nhà nước gần đây có nhiều động thái nhằm cải thiện thanh khoản hệ thống. Ảnh minh họa.

Áp lực lãi suất vẫn còn

Mới đây, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục ban hành Công văn số 4190 ngày 21-5, yêu cầu các ngân hàng thương mại thực hiện nghiêm chủ trương giảm mặt bằng lãi suất; đồng thời tăng cường tổ chức kiểm tra việc giảm lãi suất và xử lý nghiêm sai phạm nếu có.

Văn bản này tiếp theo một văn bản ban hành giữa tháng 5, nội dung chỉ đạo các NHNN chi nhánh tại các khu vực tổ chức kiểm tra ngân hàng thương mại trên địa bàn về việc giảm lãi suất.

Những động thái mới này cho thấy việc giảm lãi suất vẫn đang là một điểm đáng lưu ý trên thị trường huy động từ dân cư, dù số liệu gần đây cho thấy chuyển động trên thị trường liên ngân hàng chưa có tín hiệu đặc biệt.

Trong diễn biến có liên quan về mặt điều hành, NHNN chính thức ban hành Thông tư 08 sửa đổi một số điều của Thông tư 22/2019 về quy định an toàn vốn, cho phép đưa 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào mẫu số LDR (tỷ lệ cho vay trên tiền gửi). Điều này giúp các ngân hàng quốc doanh tăng thêm tỷ lệ an toàn và mở rộng dư địa tín dụng.

“Thông tư này có tính kịp thời và linh hoạt khi gỡ điểm nghẽn kỹ thuật khi ba ngân hàng quốc doanh chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng tín dụng hệ thống. Nếu LDR sát trần mà không được nới thì buộc phải phanh lại ngay cả khi room tín dụng còn”, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Ngân hàng đầu tư, Công ty chứng khoán ABS bình luận.

Dù vậy, áp lực của các ngân hàng hiện nay vẫn là câu chuyện của lạm phát và lãi suất. Ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ổn định Tiền tệ Tài chính (thuộc NHNN), trong diễn đàn gần đây, cho biết khảo sát quí 1 cho thấy các tổ chức tín dụng đánh giá năm 2026 dù tích cực nhưng lại thận trọng hơn nhiều so với trước đây.

Cụ thể, các lo ngại tập trung nhiều vào đánh giá nợ xấu có thể tiếp tục gia tăng trong bối cảnh chi phí vốn cao và môi trường quốc tế tiềm ẩn rủi ro. Áp lực tăng lãi suất huy động có thể ảnh hưởng đến việc duy trì lãi suất cho vay thấp cho doanh nghiệp.

Trong báo cáo ngành ngân hàng công bố hồi đầu tháng 5, nhóm phân tích Công ty chứng khoán Mirae Asset bình luận rằng việc chỉ đạo bình ổn mặt bằng lãi suất hồi tháng 4 của NHNN đang hỗ trợ cho triển vọng duy trì chất lượng tài sản.

Theo đó, việc để lãi suất vận hành theo hướng thị trường sẽ hỗ trợ cho tình trạng căng thanh khoản của hệ thống. Tuy nhiên, nếu thay đổi nhanh quá cũng có thể tạo ra những cú hụt thanh khoản, từ đó dẫn đến những tác động tiêu cực lên xu hướng lãi suất chung, gây áp lực đến sự ổn định và chất lượng tài sản của hệ thống.

Đến sức khỏe hệ thống

Tuy có vẫn có những lo ngại về thanh khoản nhưng nhận định chung của các chuyên gia là sức khỏe của ngành “vẫn ổn”.

Theo báo cáo của Công ty chứng khoán SSI, chất lượng tài sản giảm nhẹ so với quí trước nhưng vẫn trong tầm kiểm soát. Tỷ lệ nợ xấu tăng lên từ mức 1,76% trong quí 4-2025 lên mức 1,88% tại cuối quí 1-2026. Xu hướng tương tự được thấy tại nợ nhóm 2.

Điều này phản ánh diễn biến quen thuộc sau giai đoạn “làm sạch” danh mục vào cuối năm ngoái, sau đó về mức bình thường trong quí 1, cùng với độ trễ trong việc ghi nhận các áp lực rủi ro tiềm ẩn, theo SSI.

Theo ông Quản Trọng Thành, Giám đốc phân tích, Công ty chứng khoán Maybank, sức khỏe của ngân hàng trong giai đoạn quí 1 vừa qua được đánh giá ở mức “vẫn ổn”. Cụ thể, tiêu chí an toàn vốn vẫn giữ ở mức trung bình khoảng quanh mức 12%. Còn tỷ lệ thanh khoản theo LDR hay vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn vẫn đáp ứng quy định.

Tuy nhiên, rủi ro hiện nay với các ngân hàng không chỉ về chất lượng tài sản mà còn về mặt kinh doanh, khi chỉ số sinh lời đang gặp áp lực, chủ yếu do áp lực cạnh tranh vốn.

Cuộc chiến ở Iran làm lạm phát nhích lên khiến các nhà băng không có cách nào hạ lãi suất huy động xuống, đẩy chi phí vốn bình quân lên cao. Phần tăng chi phí vốn nahnh hơn lợi suất tài sản cho vay nên các ngân hàng chịu áp lực về NIM. “Áp lực này sẽ diễn ra ít nhất thêm một quí nữa trước khi có thể bình ổn trở lại”, ông Thành đánh giá.

Đánh giá tương tự, nhóm phân tích Công ty chứng khoán SSI cho rằng trong bối cảnh cạnh tranh, các hạn chế về nguồn vốn và áp lực thu hẹp biên lợi nhuận dự kiến sẽ tiếp diễn trong ngắn hạn. Rủi ro chất lượng tài sản dự kiến sẽ dần rõ nét trong môi trường lãi suất cao. Đặc biệt, NHNN cũng đang sửa các quy định về tỷ lệ an toàn, cũng có thể ảnh hưởng đến điều kiện thanh khoản và làm tăng chi phí nếu thiếu lộ trình chuyển tiếp phù hợp.

Theo báo cáo của World Bank mới đây, tính cuối năm 2025, chất lượng tín dụng theo báo cáo đã có cải thiện, song các rủi ro tiềm ẩn vẫn tồn tại trong bối cảnh tỷ lệ dự phòng rủi ro nợ xấu đang suy giảm.

Sự phục hồi của thị trường bất động sản cùng với tăng trưởng tín dụng mạnh, đã góp phần kéo tỷ lệ nợ xấu chính thức của 28 ngân hàng thương mại lớn giảm từ 3,5% xuống 2,9% trong năm 2025. Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt với những rủi ro về việc Thông tư cho phép cơ cấu lại thời hạn trả nợ mà không phải hạ nhóm nợ đã hết hiệu lực, cũng như tỷ lệ dự phòng tổn thất vốn vay đã giảm trong ba năm qua, nghĩa là năng lực hấp thụ tổn thất của khu vực ngân hàng đang suy giảm đáng kể.

Dũng Nguyễn

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/suc-ep-len-he-thong-ngan-hang-van-con-hien-huu/